Home ئەرشیف2004گێرانەوەی دەسەڵات بۆ عێراقیەکان یان هەوڵێک بۆ دەرچون لە ئەزمەو بێئیرادەکردنی خەڵکی عێراق

گێرانەوەی دەسەڵات بۆ عێراقیەکان یان هەوڵێک بۆ دەرچون لە ئەزمەو بێئیرادەکردنی خەڵکی عێراق

by Abdulla Mahmud

عبداللة مةحمود 37705Image1

سةر ئةنجام دواي بيَنةو بةردةيةكي ضةند رِؤذة 1ي ئةم مانطة”بة ثيَي ئيدعاي ئةمريكاوئةنجومةني حوكمي كاتي  برِياري طيَرِانةوةي”دةسةلآتي كاتي هاوثةيمانان(CPA) بؤ عيَراقيةكان!!درا و غازي عجيل ياوةر وةكو سةروك كؤماري عيراق و ئةياد عةلاوي وةكو سةرؤك وةزيران دياري كران و  وابرياريشة ئةم حكومةت و دةولَةتة تازةية لة يةكي حوزيرانةوة دةست بةكار بيَت و ممارةسةي “ئيرادةي خةلَكي عيَراق”بكات.

 طومان لةوةدا نية كة دةبيَ عيَراق لةو سةرطةردانيةي تيَي كةوتووة كة هةلومةرجي بيَدةولةتي و بيَحكومةتية، ثيَناسةي دةولَةتي و حكومي بؤ بطيَردريتةوة، وناسنامةي حقوقي و ياسايي بةبةرا بكريَتةوة، ئةمة يةكيَكة لة مةسةلة ميحوةريةكاني كؤمةلَطاي عيَراق، وة بؤ خةلَكي بيَئيرادةكراو لة نائةمني هةلَكيَشراوي هةلومةرجي سيناريؤي رِةشي عيَراق بؤتة ثيَش مةرجي دةست راطةيشتن بة نان و ئةمنيةت و ئازادي.

بةلآم ثيَكهيناني ئةم حكومةتةي ئيَستالة لايةن ئةمريكاوةو بةروثؤش و تةئيدي نويَنةري ريَكخراوي نةتةوة يةكطرتوةكان ئةلئةخزةر ئيبراهيمي،بة هيض جؤريَك نةك ثةيوةندي نية بة ثيَكهينانةوةي دةولَةت و حكومةتيَك كة ببيَتة وةلآمدةرةوةي خواستة زيندةبةضالَكراوةكاني خةلَكي عيَراق، بةلَكة هةولَيَكي ئاشكراي و رِاطةيةنراوي لة ثيَشتري دةولَةتي  ئةمريكاية  بؤ رزطار بوون لةو طيَذاوةي بة داطيركردني عيَراق رِوبةرِوي بؤتةوة، هةولَيَكة بؤ رِزطار بوون لةو نارةزايةتية جةماوةرية فراوانةي لةسةراسةري دنيادا لةسةر ئاستي رِةسمي(دةولي و حكومةتي) و لةسةر ئاستي راي طشتي(نارةزايةتي جةماوةري)رِووبةرِووي بؤتةوة.

   كةس ناتوانيَِ ئينكاري ئةو راستية بكات كة ئةوةيَ ثيَي دةوتريَت هيَزي هاوثةيمانان بةسةركردايةتي ئةمريكا لة عيَراقدا رِوبةرِوي هةلومةرجيَكي نةخوازراو بؤتةوة، ئةو حساباتةي تيؤريسؤنة سياسي و عةسكةريةكاني ثنتاطؤن و كؤشكي سثي كردبويان قابيلي كؤكردنةوة ني ية،ئاخر ئةوان وايان دانا بوو كة لةماوةيةكي كورتدا شةرِ ئةبةنةوة كؤتايي بةشةر ديَت و ثاشان حكومةتي دلَخوازي خؤيان”كة ديموكراسي و ئازادي ثيَ ية!! “دةكةنة دياري بؤ خةلَكي عيَراق و نمونةكةيشي دةكةنة رِةمزي سةركةوتني نةزمي نويَ و نيشاني ئةو رةقيبة ئابوري و سياسييانةي دةدةن كة كؤيخايةتي ئةمريكا بةسةر ئةو نةزمةدا قبولَ ناكةن.

