Home ئەرشیف2003لەوەڵامی بەرێز” یاسین بانیخێڵانی” دا… بەڵی رەگەزپەرستی و دەمارگیری قەومی” ناسیونالیزم” شەرمەزارییە بۆ بەشەریەت

لەوەڵامی بەرێز” یاسین بانیخێڵانی” دا… بەڵی رەگەزپەرستی و دەمارگیری قەومی” ناسیونالیزم” شەرمەزارییە بۆ بەشەریەت

by Abdulla Mahmud

عەبدوڵا مەحمود

Poignant courtship in Cape Town. Inter-racial marriage is in fact illegal in South Africa, although resistance to the law is growing. Children however don't know about racial discrimination. 1/Jan/1982. Cape Town, South Africa. UN Photo/x. www.unmultimedia.org/photo/

بةريَز ياسين بانيخيَلاني ووتاريَكي لة ذيَر ناوي”حكك و ئةزمووني ضةواشةكاري رِاستيةكان” لة سايتي كوردستان نيَتدا بلاَوكردؤتةوة.بةمةبةستي رِؤشنايي خستنة سةر ئةو مةسةلانةي كة ئةو بةريَزة هيَناويةتة ئاراوة،وة ئةو ضةواشةكاريانةش كة زؤر نةزانانة و بيَئاطايانة وروذاندوني، بة ثيَويستم زاني ئةم وةلاَمة  بنوسم.مةبةستي سةركي منيش لةم نوسينة ئةوةنية كة تةنها وةلاَم بة بةريَز ياسين بانيخيَلاَني بدةمةوة،بةلَكو مةبةستمة وةلاَمي ئةو ديدطاو رِوانينة كة بةشيَكي زؤر لة قةلَةم بةدةست و نوسةراني ناسيونالستي كورد، شانازي ثيَوةدةكةن و ضةند بارةي دةكةنةوة ،بدةمةوة..هيوادارم هةم ياسين بانيخيَلاَني و هةم سةرجةم ئةوانةي تر بة روحيةتيَكي” نوسةرانةوة ” ليَم وةربطرن.

بانيخيَلاَني لة سةرةتاي نوسينةكةيدا دةلَيَت”….حزبي كؤمؤنستي مؤديَرن دوذمني سةرسةختي هةر جؤرة لة نةتةوة ثةرستيةكن خؤيان طوتةني(ناسيوناليزم)كة هةر يةك لةو دةولَةتانة بناغةي دةسةلاَتي خؤيان لةسةر ئةو ثايةطاية دامةزراندوةو تا نوسيني ئةم بابةتة حكك بةرطري لةو شيَوة دةسةلاَتة دةكةن و خؤيان وةكو ئيراني يان عيراقي ناوزةد دةكةن…).

هوشياري و خويَندةواربوني ئةم بةريَزة ئةمةية،حزبيَك ئةطةرناوي عيراقي يان ئيراني يان توركي بيَت ، لة فةرهةنطي بةبرشتي ئةم بةريَزةدا نيشانةي ثشتيواني ئةم حزبةية لةو دةسةلاَتانة، ئةم بةرِيزة ئةم حكمةتةي لةكويَ دةركيَشاوة؟ لةكام فةرهةنطي سياسيدا شتي وا هةية و بينراوة؟ بة ثيَي كام ثيَوانة حزبي شيوعي عيراق كة لة سالي 1934وة دامةزراوةو ناويشي حزبي شيوعي عيراق بووة ،بةماناي ئةوة بوة كة ئةم حزبة بؤ بةرطري لة دةسةلاَتي مةركةزي ثيَكهاتوة، بولشةويكةكاني رِوسيا،بةكام ثيَوانة بةرطريان لةدةسةلاَتي تزار كرد؟ حزبي كؤمؤنستي كريَكاري عيراق يان ئيران،يان حزبي سؤسيالستي توركيا ،بةكام ثيَوانة ضونكة حزبي سةراسةرين بةرطري لة دةسةلاَتي مةركةزي ئةو وولاَتانة دةكةن؟ وة من لةو بةريَزة ئةثرسم هةر حزبيَك لة عيراقدا ئةطةر ناوي كوردي ثيَوة نةبيَت،قاضاغة؟ وةئةطةر ناوي كوردي ثيَوة بوو بيَشك و طومان شؤرشطيَرو ئينسانية؟وة لةكويَ نوسراو يان رِِاطةياندن يان ووتاريكي حزبي كؤمؤنستي كريكاري عيراق يان ئيرانت بينيوة يان بيستوة كة بؤيةك رؤذ شيعاري رِوخاندي ئةم رِذيَمانةيان كةم رةنط كردبيَتةوة؟وة لة تؤي ” ناسيونالست” و هاو فكرةكانت دةثرسم كام حزب و هيَزي كوردستاني لة عيراقدا تا 4مانط لةمةو بةر شيعاري رِوخاندني بةعسيان بوة؟ كاميان خةريكي ضاوبرِكيَ و سات و سةودا لةطةلَ ئةم رِذيَمة نةبوون؟ كاميان ثيَش لةشكري و خؤش خزمةتيان بؤ بةعس و جمهوري ئاخوندةكاني ئيران و رِذيَمي توركيا نةكردووة؟ وةكام لة حزبانة كة ئةمة كارنامةيان بوة ناوي عيراقي ثيَوةية؟و كاميان ناوي كوردستاني ثيَوة نية؟ تكا ئةكةم ئةمةكدارانة ويذداني ئينسانيت بؤ 10 دةقيقة بخةرة سةر دةمار طيري قةوميت و وةلاَمي خؤت بةرةوة.

ئازيزم ئةطةر جياوازي بيروباوةرو تةنانةت رِيَكخراوةيي و تةنانةت شةري ضينايةتيشت لةطةلَ  لةطةلَ حزبي ئيَمة و كؤمؤنيزم هةية ئةوة بيررِورِاي خؤتةو ئازاديت،بةلاَم ئةم جؤرة ئيدعا و شيَواندنانة بؤ خؤت باش نين.

هةر لةسةرةتاي ووتارةكةتداية كة باسي ئةوة ئةكةيت كة حزبي كؤمؤنست كؤمةلَيَكي كةمي بيَئاطاو نةخويندةوارن و لة ريَطاي بةياننامةوة دادطا بؤ خةلَك دائةنيَن.

 نةخويندةوار، بيَئاطاو ئاطادار ياني ضي؟ هةركةس دةتواني ئيدعاي خويَندةواري يان هوشياري بؤ خؤي بكات ،ئةمة طرنط نية ئةوةي طرنطة مةبةست لة خويندةوار كيَ ية،مةبةست لةكةسي ئاطا و هوشيار كيَية؟ئةمةش هةركةسة بةثيَ جيَطاو رِيَطاي ضينايةتي خؤي ثيَناسةي دةكات.بةلآم ئةوةي زؤر رِؤشنة دواكةوتوي ناهوشياري بيَئةندازةي بةريَزتة.ئةطةر لةمن يان لة هةركةسيَك ثرسيار بكةي بؤ؟ بيَطومان ئةم نوسينةت وةكو دوا نمونةي نيشانت ئةدات،ئاخر كاكة ياسين،ئةو مةسةلة و دياردةو رِوداوةي كة ئيَمة ناكؤمؤنستانة مامةلَةمان لةطةلَي كردووة،كامةية؟ لةبةرئةوةي لةطةلَ بؤضوني بةريَزت نايةتةوة و رةطةزثةرستيةكةت رِيَطات ثيَنادات هةزمي بكةيت، ئةمة نيشانةي بيَئاطاي ئيَمةية يان هي جةنابت؟ ئيَمة طوناهمان ضية كة تؤ بةرذوةندي سياسي و ضينايةتي بزوتنةوةي ناسيونالستي رِيَطةي قبولَكردني رِاستيةكانت ثيَنادات؟. بة ئيَمة ئةلَيَيت كة ئيَوة بة ثةنجةكاني دةست ئةبذيَردريَن.ئةم  ئيدعاية بةر لة بةريَزت،لة بلَندطؤي مزطةوتةكان و لةدةمي حاجي بازارية كةللة وشكةكانةوة تا سةراني وردو درشتي ئةحزابي ناسيونالست و دةستةو تاقمي ئيسلامي و قةلَةم بةدةست و نؤكةرةكانيانةوة سةدان جار ووتراوة، تا بتوانن كةم نيشانمان بدةن و كاريطةري سياسةتي دروست و ئسولَي ئيَمة لةسةر خةلَكي كوردستان كةم رِةنط بكةنةوة.

