عبداللة مةحمود
لة ضوارضيوةي نةخشةو سياسةتي ملهورانةي ئةمريكادا بؤ لابردني كؤسثةكاني بةردةم نةزمي نؤي ي جيَنةكةوتوي دنيا،كة ريشةي لة ماهيةتي دذي ئينساني “نةزمي نؤي” داية، رذيمي فاشستي بةعس لة دةسةلات خرا….
كةوتني ئةم رذيمة ،لةجةرطةي داسةثاندني جةنطيكي دذي ئينسانيدا بةسةر خةلكي عيراق و ناوضةكةدا ،بؤ هةر ضاوديريكي سياسي و سةربازي تةنانةت بؤ كةسي ئاسايش ضاوةروانكراو بوو.
لةدةسةلات كةوتني ئةم رذيمة درندةية ،يةكيك لة ئاوات و ئارةزوةكاني خةلكي عيراق بووة لةرؤذي هاتنة سةركاريةوة ،ئةوةي كة بوة ثشت وثةناي هاتنة سةركاري ئةم رذيمة، ئةوةي كة ئةم رذيمةي رؤذ بةرؤذ بةهيزكرد،ثرضةكي كرد،ثةردة ثؤشي تاوانةكاني كرد،لةثالَيا وةستا بؤسةركوتي هةر بزوتنةوةيةكي ئازاديخوازانةو هةق خوازانة، راستةو خؤ و بة ثلةي يةكةم ئةمريكاو غةرب بوو.
هينانة سةركاري رذيمي فاشستي بةعس و بةهيزكردن و ثرضةككردني لة ضوار ضيوةيةي ميذوويةكي دياريكراوي دنياي دوو قوتبيدا،بؤ شةري ئازاديخوازي وراديكاليزم بوو. لةوةش واوةتر ئةطةر ثشتيواني ئةمريكاو غةرب لة رِذيَمي بةعس و ثرضةكردني لةلايةك و وةستانةوة بةرِوي خةباتي حةقخوازانةي خةلَك و ثيَشيَلكردني ئيرادةي رِاستةوخؤيان لةلايةن ئةمريكاو غةرب و نؤكةرةكانيان لةلايةكي ترةوة نةبواية،بيَطومان خةلَكي عيَراق بةرِاثةريني جةماوةري خؤيان ئةم رِذيَمة هارةيان لة دةسةلاَت ئةكيَشاية خوارةوة.بؤية لةدةسةلاَت كةوتني رِذيَمي فاشستي بةعس لة ضوارضيَوةو هةولَي ئةمريكا بؤ جيَخستني نةزميَكي دذي بةشةري لةسةراسةري دنيادا،هةرطيز ناتوانريَ وةكو هةنطاويَك بؤرِزطاركردني خةلَكي عيَراق ودنيا لةديكتاتؤريةت تةماشا بكريَت.ئةوانةي لة ضوارضيَوةي داسةثاندني بةربةريةتي نةزمي نويَدا كة ئةمريكا بةدواوةيةتي و ئةيانةويَ لة طؤشةيةكي ئةم دنيايةدا بة كةوتني ديكتاتؤريَك جةذن بطرن،هةلَثةركيَ سازبكةن،ثثَبزانن يان نةزانن،ثةنجة مؤر ئةدةن لة ديكتاتؤريةتيَكي جيهاني ،لة تيَرؤريزميَكي جيهاني ،لةوةحشيطةريةكي جيهاني،كة دةبيَت دنيا بؤدةورةيةكي تر شاهيدي تاوانكاري و كوشتارو بيَمافي هةمةلايةنةي زياتربيَت،شاهيدي دةسةلاَتي ديكتاتؤرةكاني طؤي لةمستي ئةمريكاو نةزمةكةي بيَت.