جةنطيان هةلَطيرساند ولةلايةن خةلَكي يةوة ثيَشوازي نةكران و سةرئةنجام جةنط ويَراي ئةوةي بووة هؤي لةخوين هةلَكيَشاني خةلَكي عيَراق و نابودكردن و بة كةلاوةكردني كؤمةلَطا رِذيَمي صةداميشى رِووخاند، بةلآم نةك جةنط كؤتايي نةهات، بةلَكة جةنطي دواي رِوخاني بةعس دريَذخايةن تر لةوةي بةعس، لايةنةكاني بةشداريش تيايدا زياتر، شيَوةي جةنطيش شيَوازيكي تري بةخؤوة طرت. هاوكات نارةزايةتي جةماوةري بةرِووي داطيركاري ئةمريكادا رِؤذ بةرؤذ ثةرةي طرت، ئةم نارةزايةتية نةك تةنها خةلَكي عيَراق، بةلَكو هةموو دنياي متةمةديني  طرتةوة، رةفتاري (هيَزة رزطاركةرةكاني ئةمريكا)لة بةرامبةر خةلَكي مةدةني و تةنانةت لة بةرامبةر زيندانية كةلةثضةكراوةكاني ئةبووغريب  ريسوايي دةولَةتي ئةمريكاو ماهيةتي رةفتارو سياسةتةكاني جاريَكي تر بةدنيا رِاطةياند.

جطة لةوة ثيَك هيًناني ئةنجومةني كاتي لة سةروي خةلَكةوةو بةثيَ ي تةركيبي نةتةوةضيتي و ئيسلام و تايفةطةريتي و ثاشان تةئيدكردني ياسايةكي كؤنةثةرستانة بؤ بةريَوةبردني دةولَةتي عيَراق بؤ قؤناغي طواستنةوة، بةرؤشني ثةيامي داطيركاري و ثةيامي رةشي نةزمي نويَ ي جورج بؤشي نيشاني بةشةريةتي ئةم طؤي زةوية دايةوة، ئةو راستية تالَةي بة بير دنيا هيَنايةوة كة دةولَةتي ئةمريكا(سةرباري هةر ئيدعايةكي بؤ ئةم سةردةمة)    هةر ئةو سيستةمةية كة دةوري رِاستةوخؤي طيراوة لة ثشتيواني و هيَنانة سةركاري رِِذيَمة ديكتاتؤريةكان، و هةمان تةجروبةكاني ثيَشوي دةستمايةيةتي كة دنيا شاهيدي بووة، وةكو ثشتيواني لة ذةنةرالَةكاني ئةمريكاي لاتين، دةسةلآتة خويَن رِِيَذةكاني ئةفريقاي جنوبي، تاوانبارة دةسةلاَتدارةكاني ئاسياي خواروي رؤذهةلآت،دةسةلآت بةدةستاني ئيسلامي ،كة هةموو ئةمانة بة ثشتيواني ئاشكراي مالي و عةسكةري ئةمريكا كراونةتة ملَؤزمي سةردلَي خةلَك؟  ثينؤشةو ماركؤس و سؤهارتؤي دويَني تا دةطات بة ئةريل شارؤني رِةمزي كوشتارو فاشيةتي ئةمرؤ هةر هةموويان شاطرداني دةست لة ثشتدراوي ئةم سيستةمة بوون و هةن.

جيا لةوانةش هةراوهؤرياي شةر لةدذي تيرؤر كة بة دواي 11ي سيَثتةمبةرةوة وةكو كارتيَكي تر بؤ ملهوري نواندن يان بؤ ئيدامةدان بة ملهوري بةدةستيةوة طرت نةك نةيتواني تيرؤرو تيرؤريزم كؤتاييَ ثيَ بهيَنيَ، بةلَكة ئةبعادي تيرؤرو تيرؤريزمي فراوان كردةوةو بةكردةوة ذينطةيةكي تري تيرؤري زيادكردو عيَراق كراية ئةو ذينطةية و دةيان بةضكة ئوسامة تيايدا ضاويان كرايةوة، عيراقيش كراية مةيداني بةرامبةركيَ ي تيرؤرستي ئةم دةورةية. لةم شةرة تيرؤرستيةدا بة جيا لةمالَويَراني و كوشتاري خةلَكي بيَتاوان و كوشتاري بةرةي ئيسلامي سياسي، هيَزةكاني ئةمريَكا رِؤذانة ئةكريَنة نيشانةو ئةوةي كة ئةمريكا بريار بوو بةشةري سوك يان ئةوةي ثيَ ي دةلَيَن شةري بيَ ضةوري، كة بة بؤمباران وضةكي هةوايي و دةريايي و ساروخة دوور هاويَذةكان كؤتايي بة جةنط بهيَنيَت، طؤرا بة شةري ضةورو ئيَستا لةدواي رِوخاني بةعسةوة قوربانياني شةرِ لة عيَراقدا وةجبة وةجبة رِةوانةي ئةمريكا ئةكريَنةوة، كةئةمةش ديسان نارةزايةتيةكي بيَويَنةي لة ناوخؤي ئةمريكادا بةدواي خؤيدا هيَناوة، هةركام لةوناكاميانةية ئةمريكاي ناضار كردووة كة هةرماوة جاريَك بة حسابي رزطار بوون لةو ئةزمة و طرفتانةي رِوبةرِوي بؤتةوة دةست ببات بؤ ئيقداماتي جؤراو جؤرو تا لةو رِيَطايةوة نارةزايةتي فراواني جةماوةري ض لةسةر ئاستي دنياو ض لةسةر ئاستي ناوخؤي ئةمريكا خامؤش بكاتةوة و زةمينةو رِةوتي رِوولة ليَذي بردنةوةي هةلَبذاردني داهاتوش بباتة سةرةوة.