ئةطةر وانية و ئةطةر بةرِاستي ئيَمة كةمين و قسةو سياسةتةكانمان خةيالَ ثلاَوانةن،بؤ ئةحزابي دةسةلآتداري كورد رِيَطةي هةلَسورانمان ليَدةطرن ،و بةردةطرن بة بلاَوبونةوةي بلاَكراوةو بةيانامةكانمان، كادرو ئةندامانمان لةسةر دةربريني بيروباوةرِو رِاطةياندني سياسةت و هةلَويَستمان،ملاحةقةو زينداني ئةكةن؟دادطامان ليَدةطرن و بة قانونةكاني بةعس دةيانةوي دادطايمان بكةن ، لةسةر ئةوةي باسي يةكساني ذن و ثياو بةرِةسمي ناسيني مافي رِيفراندؤم بؤخةلَكي كوردستان و جيابونةوة، ئةكةين، وةبةهيَزي زؤرو زةبةندةوة هيَرش دةكةنة سةر بارةطاكانمان و كةميني ضةند سةد كةسي بؤكوشتاري هاوريَيانمان دائةنيَن .خؤ ناكريَت تؤي ئاطا! بيَئاطابيت لةو حةقيقةتانة. با هةر ليَرةدا ئةوة بلَيم تؤي رِؤشنبير ئةطةر مافي ئازادي تاك بةرةسمي بناسي ،مافي كؤمةلَةو ئةحزاب بةرِةسمي بناسي،ئةمة ض ثةيوةندي بة زؤري و كةميةوة هةية؟ تؤي ئاطا!! ئةبوو ئةوة بزانيت هةر تاكيَك مافي خؤيةتي بيروباوةري خؤي هةرضيةك بيَت بةيان بكات ،حزب دروستبكات كام شيعار ثيَي خؤشة بةرزي بكاتةوة، ئةمة مافيَكي زؤر سةرةتايية و تيَطةيشتنيش ليَ ي قورس نية.

نامةويَ باسي خورافةو ئةفسانة بكةم و وةلاَمي هةموو ئةمانة بدةمةوة ئةوةندة نةبيَت دةلَيَم ، ذةهراوي ناسيونالستي و ديني دوو فايرؤسي كوشندةن و كؤمةلَطا ئالودة ئةكةن، ضؤن ثيَويستة فايرؤسي نةخؤشيةكان لة بةين ببريَن،ئاواش دةبيَت لة جيَطاي فايرؤسي ناسيونالستي و ديني كة خةسلَةتي ئينساني ئينسانةكان دائةمالَيَت و دابةشيان دةكات بة قةومي رِةسةن و ديني رِةسةن. قةومي خؤو ديني خؤ لةبةرامبةر ئةواني تردا بةرزتر تةماشا ئةكات و تاكي سةر بة قةومي خؤ لة ئينسانةكاني سةر بة تاكي قةومي تر بة بةرزتروثيرؤزتر ئةزانيَت و ئةبيَ بةشيان زياتر بيَت. هةرئةوةي كة ناسيوناليزمي عةرةب لة عيَراقدا ثةيرةوي كرد.ئةطةر بةريَزت دذي ناسيوناليزمي عةرةبيت بةوينةي بزوتنةوةيةك كة تاكي عةرةبي لة ضاو تاكي كورد و توركمان و ئاشوري و كلدان  بة ثلة يةك تةماشا ئةكردو ئةواني تر بة ثلة دوو، وة نارِازي بوون بةو نابةرابةرية و بةوثلةدووي ية بة ئاطرو ئاسن وةلآم ئةدايةوة، ناسيوناليسمي كورديش هةمان ناوةرؤكي هةية، تاكي كورد بةتاكي رِةسةن وممتاز لة بةرامبةر تاكي تر لة عيَراق يان لة كوردستاندا نيشان ئةدات و خةلَكي تر بة ثلةي لة خوارتر تةماشا ئةكات. قبولَكردني ئةمة ض شانازيةكي تياية.ناسيوناليزم ياني ئةوة ،بةرِاستي ئةمة شةرمةزاري نية بؤ بةشةريةت؟ ثيَم واية ثيويست بيَت ئةوة تةئكيد بكةم، تاكي كورد، وةخةلَكي كوردستان ،كة داواي كؤتايهيَنان بة ضةوساندنةوةي نةتةوايةتي سةر خؤي ئةكات، ئةمة ثةيوةندي بة ناسيوناليزمةوة نية،ناسيوناليزم بزوتنةوةيةكي كؤنةثةرستانةية عةربي يان توركي يان فارسي يان كوردي بيَت.بزوتنةوةيةكة داواي بةشي دةسةلاَت و بةتالآنبردني سةرماية ئةكات بؤ ضينة ضةوسيَنةرةكاني نةتةوةي خؤ و بؤ دةستطيربووني لةو دةسةلآت و سةرمايةيةش باكي لة كوشتاري خةلَكي تر بةتايبةتي غةيري خؤي نية و ئامادةية بؤ ئةو ئامانجةي كلور كلور ئينسان بخاتة ناو كورةي جةنطة قةوميةكانةوة.عةزيزم ئةمة ناسيوناليزمة.

لة شويَنيَكي تردا بانيخيَلاني دةلَيَت”….ئةو بةياننامةيةي سالَي 1998 بة سيَ زمان خويَندومةتةوة كة دةيطوت: لة شاري سليَماني لة رِؤذي يةكي ئاياردا 10 هةزار كريَكار خؤثيشاندانيان كردووة …”ئةمة فرِي بة رِاستيةوة نية،جةنابت بةياننامةي واي هةرطيز نةديتوة ضونكة بةياني وامان لة سالَي 1998 دا نةبووة، ئةطةر يةك زةرة رِاستطؤي لةو ئيدعايةدا هةية ثيشاني ئيَمةو خةلَكي كوردستان و دنياي بدة. بةريزةوة  داوات ليَدةكةين با بيبينين.

 بةلآم جيَطاي خؤيةتي ئةمة بة بيربهيَنمةوة بةثيَ بانطةوازي كؤميتةي مةراسيمي يةكي ئايار سالَي 1994 نزيكةي دةهةزار كةس لة مةلعةبةكةي سليَماني كؤبونةوة و يةكي ئاياريان رِيَز ليَطرت، سةرباري رِيَطريةكاني يةكيَتي و ثارتي ضةندين برِيارنامةيان ثةسةند كردو تاهر حةسةن و نويَنةري رِيَكخراوة كريَكاري و رِاديكالَةكان و  “بةكر علي”وةكو نويَنةري  ئاوارةكان ،قسةو باسيان تياكرد،لة سالَي 1995 يش باغضةي كلَكةندي شاري هةوليَر و لةسةر بانطةوازي كؤميتةي مةراسيمي بةرثاكردني يةكي ئايار زياتر لة 20 هةزار كةس ئامادة بوون .”ئيمة وينةي ئةم مةراسيمانةمان هةية و بلاَويشمان كردؤتةوة”.

لةوةش واوةتر سونةتي ريَزطرتن لةيةكي ئايار لةكوردستاني عيَراق بؤتة سونةتيَكي جيَكةوتو كة هةموو سالَيَك كريَكاران و حزبي ئيَمة بة شيَوازي جؤراو جؤر ريَز لةو رِؤذة دةطرن ،بزوتنةوةي ئاياري بزوتنةوةيةكي بةهيَزة،هةر ئةوةشة واي كردوة كة ئةحزابي دةسةلاَتدار لة ذيَرطوشاري ئةم بزوتنةوةيةداو لة رِيَطاي سةنديكاكانيانةوة ناضاربوون رِيَز لةم يادة بطرن.

 سةبارةت بة هةلَويَستي حزبي ئيَمة سةبارةت بة شةر،بانيخيَلاني نيطةرانة, و خةريكي تؤمةت داتاشينة، و دةلَي”….وةكو زؤريَك لة كةنالَة عةرةبيةكان بيري بؤطةني شؤفينستي عةرةبيان لةكاتي شةرِةكةداو تا دواي شةرِةكةش بلاَودةكردةوةو دةيانةويَت ضةند بةرةكي بخةنة ئةو ناوضانةوة بة تايبةتي كورد نشينةكان…”

بيري شؤفينستي عةرةب،بيري ناسيوناليزمي عةرةبة ودةرهاويشتةي ئةوة، وة ئةم ناسيوناليزمةلة ثةيوةند بة شةرو وةزعي عيراقةوة  بةطشتي دووبةشن، بةشيَكيان ئةوانةن كة لةناو ئؤثؤزيسيؤني عيَراقيدان بة وةفيق سامةرايي و مةشعان جبوري و ضةلةبي و ريَكخراوةكانيان كة وةكو نؤكةري ئةمريكا ئاغا بةلَي وةستاون. “لةوانةية بانيخيَلاني ئةمانة بة قارةمان بزاني” ديارة ئةمانة لةطةلَ شةرِبوون تا لةو فرسةتةدا سةرة طوريس دةسةلاَت بثضرن ، ئةمانة خوازياري رِذيَميَكي بةعسي تري بيَ صدام حسيَنن،بةهةمان ناسنامةي قةوميةوة، و تاسةر مؤخ كؤنةثةرست و دذي ئينسانين و هيض ثةياميَكي ئينسانيان نةك ثيَ نية،بةلَكو شاطردي سدام حسيَن و رِذيَمي بةعسن. بةشةكةي تريش دذي شةر بوون. ئةمانة دذي شةري ئةمريكا بوون لةدذي عيراق هؤكةيشي ئةوة بوو كة بة جيا لة مةترسي ديتنيان بؤسةر ناوضةكةو لة ثيَشيانةوة خؤيان و مانةوةي كيَشةي فةلةستين، و هاوكات ضونكة ناسيونالست بوون و عيراقيش يةكيك لةو دةولَةتة ناسيونالستة هارانة بوو، كة مانةوةي زةرورةتي هةبوو بؤ وةحدةي عةرةبي،خوازياري مانةوةي رِذيَم بوون ،بةلآم بة سةربةخؤ لة ئةمريكاو بةدةست هةلَطرتني  رِذيَم لة مغامةرةو سةرة رِؤيي ناوضةيي و…تاد. ئةمانة هةردوو بةشةكةيان دوو رِوي دراويَكن و ثةيوةنديان بة خواستي خةلَكي عيَراقةوة نةبوةو نية.