ئةمريكا بةدواي وةرِيَخستني سيناريؤيةكي رِةشي ئةم سةردةمةوةية،سيناريؤيةك كة جغرافياي كوشتارو سةقةتكردني دةيان هةزار ئينسان بة مةرطضيَنترين ضةكي كؤكوذي سةردةم و ويَرانكردني ذيَربيناي ئابوري و مةدةنييةكةي ،بة عيَراق دةستي ثيَكرد،بةلاَم ئةطةر ئةم كوشتارو بةربةريةتة شةرماوةرةي دنيا لة 20 رِؤذي رِابردودا شاهيدي بوو،تةنها دةتوانيَ طؤشةيةك و سةرةتايةك بيَت بؤ كوشتارو بةربةريةت و بيَمافيةكي هةمةلايةنةتر بؤ دةورةيةكي دريَذ ،بؤية لةضوارضيَوةي ئاوا سيَناريؤو هةرةشةيةكي فراواندا بؤ سةر بةشةريةتي ئةم طؤي زةوية،ئةطةر ضةند صدام حسيَني تريش لةدةسةلاَت بكةون،ناتوانيَ دذي ئينساني بوني ئةم ستراتيجيةتة رِةشة ،لةضاوي هيض ئينسانيَكي شةريف و ئازاديخوازو ئينسان دؤست بشاريَتةوةو وةكو دةسكةوت بؤ خةلَكي مةحروم و ئازاديخواز تةماشا بكريَت.
تا ئةو جيَطايةي بةدياريكراوي بةوةزعيةتي ئيَستاي عيَراق دةطةريَتةوة. لة ملدالَداني ئةم شةرِةي ئيَستادا(كة دةسةلاَتي رِذيَمي بةعسيشي تياكةوت) ،شةرِيَكي دريَذ خايةنتر رِوبةرِوي خةلَكي عيَراق و ناوضةكةية،شةرِي خةلَكي مةحرومي عيَراق بؤ وةدةرناني هيَزةكاني ئةمريكاو بةريتانياو ئةو بةديلةي ئةيانةوي لةسةروي ئيرادةي خةلَكةوة دايبسةثيَنن.بيَطومان لة ميانةي دةستثيَكردني شةرِيَكي ئاوادا، ض لة لايةكةوة ثاشماوةكاني هيَزي بةعس و ض ناسيوناليزمي عةرةب بةطشتي و ض ريَكخراوة ئيسلامية تيرؤرستةكان بةتايبةتي دةيانةويَ بةشيَوةيةكي درِندانة (كردةوةي تيرؤرستي ) بكةنة لايةنيَكي بةرجةستةي ململاني يَ خؤيان لةطةلََ هيَزةكاني ئةمريكاو بةريتانيا بةمةبةستي دةست طيربونيان لةدةسةلاَتي داهاتودا،ئةم لايةنة كؤنةثةرست ودذي ئينسانيانة بةطرتنةبةري ئاوا رِيَطايةك دةيانةويَ خةباتي خةلَكي مةحرومي عيَراق ضاوترسيَن بكةن،وةكؤمةلَطاي عيَراق بطؤرِن بةسةر زةمينيَك لةضةشني فةلةستين .
خةلَكي مةحرومي عيَراق ،كة قوربانياني سةرةكي سياسةتي ئابلؤقةي ئابوري 12 سالَةو قوربانياني سةرةكي ئةم شةرة دذي ئينسانيةي ئيَستان، وا ئيَستاش هةموو لايةنة كؤنةثةرست ودذي ئينسانيةكان ،بةئةمريكاو غةرب و ناسيوناليزمي عةرةب و كوردةوة،بة ريَكخراو دةستةو تاقمة ئيسلاميةكانةوة،تةنانةت بةدةولَةتة كؤنةثةرستةكاني ناوضةكةوة ،دةيانةويَ ديسان خةباتي خةلَكي عيَراق و ناوضةكة بةبارمتة بطرن و بةسةر لاشةي قوربانيانياندا،سةرطوريسي دةسةلاَتي سبةينيَ ثاوان بكةن.بةديلي هةركام لةولايةنانة دذي ئينسانيانة،بةئةندازةي ئةوجةنطةي خةلَكي لةخويَن هةلَكيَشا،كؤمةلَطاي كردة ويَرانة،كؤنةثةرستانةو دذي ئينسانين.
بةر لة هةموو شتيَك بةديلي ئةمريكا كة ثيَكهيَناني حكومةتي عةسكةري ية،بةديليَكي دذي ئينسانية،بةديلي ئةمريكا بؤ ئايندةي عيَراق بيَطومان بةشيَكة لة دريَذةي ئةو شةرِة خويَناوي ودذي ئينسانيةي كة بةشةريةتي ئةم طؤي زةوية وةحشيطةريةكةيان بيني، شةرِيَكة لة كوشتارو ويَرانكردنةوة بؤ بيَئيرادةكردن و دورخستنةوةيان لة دةخالةت و برياردان لةسةر ئايندةيان.