ثيَكهيَناني حكومةتيَك و رةسميةت ثيَداني بةدوور لة ئيرادةودةنطي نويَنةراني خةلَك و ئةحزاب و ريَكخراوةي جةماوةري بةرةي متةمةديني كؤمةلَطا، و سثاردني بة دةنط و رةئي قارةماناني ئةنجومةني حوكم ئةو ئةنجومةنةي بيلياقةتي و بودةلَةيةكةي تا ئةو رادةية بوو كة نةك نةيتواني وةلآمي هيض طرفتيَكي خةلَكي عيَراق بداتةوة، بةلَكة خؤي بوو بة ئالآهةلَطري دابةش كاري خةلَكي عيَراق لة سةر بنةمايي قةومي و ديني و تايفي….،هةر ئةمةش نيشاني ئةدات كة ئةم حكومةتةش حكومةتيَكي ثوَشالَي ناو دلَي ئةزمةيةكي سةراثاطيري ئةمريكي ية لة عيَراقداو فايرؤسي مردنةكةي لةطةلَ لةدايك بوونةكةيدايةتي.

 شيَوازي ثيَكهيناني ئةم حكومةتؤكةيةو ميكانيزمةكاني شيَوازي بةعس بة بير خةلَكي عيَراق و دنيا ديَنيَتةوة، كة لة سةرةوةو بةدوور لة ضاوي خةلَك و رةئي ئةوان حكومةتيان سازئةداو ثةرلةمانيان دائةمةزراندو ئالَوطؤريان لةدةيان ثؤستدا ئةكرد بيَئةوةي كةس ئاطادار بيَت، ثاشانيش بة شان و بالَي ئةم هةنطاوانةياندا هةلَئةداو وةكو دةسكةوت بؤ خةلَكيان بة حسابيان دةهيَنا. ئةمةية ديموكراسي!! و ئةوةية ئةو هةراو هؤريايةي كة دةلَيَن عيراق دةكريَتة سةرةتاي جيَخستني ثرؤذةي رِؤذهةلآتي ناوةراستي طةورةو ديموكراتيزةكردني ناوضةكةو سةرةتاي ئالَوطؤر!.

بةلآم بة جيا لةوانةش ثيَكهيَناني ئةم حكومةتة كة ذؤرناليزمي مؤلَةتثيَدراو بةكريَطيراو دةيانةويَ بةرطي طيَرانةوةي دةسةلآت بؤ عيَراقيةكاني بة بالآببرن، جطة لةوةي ثرؤذةيةكي ئةمريكي ية هاوكات ويَستطةيةكي تري  تاوانة لةدذي خةلَكي عيَراق  .

هةموو ئةو دةزطا راطةياندنانةي شةرعيةتي كوشتاري خةلَكي عيَراق و فريوداني رِِاي طشتي دنيايان، بةئةندازةي كاريطةري بؤمب و باروتي مةرط ضيَن تةخشان و ثةخشان ئةكرد، نةيان تواني تاسةر مل بةشكستي كوشتارو ملهوري نةدةن، سةرئةنجام راستيية بةلَطة نةويستةكان بة بؤمباراني رِاطةياندن وهونةري طيَذكردن،  نةشيَويَنران.

ئةو راستيانةي كة دنيا رايطةياند، ديموكراسي بة بؤمب و كوشتار وةدي نايةت، ئةوراستيةي كة ووتي ديكتاتؤرةكان لة مندالَداني ئةم نةزم و نيزامةدا ضاويان كراوةتةوة و ثشتيان ئةستورو قايم كراوة، ئةو راستيةي ووتي دووروويي ئةم نةزمة بةلَطةي ناويَت و ووتي ئةمة شارؤن، ئةمة نيزامة ضنط بة خوينةكاني ئةمريكاي لاتين، ئةمة ئوسامةي دؤستي دويَنيَتان، ئيَستاش دةلَيَن  ئةمةش بةعسيةكان وئةمةش ئةياد عةلاوي كؤنةبةعسي رةئيسي حكومةتي تازةي دواي صدام حسين و ئةمةش غازي ياوةري قارةماني عةشيرةتي شةمةري دويَني وئةمرؤ وهاوكات سةروكي وولآتي ئةمرؤش.

