عةبدولَـلآ مةحمود
ثةكةكة هةروةكو ضؤن لةسةرةتاي ثيكهاتنيةوة بة فريوكاريء ئيدعاي بآبناغةوة خؤي راطةياند، دةيةويت لةمةيداندا نةمانيشي بة فريوكاريء ئيدعاي تازةوة ببرينيتةوة. مانفيستؤي شارستاني وديموكراتييةكةي ئؤجةلان بةجيا لةوةي بةياني كؤتايي هينانة بة ثةكةكة، بةلام ثيك هيناني “كادةك”بةو ناوةرؤكةوة كة راطةيةنراوة بؤ قةرةبووكردنةوةي ئةوسةرثضيةية كة ثةكةكة لةماوةي سي سالي رابردودا لةبةرامبةر دةولةتي توركيادا كردويةتي، تا دةولةتي شؤفينستي وملهوري توركيا ليَيان خؤش بيت و بةتايبةتيش لة ئؤجةلان ببوريت. لةبةرامبةردا ئةوانيش واتة “كادةك”ي ئةمرؤ ضالاكي و هةلسوراني خؤي بؤ ديموكراتيزةكردني توركيا و خزمةتكردني رةسميي دريذة ثيبدات و بة قةولي ئؤجةلان (عةقدي ناسيوناليزم ودووبةرةكي) تةواو بووةو ئيتر لةوة بةدواوة بزوتنةوةي ديموكراتي وةري دةخةن وثاشماوةي هيزي ضةكداريشيان دةكةنة هيزي بةرطري لة نيشتمان. ئامانجيش لةو ديموكراتي كردنةي توركيا ئةوةية كة حوكمي ئيعدام هةلبوةشيتةوة و حةقي بةكارهيناني زماني دايك لة راطةياندن و خويندن وثةروةردةدا بةرةسمي بناسيت، بؤ ئةو ئامانجانةش!! ثشتيواني هةر ريكخراوء حزبيك دةكةن كة مةبةستي ديموكراتي كردني كؤماري توركياية. مةسةلةي كورديش وةكو كؤسثيك لةبةردةم ديموكراتي بووني توركيادا، وةلا دةنين. بؤ تةحقيقي ئةم ستراتيجية نوآيةش ريطاي سةرهةلداني ئاشتي خوازانة بة ثشتبةستن بةلاوان وذنان دريذة ثيدةدةن، هةرةوةكو ضؤن سيَ سالة دةستيان ثيكردووة.
ئةمة ئةو ئيدعايانةية كة كادةك يان بةبةيانيكي رؤشن ثةكةكة لة بةياني هةلوةشاندنةوةي خؤيدا, هيناويةتة ئاراوة.
ثةكةكة بةرهةمي سةركوتطةريي رذيمي ناسيونال فاشستي توركيي وبووني ستةمي نةتةوايةتىية بةسةر سةري خةلكي كوردستانةوة، بؤبةش ثيبران لةحاكميةتي دةولةتي توركي ثيك هاتووة, بةضكة منالي بزؤزي ناسيوناليزمي حاكمة بؤئيمتياز وةرطرتن و بةشداربوون لةدةسةلاتدا. بةبن طةيشتني يةكجاري ثةكةكة بةئيدعاي ثيشوويةوة بؤدةست راطةيشتني بة ئيمتيازو بةشداري لة حاكميةتدا, طةيشتوة بةوةي ئةمجارة لةذير ناويكي ترداو بةو ثلاتفؤرمةوة بيتة مةيدان و لة راستاي خزمةتكردن بةدةولةتي ملهوري توركيادا بةرووي هةر بزوتنةوةيةكي حةقخوازانةي خةلكي كوردستان وهةر بزوتنةوةيةكي مخالف بةرذيمي توركيا لة ذيرناوي ديموكراتيزةكردني دةولةتي توركيا، بوةستيتةوةو بةم ريطايةش دةستي بة ئيمتيازيك بطات.
هةلبذاردني ئةم ريطاية (ئةطةر توركيا قبولي بكات) بةخةباتي مةدةني و بةرطرتن بةدووبةرةكي و سةرهةلداني ئاشتي خوازانة بؤ ديموكراتيزة كردني دةولةتي توركيا لةقةلةم ئةدةن.
هةرلةوراستايةدا رايان طةياندووة كة ثاشماوةي هيزي ضةكدارييان ئةخةنة خزمةت دةولةتي توركيا. وة داوا لةلاوان و ذنان دةكةن كة بزوتنةوةي رؤشنطةري وةرآ بخةن و ضالاك بن.