داسةثاندني دةسةلاتي عةسكةري بةسةر خةلَكي عيَراقدا،طؤشةيةكي ترة لةو وةحشيطةريةي نةزمي نويَ بةدواوةيةتي،خةلَكي عيراق كة زياتر لة 30ي سالَة رِوبةرِوي درِندةيي دةسةلاتي عةسكةرتاريةتي رِذيَمي قةومي عةرةبي بةعسي دةست ثةروةردةكراوي ئةمريكاو غةربن, ،ئةمجارة لة جيَطاي صدام حسين ، رِوبةرِوي دةسةلاتي عةسكةري “جي طارنةر” و ذةنةرالَةكاني تر دةكريَن و هةرضي ئةمريكاي ديموكراسي!! فةرموي بيَ طويَدانة هيض ثرانسيبيَكي باوي حكومةتة مةدةنيةكاني سةردةم و ئينسانيةت،و بيَطويَدان بة خواستة سةرةتايةكاني خةلَكي ،ئةنجامي بدةن.
ديارة دةسةلاتيكي ئاوا بةر لةهةموو شت ثوضي ئيدعاكاني ئةمريكاو نةزمة شةرماوةرةكةي دةرئةخات بةرامبةر بةخةلَكي عيَراق و ناوضةكةو دنيا،ئيَستا هةراو هؤرياي “سةركةوتني دنياي تةمةدون”ي نةزمي نويَ لة بير كةس نةضؤتةوة ,كة ئةمريكا بؤ وةفاداري خؤي بةو ئيدعاية دةسةلاتيكي عةسكةري دةكاتة دياري بؤ خةلَكي عيَراق.ديارة ئةمريكا ئةوةي رِاطةياندوة ،كة ئةم حكومةت و دةسةلاتة كاتي ية،تا وةزع ئاسايي دةبيَتةوة و ثاشان تةسليم بة خةلَكي عيَراق دةكريَت!!(مةبةست لةخةلَكي عيَراق لة رِوانطةي ئةمريكاوة ،ئةو ئؤثؤزيسيَؤنة بةكريَطيراوة ية كة ضةثلَةيان بؤكوشتاري خةلَكي عيَراق ليَدا،مةبةستي وةفيق سامةرايي و خةزرةجي و ضةلةبي و نؤكةراني مجلس ئةعلي سةر بةئيران و ناسيوناليزمي كورد و توركمانة).
لة روانطةي هةر كةسيَكي ضاوديَريشةوة ئةمة رِؤشنة كة هةر دةسةلاتيَكي سةر بةئةمريكا ،لةطةلَ خؤيدا نةفرةتي ناسيوناليزمي عةرةب و ئيسلامي سياسي و رِوحانيةكان و فتوادةرانيان لة دنياي عةرةبدا ،هةلَدةطريَت و رِوبةرِوبونةوةو كردةوةي ضةكداري و كاري ئيرهابي ثةرةثيَدةدات. هاوكات ثاشماوةكاني رِذيَمي بةعس كة لةهةموو ئؤثؤزيسيؤني بؤرذوازي عيَراقي زياتر هيَزيان ماوةو خاوةني تاقيكردنةوةيةكي رِةش و ميَذويشن، وةكو بةشيَكي سةرةكي لة هيَزي ناسيوناليزمي عةرةب ثيَك دةهيَنن وهاوكات دةبنة بةشيَك لةم ئؤردوة ئينسان كوذةي ئيسلامي سياسي ،كة بوني ئةمانة و ثيَكداداني ليَرةو لةوي و كردةوةي تيرؤرستانة بة ناضار كؤمةلَطاي عيراق و ناوضةكة ئةكاتة تايبةتمةنديةكي ئةم دةورةية،هةركام لةوانة بةسة بؤ ئةمريكاو بةريتانيا تا شةرعيةتي مانةوةي هيَزةكانيان لة عيَراق و ناوضةكة بهيَلنةوةو دةسةلاتي عةسكةريش لة ماوةيةكي كاتيةوة(كة ئةمريكا ئيدعاي ئةكات)دريَذ بكريَتةوة بؤ ئايندةيكي ناديار.