بةلَيَ ئةمة ويَستطةيةكي تري نيشانداني تاوانكاري ئةمريكاية بةرامبةر بةخةلَكي عيَراق، كة ثيَش مةرج و زةمينة سازيةكةي سةرةتا بة ثرؤسةيةكي ويَرانسازي كوشتاري 13سالَة و، بةضةكي كؤكوذي ئابلؤقةي ئابوري و داناني ناوضةكاني ئارام !!و لةكؤمةلَطا خستني بةشي زؤري عيراق و ثاشانيش  بةبؤردوماني هةموو رؤذةو نابودكردني ذيَر بيناي ئابوري و دامةزراوة مةدةني و خزمةتطوزاريةكان و سةرئةنجاميش دواي طويَنةدان و بةرِةسمي نةناسيني ئيرادةي مليونان ئينسان كة دذي جةنط خوازي و ملهوري عةسكةري و ميلتاريزةكردني دنياو ديكتاتؤريةت بوون، وة بة ذيَر ثيَخستني ئيرادةي ريَكخراوي نةتةوة يةكطرتوةكان، شةيثوري جةنطي ثاوانخوازي دنياي ئةم سةردةمةي رِاطةياند، تا لة ريَطايةوة نةزمي بةئاكام نةطةيشتووي نويَ ي دنيا بة شويَنيَك بطةيةني و بالآدةستي ئابوري و سياسي لة ريَطاي ملهوري سةربازيةوة بة سةر رةقيبة ئابوري و سياسييةكاني دواي شكستي بلؤكي شةرقدا بسةثيَني و دنياي نويَ لةبةردةم لوتف و مةرحةمةتي خؤيدا سازبدات و طويَ لة مستيان بكات. هةر لةو ضوارضيَوةيةدا عيَراقي ويَرانكراو خةلَكي بيَئيرادةو نيوةمردووكراوي دةستي رِذيَمي بةعسي درندةو سياسةتة دذي ئينسانيةكاني خؤي كردة نيشانةو جةنطي وةريَخست، جةنطيَك كة ويَراي لةخويَن هةلَكيَشاني خةلَكي عيَراق و نابودكردن و بة كةلاوةكردني كؤمةلَطا رِذيَمي بةعسيشي لوش دا، بةلآم وةكو ميَذووي رِابردوي لة دنيادا زةمينةي و ذينطةي بؤ ضاوكرانةوةي دةيان بةضكة بةعس و دةيان بةضكة ئوسامةى خولَقاند، ذينطةي تيروَري بةرين كردةوة و بةكردةوةش عيَراقي كرد بة مةيداني بةرامبةركيَ ي تيرؤريزم و تةسفيةي حساباتي بيَكؤتايي تيرؤريزمي نيَودةولَةتي خؤي و تيرؤريزمي ئيسلامي ئةم دةورةية كة وةكو مؤتةكة رؤذانة بة سةدان و هةزاران ئينسان ئةكاتة خؤراكي ئةو نةزمة بة ناو نويَيةي ئةمريكا ئةيةويَ ثؤليس و كويَخاي بيَت.

ئيَستا دواي نزيك بةسالَ و نيويَك بةسةر ئةم جةنطةداوداطيركاري و كوشتاري رؤذانةي خةلَك و دةست لة ثشداني كؤنةثةرستي ئيسلامي و قةومي و تايفي و ئةنجومةني حوكم دروستكردن ليَيان، ثشتيوانيكردن لة ياساي بةريَوةبردني دةولَةتي عيَراق بؤ قؤناغي طواستنةوةو بةرةسمي ناسيني دين و قةومي طةرايي وةكو سةرضاوةي سةرةكي ياساكة، دواي ئةوةي نائةمني و بةيةكداداني تيرؤرستي  كراية سيميايةكي قيَزوةن بةبةر كؤمةلَطاداو دواي ئةوةي ئةوة كةناوي نرا ئةنجومةني حوكم لة كارتؤنيَكي بؤش زياتري هيضي لة دةست نةهات و بووة سةنطةريكي ثوشالَي لةبةرامبةر هةلومةرجي نائةمني و بيَياسايي و بيَكاري  و بووة مةيداني نمايشي كيَشمةكيَشي قةومي و ديني و تايفي و ……..كؤمةلَطا نوقمي سيناريؤيةكي رِةشكرا، وا ئيَستاش دةستي برد بؤ ثيَكهيَناني حكومةتيَكي قةومي و ديني و عةشيرةتي و ياساودةستوري ئةم حكومةتةشي لةسةر هةمان بنةماي قةومي و ديني و عةشيرةتي و بة ثيي هةمان ميكانيزمي بةعس و لةسةروي خةلَكةوة لة 8ي مارسدا!!بريار ليَدا.