حزبي ئيَمةش دذي شةر بوو، بةلآم بؤ دذي شةرِبوين؟ ئيَمة دذي شةربوين ضونكة ئةم شةرة كة رِويداو صدام حسيني تاوانبارو بةعسي درِندةشي تيا لةبةين ضوو وةكو رِذيَميَك، ثةيوةندي بة رِزطاركردني خةلَكي عيراقةوة لةدةست ديكتاتؤريةت و تةنانةت ثةيوةندي بة لةبةين بردني ضةكي كؤكوذيشةوة نةبوو، وةبؤ رِزطاري خةلَكي عيراق و بةهرةمةندبونيان لة ذيانيَكي شياوي ئينساني و هيَنانة سةركاري حكومةتيَكي مةدةنيةوة نةبوو وة نية،ئةم شةرِة كة لة جغرافياي عيراقدا بةرِيَوةضوو دريَذةي ئةو شةرِةية كة ئةمريكا لة سالَي 1991دا وةرِيَخست تا نةزمي دلَخوازي خؤي و تاكهيَزي خؤي بةسةر بةشةريةتي ئةم طؤي زةويةدا جيَطيربكات، تا لة جيَطاي صدام حسيَنيَكي سةرةرؤ دةيان سدام حسيَني تر لة طؤشةو كةنارةكاني دنيا بةثيَ ي بةرذةوةندي خؤي دابسةثيَنيَت، تا ئازاديخوازي و عةدالةتخوازي و رِاديكاليزم رِةوانةي ذورةكان بكاتةوة، تا بةدنيا بلَيَت كةس حةقي دةستبردن بؤ هيضي نية بيَ رِةزامةندي ئيَمة،تا بة شيَوةي ئيختياري مؤري ئاشتيخوازي بدات لة شارؤنةكان و ذةنةرالَةكاني ئةمريكاي لاتين و دةسةلآتة طةنيوةكاني كةنداو، مؤري شةرِخوازيش بدات لة هةردةولَةت و لايةن و تةنانةت حزب و ريَكخراويَك كة بةرذوةنديةكاني ئةمريكا لةدور ماوةشدا برِوشيَنَي، تا ريَطة بطريَت لة برياري شؤرِشطيرانةو ئازادانةي خةلَكي وةتةنط هاتوو لة رِذيَمة ديكتاتؤرةكان و برياري ئازادنةيان، تابةربةريةت بةسةر طؤي زةويدا شةرعي بكات، …تاد. ئيَمة بةهؤي دةركي رِؤشنمان لةو حةقيقةتانةو بينيني كاريطةرية هةنوكةيي و دورماوةكاني ئةم ملهورية لةسةر خةلَكي ناوضةكةو دنيا دذي شةرِ بووين و ئيَستاش دذي هةنطاوةكاني داهاتوين كة دريَذةي هةر ئةم شةرِةية. هاوكات ئيَمة بة ثيَضةوانةي ئؤثؤزيسيؤني بيَمايةي قةومي وديني “كوردو عةرةب” كة لة ريَطاي  شةروخؤ جوتكردن لةطةلَ ئةم سياسةت و ستراتيجية رِةشةي ئةمريكا دةيانةويَت دةسةلآتيان دابسةثيَنة سةر سةري خةلَكي ، وة بةثيَضةوانةي ئةم ناسيونالستة عةرةبانةي تريش كة بةهةموو نرخيَك وسةرسةختانة خوازياري مانةوةي بةعس بوون. ئيَمة لةكاتيَكدا تاكة حزب بووين كة شيعاري رِوخاندني ئةم رِذيَمةمان هةبوو لة عيراقدا ،هاوكات دذي ملهوري نواندني ئةمريكا بوين. ئةمة هةم جياوازي ئيَمة بوو لة ئؤثؤزيسؤني نؤكةري ئةمريكاو هةم جياوازيمان بوو لةو ناسيونالستانةي بةعسيان بة كؤلةكةي داهاتووي دنياي عةرةب تةماشا ئةكرد.بةرِاستي هيض هةلَويَست و  سياسةتيَك  لةوة ئينساني تر هةية ، بةشةريةتي ئازاديخوازو ثيَشكةوتنخواز ض لةسةر ئاستي عيراق و ناوضةكةو ض لةسةر ئاستي دنيا شانازي بة هةلويست و سياسةتيَكي ئاوا ئينسانيةوة دةكات.

باسي دوبةرةكي نانةوة. هةركةسيَكي هوشيارو ضاوكراوة ئةوة دةزانيَت ، كة هةلآواردني قةومي، دةستة بةندكردني ديني،بةرهةمي خودي ناسيوناليزم و ئيسلام و ئيسلامي سياسي ية،زةرورةتي نةزمي شةرماوةري سةرمايةية.ئةطةر لة كوردستان كوردو عةرةب و توركمان ،هةرةشةي بةيةكدادانيان هةبيَت،كة هةية،بةرهةم و كاركردي ناسيوناليزمي عةرةب و كوردو توركمانة.” كةركوك ستبقي توركمانية الي الابد” “كوردستان شاريَكي كوردية(لةكورديةكةش بةشيَكي دلَةو بةشيَكي قدسة، ثاريزطاريَك بؤ دلَةكةو ثاريَزطاريَك بؤ قدسةكة دانراوة”، “شاريَكي عيراقي عةرةبية”،ئةمانة شيعاري هةرسيَ بةشةكةي ناسيوناليزمي كوردو عةرةب و توركمانن،كة هةريةكةيان دنةي بزوتنةوةي خؤيان ئةدةن و كيَشةو طرفتي تازة لة نيَوان دانيشتواني ئةم شارةدا قولَدةكةنةوةو دابةشيان دةكةن.ئيَمة دةلَيَن دةبيَت كةركوك شاريَك بيَت بة ناسنامةي ئينسانيةوة بناسريَت،هةمووو هاولاَتيان لةبةرامبةر ياساو حةق و حقوقدا يةكسان بن.بةرِاستي كيَ دوبةرةكي دةنيَتةوة و خيَر لة كوشتاري دانيشتواني ئةم شارة دةكات؟؟.

سةبارةت بة بةرثاكردني رِيَفراندوم(رِاثرسي)ديسان ياسين باني خيَلاَني نيطةرانة،لةكاتيَكدا مةسةلةي طةرانةوة بؤرِاي خةلَكي خؤيان بؤ برِياردان لةسةر هةر مةسةلة و بؤ يةكلاكردنةوةي كيَشةكان، سةرةتايترين ثرانسيبي.رِؤذانةي سةردةمة، دنيا شاهيدي بةرثاكردني رِيفراندؤمة لةسةر زؤر مةسةلةي ئاسايي وةكو بةشداربوون لة يةكيَتي ئةوروثا،طؤرِيني ثارة،تةنانةت هةلَبذاردني سايتي رِؤشتني سةيارة،تادةطات بة مةسةلةي جيابونةوةي ميللةتان يان ثيَكةوة ذيان….تاد.كةضي ئةم بةرِيَزة ئةو مةسةلة زؤر سادةيةشي ثيَقوت ناضيَت و ثرانسيبي لةسةري خةلَكةوة برِياردان لةسةر مةسةلةكاني كؤمةلَطاو خةلَكي خؤيان وةكو نيزامة تؤتيالي و ناسيونالستةكان ،بة باشتر دةزانيَت و هؤكةيشي بؤئةوة دةطيَرِيَتةوة كة زؤر بةدةست ضةوساندنةوةي ئةنتي يةوة نالاَندويةتي،ديارة هةربةودةليلةي كة ئةو ثيَ ضةوساوةتةوة دةبوو ئةم ثرانسيبة بة ثيَرؤز تةماشا بكات و بةرطري ليَبكات،نةك خؤي وةكو قوربانيةك ئةمجارة وةكو زالَميَك و  ثيَشيَلكردني ئةم ثرنسيبة دةربخات.بائةوةش بلَيَم رِيفراندؤم بؤدةنطدان بة حيزب نية،بؤ برِيارداني خةلَكية لةسةر رِيَطا ضارةو جياوازةكان بؤ يةكلاكردنةوةي كيَشةو طرفتةكان لة رِيَطاي دةنطداني خةلَكةوة.

لة دريَذةي نوسينةكةيدا باسي ئةوةي كردوة كة حزبي كؤمؤنست لة هةلَبذاردني سالَي 1992دا تةنها 250 دةنطي هيَناوة.هةموو كةسيَكي هوَشيار لةكوردستان و تةنانةت ياسين باني خيَلآنيش ئةو حةقيقةتة ئةزانيَت كة حزبي كؤمؤنست لة سالَي 1993 هةر ثيَكيش نةهاتوة،تابةشداري هةلَبذاردن بكات.رِيَكخراوة ضةثةكاني ئةوكاتةش “سالي1992” هةمويان تةحريمي هةلَبذاردنةكةيان كرد نةك بةشدار نةبون.من نازانم ياسين بانيخيَلآني خويَنةوارو ئاطا !!ئةم زانياريانةي لةكويَ هيَناوة.