ديارة خالَي هاوبةشي ناسيوناليزمي عةرةب و ئيسلامي سياسي، كة زؤرتر خؤي لة دذي ئةمريكايدا دةبينيَتةوة،لةكاتيَكداية كة تائيَستا كيَشةي خةلَكي فةلةستين ضارة نةكراوة ،و بةوهؤيةوة ئةمانة ناني سياسي كوشتارو مةحروميةتي خةلَكي فةلةستين ئةخؤن،بيَطومان بة مانةوةي سوثاو هيَزو بةديلة عةسكةريةكةي ئةمريكا بؤ ئيدارةي عيَراق،ئةوةندةي تر هيَزيان ثيَدةبةخشيَت و دور نية كؤمةلَطاي عيرَاق نةبيَتة سةرزةميني دووةمي وةحشيطةري و تيرؤر لة رؤذهةلاتي ناوةرِاستدا.
ديارة هاوكات لةطةلَ ئةمانة ،خةلَكي عيَراقيش دذي مانةوةي سوثاي ئةمريكاو بةريتانيان،ئةو سوثاوهيَزةي كة بةسةدان كةس لة ئازيزاني ئةم خةلَكةي كةلة ثاضةو كةم ئةندام كردوة،وةدذي دةسةلاتي عةسكةريةكي ترن لة جيَطاي دةسةلاتي عةسكةرتاريةتي بةعس،وة خوازياري ذيانيَكي ئينسانين،كة ئازادي وذيان وطوزةراني تةسةل بطريتة خؤي،ئةم خواستةي خةلَك نة لةطةلَ دةسةلاتي عةسكةري ئةمريكاو بةريتانيا ديتةوة نةلةطةلَ بةرنامةو سياسةتي ناسيوناليزمي عةرةب و ئيسلامي سياسيدا.كةواتة واقعةن ئةم دةورةيةي ئيَستاو داهاتو دةورةي شةريَكي هةمةلايةنةي نيَوان ئةم خةلَكة ئازديخوازةو لايةنةثيَشكةوتنخوازةكاني عيراقة لةطةلَ هيًَزةكاني ئةمريكاني ئةمريكاو بةريتانياو حكومةتة ناشةرعيةكةي لة لايةك و لةطةلَ ناسيوناليزمي عةرةب و ئيسلامي سياسي و ثؤزيسيؤنةكانيان لةلايةكي تر.ديارة سةرباري ئةو ناكؤكيةي نيَوان خواستي خةلَك و ئةو لايةنانة ، هةركام لةو لايةنانة دةيانةويَ خةلَكي عيَراق بكةنة زةخيرةي ململانيَكاني نيؤان خؤيان.
خةلَكي عيَراق و هةر كةس و لايةنيَك ئةطةر ئيدعاي ئازاديخوازي و خؤشبةختي ئةكات ،دةبي لةبةرامبةر ئةم وةزعيةتةو ثةردةي دوةمي ئةم سيناريؤ رةشةي بةرِيَوةية ،بوةستنةوة،دةبيَ خواستي ضونة دةرةوةي دةست بةجيَ ي هيَزةطاني ئةمريكاو بةريتانيا،قةرةبوي زيانةكاني خةلكي عيراق ،دادطاي كردني بؤش و بلير وةكو تاوانباراني جةنط و كوشتار،لةدذي حكومةتي عةسكةري موةقةت و هةر بةديليكي سةرو خةلكي تر،لابردني دةست بةجي و بيقةيدو شةرتي ئابلؤقةي ئابوري ،ئازادي بي قةيدو شةرتي سياسي ،جياي دين لة دةولةت و خويندن وثةروةردةو دادطاو ياساكان،يةكساني هةمةلايةنةي ذنان لةطةل ثياوان …. بةرزبكةنةوة ،وةلةدذي هةموو ئةو لايةن و كؤنةثةرستة قةومي و دينيانةي لةدذير ناوي دذي ئةمريكايدا دةيانةوي تيرؤرو ترساندن و نائةمني بةسةر كؤمةلطادا بسةثينن،وة لةدذي دةستيوةرداني وولاتاني كؤنةثةرستي ناوضةكة و ئؤثؤزيسيؤني طؤي لةمستي ئةمريكا بيَنة مةيدان.