ئةم دةولَةت و حكومةتة كؤنةثةرستة، ناتواني لةسةرقاضةكاني بوةستيت.

 ثيَكهيَناني دةولَةت و حكومةت، لةسةر بنةماي قةومي و ديني و تايفي و بةتةركيبي تةوافقي و بةثيَ ي ثيَوانةي رِيَذةي دانيشتواني هةريةك لة قةوم”عةرةب وكورد و توركمان …”  و ئينتماي ديني”سونةو شيعة” و جيَطاو رِيَطاي تايفةو عةشيرةت،بةر لةهةموو شت نيشانةي دذايةتي ئةم حكومةت و دةولَةتةية لةطةلَ ئةوديموكراسيةي لةذيَر عةباي قةوم و دين و عةشيرةتدا بؤ شيَواندني رِاي طشتي وةعدةي دةدةن، هاوكات ياني دامالَيني حةقي هاولآتي بوون و لة جيَطايدا دروني بةرطي قةوطةرايي و ديني و عةشيرةتي بةسةر ئةو ئينسانانةي بة جيا لةعةرةب بوون وكوردبوون و ئينتماي دينيان ميَذوويةكي دريَذة بة يةكةوة ئةذين.

 تةنانةت رِذيَمي بةعس لة هةموو ماوةي تةمةنيدا هةولَيدا بة بة بةرطي عروبةوة،ململانيي خؤي لةطةلَ ناسيوناليزمي كوردا شؤربكاتةوة بؤ بةيةكداداني قةومي نيَوان خةلَكي عةرةب زمان وكوردزمان، ئةم خةونةي نةهاتةدي و لةهةمووي ميَذووي عيَرقدا سةرباري بةردةوامي ململانيَ ي نيَوان ناسيوناليزمي دةسةلآتداري بةعس و ناسيوناليزمي كورد لةسةر دةسةلآت و باوةشين كردني ئيحساساتي قةومي لة لايةن هةردوولاوة نةبينرا طةرةكيَكي عةرةبنشين هةلَبكوتنة سةر طةرةكيَكي  كوردنشين يان بة ثيَضةوانةوة، ئةوا ئةمجارة حكومةت و دةولَةتي تازة بة ناسنامةي قةومي وديني و تايفيةوة دةيةويَ ئةمة لة نيَو دانيشتواني عيَراقدا شةعي بكات و “شةهامةت” بؤ ثضريني بةشي زياتر لة دةسةلآتدا بةرةسمي شؤربكةنةوة بؤ ناوخةلَكي عيَراق و زةمينةي بةيةكداداني قةومي وديني و  عةشيرةتي شةرعي بكةن.