بائةو رِاستية بة بير ياسين و هةموو لايةك بهيَنمةوة حزبي كؤمؤنست بة شداري هةلَبذاردني شارةوانيةكاني 2000ي كرد لة ناوضةكاني حكومةتةكةي يةكيَتيدا،بةلاَم هةر لةسةرةتاي هةلَبذاردنةكةدا كة زؤري ضةك و ضاوسوركرنةوةو تةزويرات و دةيان فيَلَ و تةلَةكةي ترمان بيني و بة ئيسثات رِامانطةياند ،لة هةلَبذاردنةكة كشاينةوة، ئيَمةو حزبي شيوعي كوردستان و حزبي زةحمةتكيشان ئامادة نةبوين مةحزةري نهايي هةلَبذاردنةكان ئيمزا بكةين،كة لةدوايدا حزبي شيوعي و زةحمةتكيشان مةسةلةكةي خؤيان لةطةلَ يةكيَتي ديزة بةدةرخؤنة كرد،بةلآم ئيَمة ئامادة نةبوين ثاشةكشة لة هةلَويَستمان بكةين و بيَباكانة لة هةرِةشةكاني ئةوكاتةي يةكيَتي هةموو رِاستيةكاني ئةو ثرؤسة ديموكراتيةمان بة خةلَكي كوردستان رِاطةياند،ئةم هةلَويَستة ئينساني و دروستةي ئيَمة بةرامبةر بةخةلَكي كوردستان و ثةيرةوي كردنمان لة ثرانسيبي رِاطةياندني رِاستيةكان ئةطةر لةلايةن خةلَكي كوردستانةوة ثيَشوازي ليَكرا،ئةوا يةكيَتي نيشتماني شيَتطير كردو ثاشان ئيدعاي ئةوةي كة حزبي كؤمؤنست 228 دةنطي هيَناوة ،بلاَوكردةوةو قارةمانةكاني وةكو تؤش وةكو ئةركيَكي ناسيونالستي بة شانازيةوة دوبارةو ضةند بارةي ئةكةنةوة.

مةسةلةيةكي تر لة نوسينةكةي ياسين باني خيَلانيدا مةسةلةي خؤثيشاندني جةماوةري دذ بةشةرِةو دةلَيَت”…ثاش دوا مؤلَةتي بؤش بؤصدام بةسةدان هةزار كةس لة جيهاندا هاتنة سةر جادةكان و دذي هيَرش بؤسةر عيَراق خؤثيشاندانيان كرد،هةلَبةتة ئةم خؤثيشاندةرانة لة ضةند طروث و ئايدياي جياواز ثيَكهاتبون بة ئيسلامية توندرةوةكاني وولاَتة عةرةبيةكانةوةبطرة تا دةطاتة بيري شؤفينستي عارةبي و ضةث و كؤمؤنستةكاني جيهاني ،كةضي حكك شانازي بةو خؤثيشاندانانةوة دةكرد….”

سةرةتا با ضةند راستكردنةوةيةك بؤ بةريز ياسين باني خيلاني خويندةواو ئاطا!! بكةم:

1-خوثيشانداني جةماوةري دذي شةر زؤر بةر لة مؤلَةتي بؤش بؤصدام دةستي ثيَكردبوو.

2-خؤثيشاندانةكان بةسةدان هةزار كةس نةبوون و هةر لة لةندةن دا نزيك بة 2مليؤن كةس بون و سةرجةميش لة نزيك بة شةسةد ولآتي جيهاندا لة 15ي فيبريوةريدا دةيان مليؤن كةس بون،ياسين كةنالَة عةرةبيةكانيش نية ،كةنالي كوردية كةضي راستيةكان ئاوا ئةطيَرِيَتةوة.(ياسين طيان نوسين مةسئؤليةتة).

ئةم مةسةلةية و ناوةرؤكي ئةم خؤثيشاندانانةو بةشداري ضالاكانةي هةردوو حزبي كؤمؤنستي كريَكاري عيراق و ئيران تيايدا، مةسةلةيةكة كةزؤريَك لة نوسةراني ناسيونالستي كورد باسي دةكةن، بةرِيَز “رةفيق سابيريش”لة طفتو طؤيةكي رِاديؤيدا لةطةلَ رِاديؤي شةبةنطي ستؤكهؤلم لة دوو بةرنامةي يةك بةدواي يةكي هةفتانةدا كة دووهةفتة لةمةوبةر سازدراو فاتح شيَخيش تيا بةشداربوو، نيطةراني لة بةشداري حزبي ئيَمة لةو خؤثيشاندانانة دةربرِي و ووتي ئيَوة لة ثالَ بةعسيةكان و ئيسلامية بن لادنيةكان وةستاون بؤ بةرطري لة صدام حسين،بؤية بة ثيَويستي دةزانم لة رِيَطاي وةلآمدانةوة بة ياسين وةلاَم بة بةرِيَز رةفيق سابيرو هةركةسيَكي تر بدةمةوة كة خاوةني ئةم بؤضونانةن.

بزوتنةوةي دذي شةر ،وةكو دنيا ئاطادار بوو طةورةترين بزوتنةوةي جةماوةري تا ئيَستاي ميَذووي بةشةريةتي سةر ئةم طؤي زةوية بوة، بزوتنةوةيةكي دةيان مليؤني،ئةم بزوتنةوةية بزوتنةوةي بة ئاطاهاتنةوةو بيَداربونةوةي  بةشةريةتي ذيَر بؤمباباراني رِاطةياندني بؤرذوازي دواي شكستي بلؤكي شةرق بوو،بزوتنةوةي جةماوةري ئةو مليؤنان ئينسانة بوو كة طيرؤدةي ئةذديها هةزار سةرةكةي رِاطةياندني نةزمي جيَنةكةوتوي دنيا ،نةبوون.بزوتنةوةي ئةو ئينسانانة بوو كة فؤرمؤلبةنديةكاني وةكو ” خيَرو بةرةكةتي سةركةوتني بازاري ئازاد””كؤتاي هاتني سةردةمي ديكتاتؤرةكان””سةركةوتني تةمةدوني غةربي””دنياي ئاشتي و ئارامي” كؤتايهاتني ميَذوو”…تاد، بيني، تراذيدياي ئينساني و شةروكوشتاري ناو دلَي ئةوروثاو طرفتي ميكانيزمةكاني بةردةم بازاري ئازاد و  بيَمافي ئابوري و كؤمةلآيةتي و فةرهةنطي و سةرهةلَدانةوةي رِاسيزم و نةذادثةرستي و دةمارطيري قةومي و ثاشةوثاش طةرانةوةي كؤمةلَطايان لة سايةي ئةم ئيدعايانةدا تةجرةبةكرد.

وةلةدذي سياسةتي دورماوةتري نةزمي نويَ ي دنيا بوون ،كة بةدواي 11ي سيَبتةمبةردا بالَي رِاستي دةستةي فةرمانرةواي ئةمريكا لة ذيَر ناوي وةستانةوة بةروي تيرؤردا ئةيويست بةشةريةت طيرؤدةي بةربةريةتي سةردةم بكات، و مؤري بالاَدةستي و تاكهيَزي خؤي بةسةر دنيادا شةرعي بكات،بزوتنةوةي دذي شةر بزوتنةوةي دذي ئةم نةزمةو ئةو ئايندةية بوو،بةشداراني سةرةكي ئةم خؤثيشاندانانةش ئةو ئينسانانة بوون كة بةدواي شكستي بلؤكي شةرقدا، بةدواي ئازادي و راديكاليزم و عةدالةت خوازيدا دةطةرِان،و بيَداربونةوةي ئةوان بوو.هاتنة مةيداني ئةم بزوتنةوةية، هةروةكو ضؤن شكستي بلؤكي شةرق و لةمةيدان ضونةدةري سؤسياليزمي درؤينةي دةولَةتي كة دةيان سالَ بوو بةناوي كؤمؤنيزمةوة دةرخواردي خةلَك ئةدرا،بوو بةهؤي ئةوةي كةهةموو دةولَةت و حيزب و لايةن و هةموو كةسايةتية ثرؤ رِوسيةكان،بةثةلة داس و ضةكوشةكانيان فرِيَبدةن و ناوي خؤيان بطؤرن و ئالاَ سورةكانيان دابطرن ،تا لة خيَرو بةرةكةتي نةزمي نويَ و بازاري ئازاد بيَبةش نةبن. ئاواش هاتنة مةيداني بزوتنةوةي جةماوةري دذي شةر ،ئةمجارة ئيسلامي سياسي وبةشيَك لة ناسيوناليزمي عةرةب و تةنانةت بةعسيةكاني هيَنا تا لة ثالَ ئةم بزوتنةوةيةدا لة طؤشةيةكيدا خؤيان نيشان بدةن.بةشداري ئةم دةستةو تاقمة ئيسلامي و قةومي و بةعسيةكان دلَؤثيَك نةبوو لةدةرياي ئةم بزوتنةوةية.وةلةزؤريَك لة خؤثيشاندانةكاني ئةمريكاو ئةوروثادا لةلايةن خةلَكي ثيَشكةوتنخواز وئيمةوة وةدةرنران و ئالاَكانيان ثيَداطيرا، رِيسوايانة كة بة ثةنجةكاني دةست دةذميَردران كةنار خرابوون. كةضي بةريَز رةفيق سابير و زؤريَكي تر لة نوسةراني ناسيوناليستي كورد،لة ناو شةثؤلي مليؤنان كةسيداو لةناو دةيان هةزار لافيتةي رةنطاو رةنط و ئوميد بةخش و ثلاكارت و دروشمي ثيَشكةوتنخوازانةدا، بينيني لافيتةيةكي بةعسيةكان و رةسمي بن لادن و صدامي مجرم،دةكةنة ثيَوانةي هةلَسةنطاندني ئةم بزوتنةوة جةماوةريةي سةردةم. و دةلَين ئةمة بةرطري بوة لة ديكتاتؤريةت و بةعس و ناسيوناليزم وئيسلاميةكان!!،ئةو ناسيونالست و ئيسلاميانةي هةر ئيَستا بةرطري دةكةن لة داسةثاندني دةسةلآتيكي ئيسلامي و قةومي  بةعسيانةي تر بةسةر سةري خةلَكي عيَراقدا.