بة رؤشني ئةم ثةيامي مانفستؤية ئةوةية. ضاوةريَن دةولةتي توركيا ليبوردنيك بدات تا لةو ضوارضيوةيةدا ثاشماوةي هيزي ضةكداري ثةكةكة لةذير ناوي بةرطري كردن لة نيشتمان و بؤ ديموكراتيزةكردني توركيا بخاتة خزمةتي سوثاي توركياوة. بيطومان هةنطاويكي ئاوا جطة لةوةي ثاكانة كردنة بؤ سةركوتطةري و درندةيي سوثاي درندةي توركيا كة بةبةرضاوي دنياوة دةستي لةهيض تاوانكاريةك لة دذي خةلكي كوردستان و مخالفيني جدي خؤيي و تةنانةت خودي ضةكدارو لايةنطراني ثةكةكةش نةثاراستووة, هاوكات راطةياندني ئامادةيية بؤ سةركوت كردني هةر بزوتنةوةيةكي حةق خوازانةي خةلكي كوردستان و هةر بزوتنةوةو مخالةفةتيكي تر كة روبةروي دةولةتي توركيا ببيتةوة.
تا ئةوجيطايةش كة مانفستؤكة بانطةوازي لاوان و ذناني كردووة, بةجيا لةوةي بةياني ميراتطري هيزي ذنان ولاواني كوردستان دةكات. هاوكات لةلايةكةوة بانطةوازة بؤ ثةيوةست بوونيان بة كادةك و لةلايةكي ترةوة هةرةشةية لة ذنان و لاوان, هةرةشةي ئةوةي ئةطةر واز لة خةبات و نارةزايةتي لةبةرامبةر دةولةتي توركيادا نةهينن, ئةوا ثرؤسةي ديموكراتي دوائةخةن,كادةكيش لة ضوارضيوةي خزمةت بة ديموكراتي كردندا ناضارة لة بةرامبةريا بوةستيتةوة.
لةكاتيكدا ئةمة رادةطةيةنريَ كة بزوتنةوةي ناسيونالستي بةطشتي و ثةكةكةي دويني و كادةكي ئةمرؤش نةك هيض نزيكايةتيةكيان بة خواست و ئاوات وئارةزوةكاني ذنان و لاوانةوة نةبووة و ني ية, بةلكو ئةمان خؤيان كؤسثي جدي بةردةم خواست و ئاوات و ئارةزوةكاني ذنان ولاوان بوون و هةن و هةميشة هةر خواست و داواكاريةكي ذنان ولاوانيان لةذير ناوي ئةوةي كة جاري سةردةمي رزطاري نةتةوةيية وةلاناوةو بةرويدا وةستاونةتةوة, ئيستاش دةيانةوي لةذير ناوي ثرؤسةي ديموكراتي كردني توركيادا ذنان و لاوان بكةنة زةخيرةي مامةلةي تازةيان بة ئيمتياز وةرطرتن و قبولكردنيان وةكو هيزي رةسمي وياسايي!!.
ستةمي ميللي سةرخةلكي كوردستان كة ئاكامي بآمافي خةلكي كوردزمانة و ديكتاتؤريةت وسةركوتكةري ناسيوناليزمي حاكم لةناوضةكة دروستيان كردووةو ثةرةيان ثيداوةو ولةبةرامبةريشدا ضةندين حزبء ريكخراوةي ناسيونالستي ئةم مةسةلةيان وةكو خيروبةرةكةتي ئيلاهي بةدةستةوة طرتووةء قووليان كردؤتةوة، تا لةو ريطايةوة ئيمتياز لةدةسةلاتي مةركةزي وةربطرن و لةدةسةلاتي محةليدا بةشداريان بكةن. كة ضي بيشةرمانة كادةك وةكو ئةلطؤيةكي بزوتنةوةي قةومي كورد بةرةسمي بؤ خزمةت بةتوركيا و بؤسةركوتكردني خةلكي كوردستان دةلين مةسةلةي كورد ريطةي لة ديموكراتي بووني توركياو باقي ئةو وولاتانةي تر طرتووة كة كورديان تياية، وةكو ئةوةي خةلكي كوردستان خوازياري ئةوة بووبن سةركوت بكريَن و وةكو ئينساني دةرجة دوو يان وةكو لة توركيا “ئينكاري لة بوونيان” بكريَت، تةماشا بكرين, خةتاي نةبووني ديموكراتيش لةتوركياي بووني ستةمي ميللي بيت. ريطاكةشي بةوة دابنييت كة ئةطةر ديموكراتيةكةي توركيا بة تةسليم بوون وسةردانةواندنت رازي بوو، وةكو هيزيكي مل كةض و بيماية توركيا لة سةركوت رزطاربكةيت وبيكةيتة ولاتيكي ديموكراتي!!. ئةمةية ثةيام و مةنتقي ناسيوناليزمي كورد.