لةضاوي هةر ئينسانيَكي ثيَشكةوتنخوازةوة ئةم دةولَةت و حكومةتة، نةك تةنها دةولَةت و حكومةتي خةلَك ني ية،بةلَكو هي قةوم طةراو ئيسلامي و عةشيرةت ثةرستةكانة، كة هيض تةبايةكيان لةطةلَ قازانج و بةرذةوةندي دانيشتواني خةلَكي عيَراقدا نية، و دذي هةموو خواست و ويستيَكي ئةم خةلَكةن بة كوردو عةرةب و توركمان و موسلمان و مولحيد….تاد. ئةوة جطة لةوةي حكومةتي ناودلَي ئةزمةيةكي سةراثاطيري ئةمريكاو ئةو بوَرذوازي ية رةنطاو رةنطة عيراقيةشة، كة بةكردةوة لةوةلآمدانةوة بة بؤشايي دةسةلآت و دةولَةتدا و بةوثيَيةش لةوةلآمدانةوة بة نائةمني و بيَ ياسايي و نؤرمالَكردنةوةي ذياني ئاسايدا، بةهةزار زمان  و ثيَشتر بنبةستةكةيان رِاطةياندووة.وابريار بوو زوو كؤتايي بة نائةمني بيَت، نائةمني نةك تةواو نةبوو وةكةم نةبؤوة، بةلَكو نائةمني بووة سيمايةكي قيزةون و زالَي كؤمةلَطا، كاري ئيرهابي و تيرؤرستي نةك رِةوتي روولةخواري نةطرتة بةر،بةلَكة عيَراق بووة ئةفغانستاني لانكي تيرؤرزمي ئةم دةورةية. ديموكراسي يةك كة بةر لةجةنط و تا ئيَستاش ئيَدعاي بؤ دةكريَت، نةك نةبوو بةميواني كةس، بةلَكو هةموو دةروازةكاني ديموكراسي بة ثاسةواناني نةتةوةضيتي و ئيسلام و عةشيرةتطةري تةنرا. باسي مافة فةردي و مةدةنيةكان، بة تةلبةندي ريَزطرتن لةمقةدةساتي ديني و نيشتماني و ثيرؤزي تايفةضيَتي لة ياساي بةريَوةبردني عيَراق بؤ قؤناغي طواستنةوةدا،لةقالبدرا. باسي مةسةلةي ذنان و  بيَمافيةكانيان، حةوالَةي رِةوشتي ئةفسانة ئاميَزي فاتمة زةهراكان كرا.  بةمةبةستي بةرطرتن بةدياريكردني ضارةنووسي خةلَكي كوردستان بةدةستي خؤيان، بةرةسمي ناسيني ريفراندؤم لة ياساي بةريَوةبردني دةولَةتي عيراقدا،جي ي نةبؤوةو بةرطي ياساغى كرابةبةرا. لة جيَطاي نويَنةرايةتي خةلَكي كوردستان،نويَنةري ناسيوناليزمي كورد كراية شةريكة بةشي دةسةلآتي ناوةندي و ئةمجارة ناسيوناليزمي كورد بة بةرطي شةرعي دةولَةت و حكومةتةوة لة بةرامبةر بة خواستةكاني خةلَكي كوردستاندا ئةوةستيَ.

باسي ئازادي سياسي و بةيان و بلآوكردنةوةو ضاثةمةني و رِاطةياندن…نابيَ تةلبةندي ثاراستني مقةدةساتي ديني و قةومي و تايفي و ببةزيَنيَ!!. ياساي ئةحوال شةخسي و سزادانيش بةريَزطرتن لةو مقةدةساتانة دةردةكيَشريَن. سيستةمي ثةروةردة،بةثيَي سيستةمي ثيَكهاتوي قةومي وديني و تايفي دائةرِيَذريَت و سيستةمي ثةروةردةي مؤديرن و سةردةم، رِةوانةي بالَةخانةي كةسافةتي دةمارطيري قةومطةرايي و نةذادثةرستي و ئيسلامي دةكريَت. ميَذووي رةسمي دةولَةت ئةمجارة هةرقارةماناني عروبة نين،بةلَكو قارةماناني هةموو قةوميةتةكان و رةوتة مةزهةبيةكان و تايفةوعةشيرةتةكانيش لةخؤئةطريَت  تا شاردنةوةي ميَذووي واقعي كة كيَشمةكيشي بيَبةشانة لةطةلَ زؤرداران،دابثؤشيَ. ئةدةب و هونةر و كةلةثوري قةومي وديني و عةشيرةتي رةنطاورِةنط، دةكريَتة نيشانداني رةنطالَةيي عيَراقي نويَ”عيَراقي هيواو ئاشتي”!.

خؤ ئةطةر لةهةموو ئةوانةش بطوزةريَين،ئةم ثيَكهاتة قةومي وديني و عةشايةرية كة ناوي نراوة حكومةت، و  ثسولَةي بةيةكداداني دانيشتواني زماني جياوازو ديني جياوازي و عةشيرةتي جياواز دراوة لة بةروَكي، وةكو حكومةتيَكي كؤنةثةرستيش ناتوانيَ لةسةر قاضةكاني بوةستيَت، ئاخر حكومةتيَك ناوةندي بةزؤر بةيةكةوةنراوي دةستي داطيركاري بيَت، ناوةندي كؤوةبووني تةوافقئاميَزي قةومطةراكاني عةرةب و كوردو توركمان وشيعةي سياسي و ئيسلامي سياسي بيَت،هةرلايةكيشيان بة ضةندين سةرةوة بةسترابنةوة بة وولآتاني كؤنةثةرستي ناوضةكةو طرةوي خؤشخزمةتي لةطةلَ يةكتري بكةن، هةريةكةيان بة شيَوازيَك دةستيان لةناودةستي تيرؤريزمي ئيسلامي و ثاشماوةكاني بةعس بيَت ضؤن دةتوانيَ لةسةر قاضةكاني بوةستيَت.