لةوةش واوةتر خةلَكي دنيا بة نةزان و بيَئاطا لة ديكتاتؤريةت دةناسيَنن ،لة كاتيَكدا ووتاري ناو خؤثيشاندانةكان و دروشمةكان و رِاطةياندنةكاني رِؤشنتر لة رةفيق سابيرو ياسين باني خيلاني و…تاد، ماهيةتي ديكتاتؤريةتيان بةيان دةكرد.

هةلَويَست و ثيَوانةي ئةم بةرِيَزانة ،نةسةيرةو نة جيَطاي سةر سورمانةو نة بةريَكةوتة،بةلَكو ضاوةروانكراوبوو،بةشي زؤري ئةو ئينسانةي لةو خؤثيشاندانانةدا بةشداربوون، وةهةر نوسةرو رِوناكبيريَكي ثيَشكةوتنخواز ئةوةي بؤ رِؤشن بوو كة ئةم ملهوريةي ئةمريكا، ناسيوناليزم و دةمارطيري قةومي و نةذادثةرستي و   ئيسلامي سياسي و تيرؤريزم  لة سةراسةري دنيا  بةهيَز دةكات ، بؤية دذي  ملهوري و نةزمي نؤيَ ي دنيا بوون.

لةوةش سادةتر نية ، بزوتنةوة وحزب وكةسانيَك ،كة ئوميَدي خؤيان  بؤ رِزطاري  خةلَكي لة ديكتاتؤريةت بؤ ديموكراسي!! طريَدابيَت بة بؤمب و فرؤكةو ساروخ و تؤثي مةطضيَنةوة، طريَدابيَت بة سياسةتي مليتاريزمي جيهانيةوة،هةر ئةوةيان ليَ ضاوةروان دةكريَت.

سةير ئةوةية ياسين بانيخيَلاني نيطةرانة لةوةي كة كوشتارو ويَرانبوني عيراق ،نةبؤتة ئةو طؤماوي خويَنة و ويَرانةبونةي دلَة ناسيونالستيةكةي ئاوبدات،ئةلَيَ” ئةو تةخمينانةي كة حكك كردبووي لة |سةدايةكي دةنةضوو.سةرةتا بلَيَم تا ئيَستا ئاماري كوذراو بريندار و سةقةت بوةكان ديار نية،وة ئةوةش ديار نية ئةو كارةساتانةي دواي جةنط ضةند هةزار ئينساني تر هةلَدةلوشيَ، ئةوةش ديار نية ئايندةي ئةو ذينطةية ضي بةسةر هاتوة،خودي ئةو ئامارانةي ثيَش شةرِيش رِاطةيةنرراون بةر لةوةي ئاماري ئيَمة بن، ئاماري ثيَشبيني كراوي ثنتاطؤن و ليَكؤلَةرةوة سياسي و عةسكةيةكاني بووة، ئةبواية بانيخيَلاَني خويَندةوارو ئاطا !! سةيريَكي نيؤرك تايمز طارديان و رِاثؤرتي دكتوراني بيَسنورو رِاثؤرتي بةرثرساني ثنتاطؤني كردبا.

 لة بةشيَكي تري نوسينةكةي ياسيندا هاتوة كة بؤ ئيَمة(مةبةستي حزبي كؤمؤنيستة) داوامان لة صدام و رِذيَمةكةي نةكرد برِوات، بةسادةي لةبةر ئةوةي لة دنيادا شتي وانةبوة رِذيَميَك لةسةر داواي كةس يان بةثارانةوة و بةخؤشي خؤي واز لة دةسةلآت وكورسي حوكم بيَنيَت،داواي ئاوا داواي ئةو كةس و لايةنانةية كة خؤشباوةرن بةدةسةلآتي ديكتاتؤريانةو رِذيمة دةسةلآتدارةكان.

ئيَمة رِوخاندني هةر رِذيَميَك و دةسةلَاتيَك ، بةرِيطاي شؤرش و هيَزي جةماوةري لة خوارةوةي خةلَك دةزانين، كة دةبيَ ريَكبخريَن و رِينويَني سياسي و جةماوةري بكريَن، ئاسؤي سياسيان ثيَ بدريَت و لةدةوري بةديل و سياسةتيَكي تر بؤرِزطاري تةيار بكريَِن.

هةروةها ياسين ثرسيار دةكات و دةلَيَت”ئايا رِذيَمي بةعس لةوة درِندةتر نةبوو تا ئيَمة واليَبكات لايةنطري شةرِ ببين؟ئايا رِذيَمي بةعس نةبوو ئةو رِةوشةي بؤ خةلَكي عيرَاق خولَقاند،كة ئيَستا دواي ئازادي بير لة تؤلَة بكةنةوة؟”.

درِندةيي رِذيَمي بةعس بؤ هةموو كةس مةعلوم بوة، بؤ ئةوانة نةبيَت كة بؤ سات وسةوداي خؤيان وةكو موهةنديسي حوكمي زاتي و دادوةر لة قةلَةميان ئةدا و ماض وموض و مفاوةزاتيان لةطةلَ دةكردو ثيَان وابوو لةو رِيَطايةوة بةشداري دةسةلاتيان دةكات، هةربؤية شيعاري رِوخاندني ئةم رِذيَمة درِندةيان لة ئةجندةي سياسي خؤيان دةركيَشابوو.وة درِندةيي رِذيَمي بةعس شةرعيةت نادات بة ضةثلَة ليَدان بؤ شةريَكي طةورةترو بؤ هيَناني دةسةلآتيَكي تري سةرو خةلَكي و ديكتاتؤريةتيَكي تر  و ملهوريةكي تر كة زةمينةي هيَنانة سةركاري دةيان صدام حسيَني تر بةسةر دةيان ولاتي تردا رةسمي بكات. من ثرسيار دةكةم بؤ ناكريَت ئينسان دذي رِذيَميَكي ديكتاتوري خةباتكاري رِوخاندن وفاكتةري ئةكتيف بيَت بؤ سازداني جةماوةري خةلَك بؤ رِوخاندني و هيَنانة سةركاري رِذيَميَكي ئينساني و ثيَشكةوتنخوازو،هاوكات دذي ملهوري و شةري ميلتاريستي بيَت؟.

ئةو رِةوشةش كة نيزاميَكي درندةو تاسةر مؤخ كؤنةثةرستي قةومي بةعس بؤخةلَكي عيَراق دروستيكردبوو، بةكام ثيَوانة شةرعيةت ئةدات بة تؤلة كردنةوة لة خةلَكي تري دانيشتواني عيراق، كة ئةوانيش قوربانياني درِندةي ئةم رِذيَمةو سياسةتةكاني بوون؟ئايا طرتنةبةري سياسةتيَكي ئاوا لةلايةن ناسيوناليزمي كوردةوة هةمان فاشيزمي ناسيونالستي كورد ناطةيةنيَت؟ بةرِاستي خةلَكي عةرةب زمان و تورك زمان و لة ثالَ خةلَكي مةحرومي كوردستاندا، لةسةر دةستي ئةم نيزامة هارةي بةعس ضيان بةنسيب بووة، جطة لة جةنط و كوشتارو ئيعدام و سةركوتي سةرةتايترين خواستي ئازادي و مافي ئينساني؟ بؤ ناكريَت ئينساني كورد خوازياري ضارةنوسيَكي ئينساني بيَت بؤ خةلَكي عةرةب زمان و تورك زمان؟ بؤ ناكريَت خةلَكي عيراق بةهةموو نةتةوةو كةمة نةتةوةيةكانيةوة لة ثالَ دةستي يةكتريدا بوةستن بؤ دياري كردني ضارةنوسي ئينساني خؤيان بةدةستي خؤيان و دياري كردني نيزاميكي سياسي مةدةني و سكولار كة جيَطايةك بؤ ضةوساندنةوةي نةتةوةي و رةطةزي ديني تيا نةبيَت؟ نيزامي وانية ؟قابيلي دةست رِاطةيشتن نية؟خةلَكي عيراق شايستةي ذيانيَكي ئاوانين؟ ناكريَت خةلَكي عيراق وةكو قوربانياني دةسةلآتي ناسيوناليزمي عةرةب، شويَنةواري دوبةرةكي و ناكؤكيةك كة بةعس سةرضاوةي ثيَكهيَناني بوةو ناسيوناليزمي كوردو توركيش دنةيان داوة ،وةلا بنيَن؟بانطةوازيَكي ئاوا بؤ خةلَكي عيراق ئةوثةري عادلانةو كارساز نية؟،بةدواي رِذيَمي بةعسدا نابيَت ئينساني ثيَشكةوتنخواز لة بةرامبةر هةرِةشةي شةرِي قةومي ومةزهةبيدا، ئامادةباش بيَت و بةربطريَت بة ئةطةريَكي وا؟وة نابيَت لة بةرامبةر شةرِي نيَوان بالَةكاني ناسيوناليزمي كورد(يةكيَتي و ثارتي)بؤ دةسةلآت لة كةركوكدا و بةشكردني، خةلَكي ثيَشكةوتنخواز بيَتة مةيدان و بلَيَت برِؤن دةسةلآتان شةرعي نية؟….تاد.