ديموكراتيةكيش كة كادةك داواي كردووة بريتية لة هةلوةشاندنةوةي حوكمي ئيعدامء بةكار هيناني حةقي زماني دايك لة خويندن وثةروةردةو راطةياندندا.
ئةطةر بةفةرز ئةوة وةربطرين هةرلةبةيانيةوة هةموو ئةم خواستانة رةسميةتي ثيبدريت، ئؤجةلان و تةواوي هةلسوراواني ثةكةكة ئازاد بكرين (كة ئازادبوونيان حةقي بي ئةملاولاي خؤيانةو دةبي هةموو ئينسانيكي شةريف ثشتواني ليبكات) نابيتة ثيوانةي بووني ديموكراتي. ثيش مةرضي هةر هةنطاويكي ديموكراتي لة توركيادا كؤتايي هينانة بة ستةمي ميللي و بةرةسمي ناسيني مافي يةكسان بؤ هةمووان بيطويَدانة ناسنامةي نةتةوةيي و بةرةسمي ناسيني ئازادي بيروباوةرو بةيان و بلاوكردنةوةو ضاثةمةني و ثيك هيناني ئازادانةي ئةحزاب و ريكخراوةي سياسي و جةماوةري وكؤرو كؤمةلةي ثيشةيي و تادةطات بة حةقي مانطرتن و خؤثيشاندان و …تاد.
ئةطةر نا لةباشترين حالةتدا دووبارة بوونةوةي هةمان وةزعيةتي كوردستاني عيراقي ذير سايةي بةعسة. لة كوردستاني عيراقدا هةم زماني كوردي بةكاردةهات و هةم خويندن بةكوردي بوو هةم كةنالي ئيعلامي وةكو تةلةفزيؤن و راديؤ هةبوو, بةلام بةجيا لةوانةي تةلةفزيؤن و راديؤ بةهيض جؤريك ئازاد نةبوون و سياسةتي سةركوتطةرانةي بةعسيان رادةطةياند, تةدريس لةسةر بنةماي قةوميةتي عةرةبي بةريوةدةبرا, هاوكات سةركوت و طرتن وئيعدام, تا تةعريب و تةبعيس و تةهجيرو تادةطات بة ئةنفال و كيمياباران… هتد لةثالياندا بةريوةبران. مانفيستؤي تازة هةلطري ئةم سيناريؤ تازةيةية.
واقعيةت ئةوةية ئيدعاكاني كادةك بؤ ضالاكي داهاتوو بي بناغةترو شكست خواردووترة لةو ئيدعايانةي سي سال لةمةوبةر كة ثةكةكة خؤي ثي راطةياند.
ئيعترافيكي ناضاري و دةرسيكي طرنط
عوسمان ئؤجةلان ئةندامي كؤنسةي سةرؤكايةتي لة ضاوثيكةوتنيكي لةطةل هةفتةنامةي هاوولاتي كة لة ذمارة 66دا بلاوكراوةتةوة لةبةرامبةر سةركوتطةريي ئةو دةولةتانةي كيشةي كورديان تيا هةية و ضارةسةر نةبووني كيشةي كورد لةماوةي نزيك بةدووسةد سالدا بةناضاري ئيعتراف دةكات و دةلي” ئةوسياسةت و ستراتيذةي طةليك ثارت و هيز يش لةوماوةيةدا طرتويانةتةبةر ئةنجامي بةدةست نةهيناوة، و …. بؤية ثةكةكة طؤرانكاري ستراتيجي ئةنجام دةدات و زوو يان درةنطيش هةموو هيزة كورديةكان هةر دينة سةر ئةم ريطايةو …..” “ئةو تاكتيك و سياسةتةي كة 200 سالة ئةنجامي بةدةست نةهيناوة، ثيداطري كردن لةسةري بةماناي ثيداطري لةسةر بيَضارةيي ديَت”.
ئةطةر لةوة بطوزةريين ئةو ئيعترافةي عوسمان ئؤجةلان، لةكويوة سةرضاوةي طرتوةء بؤ ض مةبةستيَكي تري تةسليم بوون راطةيةنراوة يان نا، بةياني واقعيةتيكي مةلموسة و بؤيةكةمين جاريشة بةم شيوةية باسي ناكارايي سياسةت و ستراتيذ و ريطاضارةي ناسيونالستي بكريت بؤ ضارةسةري كيشةي كورد. ئةمة دروستة، بةلام لةوةش طرنطتر ئةوةية كة ضارةسةري مةسةلةي نةتةوايةتي هيض ثةيوةنديةكي بةبزوتنةوةي ناسيونالستيةوة نيةو خودي بزوتنةوةي ناسيونالستي و حزبةكاني كؤسثي سةر ريطاي خستنةطةري ئيرادةي خةلكي كوردستان و ضارةسةري ئةم كيشةيةيةن و هةر هةوليك و هينانةطؤري هةر ريطاضارةيةك بؤ كؤتايي هينان بةستةمي ميللي لةطرةوي تةريك كردنةوةو حاشيةيي كردني بزوتنةوةي ناسيوناليست و حزبةكانيدا دةبيتء، دةبي كةناربخرين.