هةر بةو دةليلة زؤرسادانةي سةرةوة ئةم حكومةت و دةولَةتة عةشايةر قةومي و ديني يةي رِاطةيةنراوة، نةك هيض شةرعيةتيَكي لةلايةن خةلَكي عيَراقةوة نيية، بةلَكو هةولَيَكي مايةثوضي ئةمريكاو ئةم كؤكتيَلة لة بالَةرِةنطاورِةنطةكاني بزوتنةوة كؤنةثةرستةكاني بورذوا_-عةشايرية، لة بةرامبةر خواست و مافة خنكيَنراوةكاني زوربةي خةلَكي عيَراقدا، وةكو ئةمنيةت،ئازادي، نان،مةدةنيةت، و كؤتاييَهيَنان بةداطيركاري… هةر بةو هؤيةشةوة  سةرباري ئيفليجيةكةي دةبيَ ريسوا بكريَت و بخريَتة ئةرشيفي شةرماوةري ثنتاطؤن و كؤشكي سثي و ميَذووي داماو.

خةلَكي عيَراق بؤ ثيَكهيَنانةوةي دةولَةت و حكومةت ئةبيَ ضي بكةن؟

جةنط و داطيركاري ئةمريكا لة عيَراقدا ويَراي كوشتارو ويرانكردن،ويراي داروخاندني ذيَربيناي ئابوري كؤمةلَطا، و لةبةين بردني هةرضي دامةزراوةي مةدةني و خزمةتطوزاري، و زالَكردني رِةوتي ثاشةوثاش طيَرانةوةي كؤمةلَطا، بواركردنةوة بؤ سةر لة طؤر دةرهيَنانةوةي كؤنةثةرستي قةومي وديني و تايفي، كردني جغرافياي سياسي عيَراق بة مةيداني رمبازيَني تيرؤرستي، دةسةلآتي رِذيَمي بةعسي درِندةي دةست ثةروردةكراو و بةهيَزكراوي ئةمريكاو غةربيشي لةطةلَ خؤيدا رِامالَي.بةلآم هةروةكو بةر لة جةنط بةرةي راديكال و متةمةديني  دنيا ثيَشبينيان كردو رِايان طةياند، ئةم جةنطة بؤ ئازادي و ديموكراسي نية، بؤ رِزطاري خةلَكي عيَراق نيية، بؤ لةبةينبردني ضةكي كؤكوذ نية، بؤ دلَسوَزي لة كيميايي هةلَكيَشراوان و لةخويَنطةوزاوان و تةرمي بةكؤمةلَي طؤرستانة بيَشومارةكان نية، بؤ شةري ئيسلامي سياسي نية، بؤ هيَناني تةمةدوني غةربي نيية، بؤ هةلَكيَشاني ئاهي ئؤخةي نية، و هةرةشةي قوتكرنةوةي فاشيزمي قةومي و ديني و تايفي يان لة جيطاي فاشيزمي قةومي وةكو ئةوةي نزيك بة سالَ و نيَويكة لة عيراقدا روودةدات تةصةوركرد، هةربؤيةش دذي جةنط بوون و بؤ رِوخاندني بةعس خوازياري شؤرشي لة خوارةوةي خةلَكي وةتةنط هاتووبوون بة ثشتيواني بزوتنةوةي ئا  زاديخوازاني دنيا، ئاخر ئةم بةرةي متةمةدين و ئينسانية، دةيانويست رِيَطة نةدةن دواي نزيك بة ضوار دةهة مةحروميةت و بيَمافي و سةركوتي خويَناوي بةعس جيَطا بدات بة ضةند دةهةي تر لة دةسةلآت و حوكمي  بة بؤمب و ضةكي كؤكوذ هيَنراوي ئةمريكاوثاشانيش دةسةلآت سثاردنةوة بة كؤنةبةعسيةكان و ئيسلامي  سياسي و  قارةماني عةشيرةت بازي.

نزيك بة سالَ و نيَويَكة ئةوةي ثيَ ي ئةوتريَت دةولَةت و حكومةت نةماوة، رةوتي رووداوةكانيش هةلَطري كوشتارو مةرطضاندني طةورةترن، هةلَطري شةري قةومي وديني و تايفين. بيَطومان دةبيَ بةر بطيَري بةدريَذةكيَشاني مةرطة ساتةكاني خةلَكي عيَراق و دةبيَ هةرضي زووة كؤتايي ثيَبيَت، طومانيش لةوةداني ية بةبيَ ثيَكهيَناني دةولَةت و حكومةتيَكي مةدةني ئةمة ممكين نابيَت.