ياسين لة دوذمنايةتي لةطةلَ كؤمؤنيزمدا نيطةراني لة تاهر حةسةن هةيةو لةو ضوارضيَوةيةدا باسي تاوانةكاني بةعس دةكات و دةلَي ناكريَت داوا لة نةتةوة يةكطرتوةكان بكريَت، تا ليَكؤلَينةوة لةسةر تاوانةكاني بةعس و بيَسةرو شويَنةكان بكريَت. بةلَي دةبيَت بكريَت ،دةبيَ سةرجةم ئةوانةي بةشداري تاواني كوشتن و ئيعدام، كيمياباران و ئةنفال و سةركوتطةري و دزيان كردووة لة عيراقدا بة 12 سالَةي دةسةلاَتي كوردستانيشةوة  ،بدريَنة دادطايةكي مةدةني و  دادطاي بكريَن .

باسي مةسةلةي كةركوك و ئاوارةكانيش لة نوسينةكةي ياسيندا هاتوة.ديارة ئةمة واقعيةتة كة يةكيَك لة سياسةتة دذي ئينسانيةكاني بةعس لةدذي خةلَكي كوردستان سياسةتي تةعريب و تةرحيلي خةلَكةكةي بوة، بةدةيان وسةدان ديَهات و ضةندين شارو شارؤضكة رِاطويَزراون،خةلَكي كورد زماني زؤريَك لة ناوضةكاني تري وةكو كةركوك و خانةقين و جةلةولاو ….تاد،وةدةرنراون ودةركراون، وة رِذيَم بةردةوام هةولَيداوة لة جيَطاي ئةوانة خةلَكي عةرب زمان بيَنيَتة شويَنةكانيان و تةنانةت شويَني تريان بؤدروست بكات، وة ئيمكانيةتي تايبةتي و ئيمتيازي تةرخان كردووة بؤ ئةوخةلَكانةي ئةضن بؤ ئةو ناوضةو شويَنانة. من ثيَم وانية كةس طوماني لةو رِاستيانة هةبيَت.وة لةبةرامبةر وةزعيةتيَكي ئاوادا ئيَستا كة نيزامي بةعس و سدام حسين لةدةسةلآت خراون، دةبيَ ض سياسةتيَك بطيريَتة بةر؟ئةمة ئةو ثرسيارةية طرنطةية،كةدةبيَ وةلآمي شياو وئينساني وة بةكردةوةي ثيَبدريَتةوة .

ديارة  هةريةك لة بزوتنةوة سياسيةكان و حزبةكانيان وةلآمي جياجيايان بؤ ئةم كيَشةية هةية،من ناضمة سةر وةلآمي ئةمانة،بةلآم بة رةئي من سياسةتي ئسولَي ودروست ئةمةية:

1-دةبيَ خةلَكي رِاطويَزراوي كةركوك وشارةكاني تر ئازادبن لة طةرِانةوةيان يان نةطةرانةوةيان،واتة خةلَكي كةركوك يان هةر شويَنيَكي تر حةقي بيَ ئةم لاو لايان ثيَبدريَت لةوةي دةيانةويَ بطةريَنةوة كةركوك يان دةيانةويَ لة سليَماني يان لة هةوليَر يان هةر شويَنيَكي تر كة ثيَيان خؤشة بذين، هةلَبذاردني ئةم شويَني ذيانة دةبيَ بؤهةمووان بةرِةسمي بناسريَت و ناوي ئاوارةش لةسةر ئةم خةلَكة ئيتر هةلَبطيريَت.

2-خةلَكيَك كة بةعس دةيان سالَة بةزؤر هيَناوني يان بةخؤشي خؤيان هاتون و ئيَستا لة كةركوك يان باقي شويَنةكاني تر جيَطيربوون و ذيان دةكةن ، بةرِاستي بؤتة طرفتيَك كة دةبيَ بة شيَوةيةكي ئينسانيانة مامةلَةي لةطةلَ بكريَت ،نابيَت بة هةمان مامةلَةي بةعسيانة وةلآم بدريَتةوة ، و دةبيَت حةقي مانةوة يان رِؤشتنيان بؤ هةر شويَنيَك كة ثيَيان خؤشة ثيَبدريَت،ئازاد بكريَن لة هةلَبذاردني شويَني نيشتةجيَ بونيان. و ناكريت ئةوةي بةعس بةزؤر هيناوني ئةمجارة ناسيوناليزمي كورد بةزؤر دةريان بكات.(ئةوانةش كة لةطةلَ رِذيَمي بةعسدا تاوانيان ئةنجام داوة، وةكوهةر تاوانباريَك دةبيَ بدريَنة دادطايةكي مةدةني) .

3- مةسةلةي جيَطاو رِيَطاي ذيان كردن، دةبيَ شويني شياو بؤهةموو دانيشتواني ئةم شارة كة بيَجيَطاو ريَطان دابين بكريَت، و نابيَت خةلَك لة سةر دةست رِاطةيشتن بة شويَني ذيان ناضار بة شةرِو كيَشة بكريَن.

 تائةوجيَطايةش ياسين باسي ئةو ئاوارانة!! ئةكات لة ذيَر دةسةلاتي يةكيَتي و ثارتيدا كة لة ذيَر نايلؤن و تةنانةت كةلاوةو بياناكاني ئةمن و ويَرانةكاندا دةذين(زؤرجاريش بةسةرياندا دةيان روخينن و دةريان دةكةن)، من دةلَيَم ئةمة شةرمةزاريةكي تري ناسيوناليزمي كوردة، خةلَكي كةركوك لة سليَماني ثيَ ي بووتريَت ئاوارة،خةلَكي دلَ و قدسي كودرستان ئاوا ئاورِ لة شويَني ذيان و طوزةرانيان بدريَتةوة، دةبيَ ئةم طلةي ية لةكيَ بكريَت؟خؤ بةريَزت لةوانةية بزانيت بةرثرسي والةناو يةكيَتي و ثارتيدا هةية كة دةتواني ذياني هةموو ئةو ئينسانانةي بةعس دةري كردون و ناسيوناليزمي كورد وةكو ئاوارةي مةملةكةتيَكي تر مامةلَةيان دةكات،بةباشي بذيةنيَت.

مةسةلةيةكي تر لة نوسينةكةي ياسيندا ئةوةية كةدةلَيَت”….لة حكك دةثرسم بؤضي بةرطري لة خةلَكي فةلةستين دةكةن و داواي مافةكاني خةلَكي فةلةستين دةكةن ،بةلاَم كة ديَتة سةر مةسةلةي كورد دةيطؤرن بؤ مةسةلةي ناسيونالستي…”.