هاوكات دةبي بةرةي متةمةديني عيَراق كة خوازياري ذيانيكي ئازادو تةسةلن،هةر لة ئيستاوة لةدةوري سياسةت وبةرنامةي حزبي كؤمؤنستي كريكاري عيراق كؤببنةوة و هةرشوينيَك هةن دةبيَ فرسةت بقؤزنةوةو دةست ببةن بؤ ئيبتكاراتي شؤرشطيَرانةي وةك،ثيَكهيَناني شوراكاني كارطةو طةرةكة زةحمةتكيَش نشينةكان و هةلبذاردني نوينةرانيان لة كؤبونةوةي طشتي و ئازادانةدا هةلَطرتني مةسئوليةتي ثاراستني ئةمنيةت و ئارامي خةلَكي و بةسةركردنةوةي خيزاني طيانبختكردواني ئةم جةنطةو سةرداني نةخؤشخانةكان وبريندارةكانيان ،وةثاراستني ئةموالي دامةزراوة خدةمي و صحي و تةرفهي و كارطةو شةبةكةكاني ئاو كارةباو ….تاد،لةوةش واوةتر ثاراستنيان لة دةست بةسةراطرتن و تيَكدان ، دةستبرن بؤ مسادةرةي ئةموالي رذيم و كاربةدةستاني و بة تايبةتيش دةستطرتن وةكؤنترؤل كردني مةخزةنةكاني موادي خؤراكي و دابةش كردني بةشيَوةيةكي عادلانةو يةكسان بةسةر خةلَكي نةدارو كةم دةرامةتدا، وسةرئةنجام دةبيَ دابةش كردني داهاتي نةوت بةرامبةر بةخؤراكيش لةلايةن نويَنةراني هةلَبذيَردراوي خةلَكةوة بةرِيَوة بضيَت ، هاوكات بةدةستةوةطرتني بةريَوةبردني ئيدارةي ناوةندةكان كارطةو طةرةكةكان و شارةكان و نيشانداني ئةلطؤي شؤرشطيرانة و بديلي ئينساني ،ئةمانة بةشيك لةو ريَطاو ئيبتكاراتة عةزيمانةن ،كة دةتوانيَ ئاسؤيةكي ثرشنطدارو ئايندةيةكي تر بخاتة بةردةم كؤمةلَطاي عيراق و خةباتي جةماوةري مةحرومي عيَراقيش بة ئاسؤيةكي ئينسانيةوة ،جؤش بدات .
ئةم شيَوةية لة دةخالةتي رِاستةوخؤي خةلَك بؤ برياردان لة سةر ضارةنوسي خؤيان لة سةر ئاستي مةحةلي و سةراسةريداو ثيَكهيَناني شوراكان، ض بؤ دةستةبةركردني داخوازية رِؤذانةيةكان و ض بؤ ئيدارةي كؤمةلَطا،وة ض بةويَنةي قانون دانةرو ض وةكو بةرِيَوةبةري قانون ….و تادناوكؤكةي ئةو بةديلي كؤماري سؤسيالستي يةية، كة حزبي كؤمؤنستي كريَكاري عيراق بةرزي كردؤتةوة بيَطومانيش لةرِيزي ثيَشةوةي جةماوةري عيَراقدا بؤ جيطيركردني تيَدةكؤشيت.
بزوتنةوي دذي شةرو نةزمي نويَ ، كة بزوتنةوةيةكي عةزيمي جةماوةري ئةم سةردةمةية ،بيَطومان ديَتة ثشت خواستي ثيَشكةوتوانةو ئينساني خةلَكي مةحرومي عيراق ،ئةم بزوتنةوةية كة ثاية ئةسلَيةكةي طةراني ئينسانةكاني دواي شكستي بلؤكي شةرقة بةدواي ئازادي وبةرابةري و خؤشبةختيدا، ئؤردويةكي مةزني ثشتيواني سبةيني خواستي خةلَكي عيراق دةبيَت، و تاكة هيَزي ئوميد بةخشي تري جيهانية بؤ ثشتواني لة بزوتنةوة راديكال و ئينسانيةكاني ئةم سةردةمة.
11/4/2003