خةلَكي عيَراق دةبيَ بؤ ثيَكهيَناني حكومةت و دةولَةتيَكي سكولار هةرضي زووة ثيَ بنيَنة مةيدان، بؤ ئةم كارةش بةر لة هةموو شتيَك دةبيَ خةباتي خويان بؤ كردنةدةرةوةي هيَزةداطيركةرةكان لة عيَراق و جيَطرتنةوةي بة هيَزي ئاشتي ثاريَزي نيَودةولَةتي( كة بةبي بةشداري ئةم ولآتانة بيَت كة بةشداري داطيركاري عيَراق بوون) بةسةر مةرجةعة نيَودةولةتيةكاندا بسةثيَنن، ئةو مةرجةعانةي خاوةني تةعةهوداتي نيودةولَةتين. وة بةوةريَخستني نارةزايةتي جةماوةري ميليشياي لايةن و ئةحزابي ضةكدار بكريَنة دةرةوةي شارو شارؤضكةكان و دوور بخريَنةوة لة شويَني كارو ذياني خةلَكي و ثاشان لة لايةن هيَزي نيَودةولةتيةوة لة ضةك دابمالَريَن،وةهاوكات هةلومةرجيَكي ئازاد بؤ هةلَسوراني ئازادانةي ئةحزاب و لايةنة سياسيةكان و ريَكخراوةي جةماوةري و ثيشةيي ثيَكبهيَنريَت، تا خةلَكي ئازادانةو دوور لة زوَري هيَزو ضةك حزب و لايةني سياسي و ريَكخراوةي جةماوةري دلَخوازي خؤيان هةلَبذيَرن و ئةحزاب و لايةنةكانيش لة هةلومةرجيَكي ئازاد ءئارامدا هةلَسوران بكةن و خةلَكي بةبةرنامةو سياسةتي خؤيان ئاشنا بكةن و لةداهاتي وولات ئيمكانياتي راطةياندن بؤ هةمووان فةراهةم بكريَت ، وة نويَنةراني ئةم حزب و ريَكخراوة جةماوةريانة  ثرؤذةي دةستوريَك بؤ دةولَةتي ئايندة ئامادةبكةن ولةريَطاي دةزطا راطةيةندنةكانةوة بيخةنة بةردةم جةماوةري خةلَكي عيَراق و رِاي خةلَكي تا لة ريفراندؤميَكي ئازادانةدا برياري ليَبدةن. و زةمينة سازبكريَت بؤ هةلَبذاردنيَكي سةراسةري و ثيَكهيَناني حكومةتيَكي متمانة ثيَدراوي خةلَكي. تا ئةوكاتةش كة ئةم حكومةتة هةلَبذيَردراوة ثيَكديَت ئيدارةي بةريَوةبردني عيَراق بسثيَردريَت بة حكومةتيَكى كاتى كةلة كؤنطرةي نويَنةرانى حيزب و رِيَكخراوة جةماوةرىيةكان ثيَكبيَت و بة هاوكارى هيَزة نيَودةولَةتىيةكان،هاوكات هةموو هةنطاو كارو برِياريَكي، بةهةموو مناقةشةكانةوة بة بةرضاوي خةلَكةوة بيَت.

ئةمة ئةو ريَطايةية كة سةر ئةنجام دةتواني ببيَتة سةكؤ و ثرؤسةي ثيَكهيَنانةوةي دةولَةت و حكومةتيَكي نؤرمالَ و خاوةنئيرادة.هةر ئةمةش ئةو رِيَطايةية كة دةتوانيَ كؤمةلَطاي عيَراق لة سيناريوَي رِةشي دةستي هيَزي رِةش و نائةمني وبيَ ياسايي، رِزطار بكات.

  تائةو جيطايةش بةكوردستان دةطةريتةوة،خةلَكي كوردستان كة لةهةلومةجيَكي تايبةت بةهرةندن، نابيَ ئةم خةلَكة بةديار يةكلاكردنةوةي داهاتووي عيراقةوة لة ضاوةروانيدا رابطيريَن، ريَطا ضارة بؤدياري كردني ضارةنووسي كوردستان ئةبيَ بسثيَردريَت بة خؤيان تا لة ريفراندؤميَكي ئازادانةدا دانيشتواني كوردستان دةنط بدةن بة”مانةوة لة ضوارضيَوةي عيَراقدا، يان جيابونةوةو ثيَكهيَناني دةولَةتي سةربةخؤ” خةلَكي كوردستان دةنطي بةهةركامياندا، ئةمة رةسميةتي ثيَبدريَت.

4-6

abdulla_m64@hotmail.com

لەوانەیە تۆ ئەمانەشت بە دڵ بێت

لێدوانێک بەجێ بهێلە