بةراستي بةريز ياسين باني خيلاني ،لةوة ئةضيت ذياني  شيَوة ئةشكةوتي هةبيت و ئاطاي لة دنياي دةرةوةنةبيَت،يان زؤر ناشيانة ئةيةويَت رِاستيةكان بشيَويَنيَ،ئاخر كيَ هةية لة كوردستان نةزانيَت كة حزبي كؤمؤنستي كريكاري عيراق خوازياري بريارداني ئازادانةي خةلَكي كوردستانة بؤ برياردان لةسةر ضارةنوسي خؤي ،كيَ هةية نةزانيَت كة رِيطاضارةي حزبي كؤمؤنست تةرحي بةرثاكردني ريفراندؤميَكي ئازادانةي دور لة طوشارو هةرِةشة ية لة ذيَر ضاوديَري ناوةندة نيَودةولَةتيةكاندا، تا   خةلَكي كوردستان برياري خؤيان”بة مانةوة لةطةلَ عيراق يان جيابونةوةو ثيَكهيَناني ولاَتيَكي سةربةخؤ “بدةن. ئيَمة وةكو ثيَشنياريش تا ئيَستا لةسةر ئةوة ثيَدا دةطرين كة لة ريفراندؤميَكي ئاوادا خةلَك دةنط بة جيابونةوةي كوردستان و ثيَكهيَناني وولاَتيَكي سةربةخؤ بدةن. ئةمة رِيَطاضارةي ئيَمةية بؤ كؤتايهيَنان بة ستةمي دةيان سالَةي نةتةوايةتي سةرخةلَكي كوردستان. ئةوة ناسيوناليزمي كورديشة وةكو بزوتنةوةيةك لة دذي برياري ئازادانةي خةلَكي كوردستانة و كؤسثي سةر رِيَطاي كؤتايهيَنان بةو ستةمي نةتةوايةتيةية كة لةسةر خةلَكي كوردستانة،و خوازياري مانةوةي ئةم ستةمةية تا دريذة بة تةمةني خؤيان بدةن و لة باشترين حالةتدا ببنة شريكة بةشي دةسةلاَتي ناوةندي. ئةم بزوتنةوة ناسيونالستية ،وةكو هةربزوتنةوةيةكي ناسيونالستي ثاية ئةساسيةكةي رةطةزثةرستية و هيض ثةيوةنديةكي بة دةستةبةر كردني خواست و مافةكاني خةلَكي كوردستانةوة نية ،لة ئازادي و خؤشطوزةراني و بةرةسمي ناسيني مافة فةردي و مةدةني و ئازادي تاكةكاني كؤمةلَطا. ناسيوناليزمي كوردو خواستي خةلَكي كوردستان دووشتي لةيةك جياواز و تةنانةت دذي يةكترين.ناسيوناليزم ئةو بزوتنةوةية كة حزبة سياسية سةرةكيةكاني “يةكيَتي و ثارتين” و 12 سالَة لةكوردستاني عيراقدا سةرسةختانة بةرطري لة ياساو ريَساكاني بةعس دةكةن،مةنهةجي خويَندن و ثةروةردةي بةعس ،ياساي ئةحوال شخصي و عقوباتي بةعس ، ياساي رؤذنامةنووسي بةناوةرؤكي بةعسةوة، ياساي ئةحزاب …بةدةستةوة طرتوةو بةرطريان ليَدةكةن،وةكو بةعس دامةزراندن لة هةر دامةزراوةو دائيرةيةك ثيَويستي بة ثسولَةي زةدو سةوزة، هةركةسيَك مخالةفةتيَكي رِيشةيي لةطةلَ ئةو دةسةلاتة هةبيَت، زينداني عقرةو قةلاضوالان و تةنانة ئيختتاف ضاوةريةتي ،زؤر جاريش بةرِؤذي رِوناك كوشتاري مخالفينيان دةكةن، هةرجؤرة خؤثيشاندانيَكي جةماوةري لةدذي دةسةلاَتيان بة هةرِةشة  و زيندان  ضةك وةلاَم ئةدةنةوة، دالَدةي ئةنفالضيةكان و تاوانباران دةدةن، شارةكاني ذيَردةسةلاتيان بةسةر يةكتريدا دابةش كردوة، باديناني و سؤرانيان هيَناوةتةطؤر، دةست بة ثشتي ئيسلاميةكاندا ديَنن و ئةيانلاويَنةوةو مانطانة لةداهاتي خةلَك بة مليؤنان دينار و دؤلار ئةكةن بةطةروياندا، دزي وتالاَني و سةروةت بةيةكةوةنان بيَسنورة،نؤكةرايةتي و خؤش خزمةتيان بؤهةموو وولاَتاني  ناوضةكة مةلةفيَكي بيئةندازة رِةشة …..تاد.ئةمة كارنامةي ناسيوناليزم و ماهيةتي كوردايةتية. خةلَكي كوردستان دذي ئةم كردةوةو ئةم سياسةتة دذي ئينسانيانةن،ئيَمةش لةثالَ خةلَكي كوردستاندا بؤ كؤتايهيَنان بةدةسةلاتيان تيَكؤشاوين و تيَدةكؤشين. هةربؤية دةبيَ ياسين بزانيَت ناسيوناليزم و خواستي خةلَكي كوردستان دووشتي جيان بةداخةوة ياسين بةرةي ناسيوناليزمي لة دذي خةلَكي كوردستان هةلَبذاردووة.

   لة كؤتايدا ياسين بانيخيَلاني لة سةر هةلَويستي ئيَمة سةبارةت بة ثةلاماري سةربازي ئةم دوايةي ئةمريكا بؤ سةر مجاهيديني خةلق قسةي كردوة.ديارة بةر لةويش بةريَز حةمة سةعيد حةسةن لة وتاريَكدا كة لة سايتي دةنطةكاندا بلاَوي كردؤتةوة ،رةخنةي لةو هةلويَستة طرتوة.بؤية ئةم وةلآمة كورتة بؤ هةردولايان بة ثيَويست دةزانم.

 ض ياسين باني خيلاني و ض حةمةسةعيد حةسةن و ض من و هةر كةس و حيزب و لايةنيكي تريش بة ئةمريكاشةوة ثيَي خؤشبيَت يان ناخؤش، مجاهيديني خةلق ئؤثؤزيسيؤني رِذيَمي  ئيرانة، كارنامةي مجاهدين ضية ؟بةرنامة و سياسةتي ضةند كؤنةثةرستانةية؟ ثيَم واية ئةمة رِؤشنةو هةموو كةسيَكي هوشيارو ئينساندؤست ،دةتواني لستيَك لة تاوانكاري مجاهدين رِيزبكات،وة لستيَك لة ثةيامي رِةشي بؤ سبةيني كؤمةلَطاي ئيران لة بةرنامةو سياسةتي دةركيَشيَ، كةس ثيَويستي بةوة نية دةرسي كارنامةي مجاهدين لة ضةند ووتاريَكدا دةرس بكاتةوة.

ئيَمة دذي ثةلاماري ئةمريكا بؤسةر بارةطاكاني ئةم ريَكخراوةيةو كوشتاري ئةندامةكاني و تةسليم كردنةوةي سةركردايةتي و ئةندامةكاني بووين بة رِذيَمي جمهوري كؤنةثةرستي ئيسلامي. ئيَستاش كة مجاهدين و ئةمريكا ئاطر بريان رِاطةياندوة(بةرذوةندي ئةمريكا واي خواست،ريَكةوتن بكات لةطةلَيان)، ئيَمة بةرطري لةو هةلَويَستةمان دةكةين. هؤكةيشي ئةوةية هةلَبذاردني مجاهديني خةلق بؤ كوشتاريان و لةوةش واوةتر تةسليم كردنةوةي رابةري و ئةندامةكاني بة رِذيَمي جمهوري ئيسلامي ئيران، بةرطرتن بةدةرضونيان و داخستني سنورةكان بةرِوياندا، ثيَشيَلكردنيَكي ئاشكراي حةقي ئؤثؤزيسيؤن بوون و حةقي ئينسان بوونة, ئةطةر ئةمة ببيَت بة عادةت ئةوا ئؤثؤزيسيؤني هةموو رِذيَمةكاني دنيا،هةر رؤذة يةكيَكيان لة معامةلةو سات و سةودايةكدا وةكو ئؤجئالان تةسليم بة رِذيمة كان دةكريَنةوة، ئةمة خؤي كردةوةيةكي مافياية.

وة كارنامةي مجاهدين و وةستاني لةثالَ رِذيَمي بةعسدا، شةرعيةت نادات بةكوشتاري ئيختياريانةيان و تةسليم كردنةوةيان بة رِذيَمي ئيران و ئيعدام كردنيان .

ئةطةر ئةمة كة مجاهدين لةدذي خةلَكي كوردستاني عيراق لة ثالَ  بةعس وةستاوة،كةواية.ئةوا من دةثرسم كام يةك لة ئؤثؤزيسيؤني بؤرذوازي ناوضةكة  هةية،خاوةني ئةم كارنامةية نةبيَت؟

خودي ثارتي لة ئيران لة ثال هيَزةكاني ئيتلاعات و سوثاي جمهوري ئيسلاميدا شةري حزبي ديموكرات و كؤمةلَةي كردوةو لةسالي 1981دا 11 ثيَشمةرطةي كؤمةلَةو 8 ثيَشمةرطةي حزبي ديموكراتيان لة دةروازةي بايزاوا كوشت. تةنانةت بة مةئموريةتي ئيران كوشتاري خؤثيشانداني جةماوةري كردوة لة شاري شنؤ لةسالَي 1979 دا 11 لاوي ئةوشارةيان بةرِؤذي رؤشن كوشت، هةر ئةو ثارتية طونديكي عةشيرةتي سورضي خاثور كردوة ، لةسالَي 1996دا لةطةلَ بةعس هةوليريان لةدةستي يةكيَتي برايان!! دةرهينا و ثيَش لةشكري توركياش لة ذماردن نايةت،وةيةكيتي بةرؤذي روناك حةمةي حةلاق و هاوريكاني كوشتاركرد،ضةند جار ثيش لةشكري ئيراني بؤسةر بارةطاكاني حزبي ديموكرات بؤ قولاَيي كوردستان كردوة، ثيَش لةشكري بؤتوركيا كردوةو تا ضوارقورنة لةطةلَ هيزةكانيان بؤشةري ثةكةثةكة وةكو حةرةس حدود جولاوةتةوة،…تاد. هةركام لةو رذيَمانةش” دوذمني سةرسةختي خةلَكي كوردستان بوون و دوذمني نةيارانيشمان نةبوون”.جامن ثرسيار دةكةم ،ئةم كاو كردةوانة كةمن طؤشةيةكي بضوكيم هينايةوة بير،شةرعيةت دةدا بة ئيران و توركيا ثارتي و يةكيَتي و هيَزةكان و ئةندامةكانيان لة معامةلةيةكدا تةسليم بة بةعس بكةنةوة؟ بة جيا لةوانة خؤ كارنامةي   تيرؤر و كوشتاريشيان ض لةبةرامبةر بةيةكتري و ض لةبةرامبةر بة حيزبةكاني نةياريان لة بذاردن نايةت ،طومانيشم لةوة نية ئةرشيفةكةيان لاي بةريز حةمة سةعيد حةسةن  خؤي ،هةية.لةوانةية ئةو ثرسيارة بيَتة ثيَشةوة رِيَطةي ئسولي ضية لة بةرامبةر ئةو تاوانكاريانةي ئةنجام دراوة؟ رِيَطةي ئسولَي هةلَواسيني ثسولَةي برِياردةركردني هيض هيَزو دةولَةتيَك نية،تا هيَزو حزب و لايةن و تةنانةت وولآتيَك، لة لستي تاوانباريدا رِيز بكات، و مامةلَةي ئيختياري خؤي بؤ تؤلَة لة تاوانباران ،بطريَتة بةر.تاوانباران ض حزب بن و ض شةخص  و ض سةرؤك،ئةبيَ بدريَنة دادطايةكي مةدةني يان نيَودةولَةتي تابريار لةم حزبة وة شخصةكان ، بدةن.