هاوكات ئةو ثةيامةي كة عوسمان ئؤجةلان ئاراستةي ئةحزابي تري دةكات لةوانة يةكيتي و ثارتي، دةبي لةلايةن يةكيتي و ثارتي وتةواوي حزبةكاني تري سةر بة بزوتنةوةي ناسيونالستي كوردةوة ثيشوازي ليبكريت. ضونكة ئةمة واقعيةتة كة بن بةست وشكستي ثةكةكة تةنها مةحدود نابيتةوة بةثةكةكةو، تةسليم بوون و لةمةيداندا نةماني ثةكةكة بةرهةمي بي ئاسؤي و ئةزمةيةكي سياسي و ستراتيجي ية كة سةرجةم بزوتنةوةي ناسيونالستي كورد بةدةستيةوة طيرؤدةيةو نازانن ئايندةي كوردستان ضي بةسةرديت و ئةوةي بريارئةدات ضةندي تر ئةمينةوة يان نا ئالوطؤرو تةكانة طةورةكان و ئةوئالوطؤرانةن كة لةناوضةكة بةطشتي و لةسةرئاستي عيراقدا بةريوةن رووبدةن. لةو نيوةدا تةواوي ئةحزابي ناسيونالست تةنها وةسيلةي طةمة طةورةكاننء، ئايندةيةك بؤدةورو نةخشيان بةقازانجي خةلكي كوردستان نية. لة ململاني و خؤيان و رذيمةكاندا وةزنيان ثةيدا نةكردووةو هةميشة لة ناكؤكي و كيشمةكيشي وولاتاني ناوضةكةو ئالوطؤرة طةورة سةراسةريةكاندا بؤماوةيةك وةكو وةسيلةو كارتي فشار بةدةستةوةطيراون و لةطةل ئاسايي بونةوةي ئةوزاع و نةماني بؤشاي وقلشتةكان لةناوضةكةدا، ئةوانيش ئالاي تةسليم بوون و ثةيامي بي ضارةيي خؤيان راطةياندوة، بؤدةورةيةكي تر ثاشةكشةيان بةسةر خةلكيدا داسةثاندوةو دةستي رذيمة سةركوتكةرةكانيان بؤسةركوتي زياتر ئاوةلاكردووة. بؤية ئةو ريطايةي سةرئةنجام ثةكةكة وةكو رةمزي بزوتنةوةي ناسيونالستي لةم دةورانة ميذووييةدا ثيي طةيشت زوو يان درةنط دةستي يةكيتي و ثارتيش ماض دةكات. ثيك هيناني كادةك-يش بةهيض جؤريك ناتواني شكستي يةكجاري ثةكةكة ثةردة ثؤش بكات.
دةرسيك كة لةو نيَوةداو جاريكي تر خؤي نيشاندايةوة ئةوةية، كة ناسيوناليزم بزوتنةوةيةكي سةراثا كؤنةثةرستانةية و لة هيض لايةنيكدا هةلطري ثيشكةوتنخوازي و ئينسانيةت نية و دذي ئينسانية. خةلكي كوردستان دةبي بؤيةكجاري ناوةرؤك وثةيامي بزوتنةوةي ناسيونالستي كوردستان لةدذي بةرذةوةنديةكاني خؤيان لةهةرضي زياتر ثةي ثيببةن وخؤيان لة وةهم وخورافةي ناسيونالستي رزطاربكةن و ئاسؤ وئامانجي ئةو بزوتنةوةية بؤ هةميشة بة دؤلابي فةرامؤشي بسثيرن، ئةمة ثيش مةرج و روكنيكي ئةساسية بؤ خستنة طةري ئيرادةي سةربةخؤي خؤيان، بؤية وةلانان ولةمةيدان وةدةرناني حزبةكاني بزوتنةوةي ناسيونالستي، لابردني كؤسثيكي سةرةكي بةردةم كؤتايي هينانة بةستةمي نةتةوايةتي، كريكاران وخةلكي ستةم ليضوي كوردستان دةبي لةو ريطايةدا لةدةوري ئاسؤء ئامانجي سؤسيالستي و كريكاري كؤبننةوة، ئةمة زامني سةركةوتن و خستنة طةري ئيرادةي ئازادانة وسةربةخؤية بؤ برياردان لةسةر ئايندةي سبةينيَ.