دوا جار منيش دووثرسيار لة بةرِيَز بانيخيَلاَني ئةكةم:ئةطةر يةكيَتي و ثارتي ئؤثؤزيسيؤني رِذيَمي عيراق بوون(كة ئؤثؤزيسيؤن بوون)بؤ وةكو بةشيَك لة سوثاي ئيران و توركيا هيَرشيان كردؤتة سةر ثةكةكةو حزبي ديموكرات و خةلَك؟ وةبؤ تةنانةت ثارتي هاوشاني بةعس هةوليَري داطيركرد و صدام حسيني مجريميان وةكو مهةنديس و دادوةري حوكمي زاتي ناودةبرد؟ .

 1ئاياري 2003

                                                                       عبداللة مةحمود

بةريَز ياسين بانيخيَلاني ووتاريَكي لة ذيَر ناوي”حكك و ئةزمووني ضةواشةكاري رِاستيةكان” لة سايتي كوردستان نيَتدا بلاَوكردؤتةوة.بةمةبةستي رِؤشنايي خستنة سةر ئةو مةسةلانةي كة ئةو بةريَزة هيَناويةتة ئاراوة،وة ئةو ضةواشةكاريانةش كة زؤر نةزانانة و بيَئاطايانة وروذاندوني، بة ثيَويستم زاني ئةم وةلاَمة  بنوسم.مةبةستي سةركي منيش لةم نوسينة ئةوةنية كة تةنها وةلاَم بة بةريَز ياسين بانيخيَلاَني بدةمةوة،بةلَكو مةبةستمة وةلاَمي ئةو ديدطاو رِوانينة كة بةشيَكي زؤر لة قةلَةم بةدةست و نوسةراني ناسيونالستي كورد، شانازي ثيَوةدةكةن و ضةند بارةي دةكةنةوة ،بدةمةوة..هيوادارم هةم ياسين بانيخيَلاَني و هةم سةرجةم ئةوانةي تر بة روحيةتيَكي” نوسةرانةوة ” ليَم وةربطرن.

بانيخيَلاَني لة سةرةتاي نوسينةكةيدا دةلَيَت”….حزبي كؤمؤنستي مؤديَرن دوذمني سةرسةختي هةر جؤرة لة نةتةوة ثةرستيةكن خؤيان طوتةني(ناسيوناليزم)كة هةر يةك لةو دةولَةتانة بناغةي دةسةلاَتي خؤيان لةسةر ئةو ثايةطاية دامةزراندوةو تا نوسيني ئةم بابةتة حكك بةرطري لةو شيَوة دةسةلاَتة دةكةن و خؤيان وةكو ئيراني يان عيراقي ناوزةد دةكةن…).

هوشياري و خويَندةواربوني ئةم بةريَزة ئةمةية،حزبيَك ئةطةرناوي عيراقي يان ئيراني يان توركي بيَت ، لة فةرهةنطي بةبرشتي ئةم بةريَزةدا نيشانةي ثشتيواني ئةم حزبةية لةو دةسةلاَتانة، ئةم بةرِيزة ئةم حكمةتةي لةكويَ دةركيَشاوة؟ لةكام فةرهةنطي سياسيدا شتي وا هةية و بينراوة؟ بة ثيَي كام ثيَوانة حزبي شيوعي عيراق كة لة سالي 1934وة دامةزراوةو ناويشي حزبي شيوعي عيراق بووة ،بةماناي ئةوة بوة كة ئةم حزبة بؤ بةرطري لة دةسةلاَتي مةركةزي ثيَكهاتوة، بولشةويكةكاني رِوسيا،بةكام ثيَوانة بةرطريان لةدةسةلاَتي تزار كرد؟ حزبي كؤمؤنستي كريَكاري عيراق يان ئيران،يان حزبي سؤسيالستي توركيا ،بةكام ثيَوانة ضونكة حزبي سةراسةرين بةرطري لة دةسةلاَتي مةركةزي ئةو وولاَتانة دةكةن؟ وة من لةو بةريَزة ئةثرسم هةر حزبيَك لة عيراقدا ئةطةر ناوي كوردي ثيَوة نةبيَت،قاضاغة؟ وةئةطةر ناوي كوردي ثيَوة بوو بيَشك و طومان شؤرشطيَرو ئينسانية؟وة لةكويَ نوسراو يان رِِاطةياندن يان ووتاريكي حزبي كؤمؤنستي كريكاري عيراق يان ئيرانت بينيوة يان بيستوة كة بؤيةك رؤذ شيعاري رِوخاندي ئةم رِذيَمانةيان كةم رةنط كردبيَتةوة؟وة لة تؤي ” ناسيونالست” و هاو فكرةكانت دةثرسم كام حزب و هيَزي كوردستاني لة عيراقدا تا 4مانط لةمةو بةر شيعاري رِوخاندني بةعسيان بوة؟ كاميان خةريكي ضاوبرِكيَ و سات و سةودا لةطةلَ ئةم رِذيَمة نةبوون؟ كاميان ثيَش لةشكري و خؤش خزمةتيان بؤ بةعس و جمهوري ئاخوندةكاني ئيران و رِذيَمي توركيا نةكردووة؟ وةكام لة حزبانة كة ئةمة كارنامةيان بوة ناوي عيراقي ثيَوةية؟و كاميان ناوي كوردستاني ثيَوة نية؟ تكا ئةكةم ئةمةكدارانة ويذداني ئينسانيت بؤ 10 دةقيقة بخةرة سةر دةمار طيري قةوميت و وةلاَمي خؤت بةرةوة.

ئازيزم ئةطةر جياوازي بيروباوةرو تةنانةت رِيَكخراوةيي و تةنانةت شةري ضينايةتيشت لةطةلَ  لةطةلَ حزبي ئيَمة و كؤمؤنيزم هةية ئةوة بيررِورِاي خؤتةو ئازاديت،بةلاَم ئةم جؤرة ئيدعا و شيَواندنانة بؤ خؤت باش نين.

هةر لةسةرةتاي ووتارةكةتداية كة باسي ئةوة ئةكةيت كة حزبي كؤمؤنست كؤمةلَيَكي كةمي بيَئاطاو نةخويندةوارن و لة ريَطاي بةياننامةوة دادطا بؤ خةلَك دائةنيَن.

 نةخويندةوار، بيَئاطاو ئاطادار ياني ضي؟ هةركةس دةتواني ئيدعاي خويَندةواري يان هوشياري بؤ خؤي بكات ،ئةمة طرنط نية ئةوةي طرنطة مةبةست لة خويندةوار كيَ ية،مةبةست لةكةسي ئاطا و هوشيار كيَية؟ئةمةش هةركةسة بةثيَ جيَطاو رِيَطاي ضينايةتي خؤي ثيَناسةي دةكات.بةلآم ئةوةي زؤر رِؤشنة دواكةوتوي ناهوشياري بيَئةندازةي بةريَزتة.ئةطةر لةمن يان لة هةركةسيَك ثرسيار بكةي بؤ؟ بيَطومان ئةم نوسينةت وةكو دوا نمونةي نيشانت ئةدات،ئاخر كاكة ياسين،ئةو مةسةلة و دياردةو رِوداوةي كة ئيَمة ناكؤمؤنستانة مامةلَةمان لةطةلَي كردووة،كامةية؟ لةبةرئةوةي لةطةلَ بؤضوني بةريَزت نايةتةوة و رةطةزثةرستيةكةت رِيَطات ثيَنادات هةزمي بكةيت، ئةمة نيشانةي بيَئاطاي ئيَمةية يان هي جةنابت؟ ئيَمة طوناهمان ضية كة تؤ بةرذوةندي سياسي و ضينايةتي بزوتنةوةي ناسيونالستي رِيَطةي قبولَكردني رِاستيةكانت ثيَنادات؟. بة ئيَمة ئةلَيَيت كة ئيَوة بة ثةنجةكاني دةست ئةبذيَردريَن.ئةم  ئيدعاية بةر لة بةريَزت،لة بلَندطؤي مزطةوتةكان و لةدةمي حاجي بازارية كةللة وشكةكانةوة تا سةراني وردو درشتي ئةحزابي ناسيونالست و دةستةو تاقمي ئيسلامي و قةلَةم بةدةست و نؤكةرةكانيانةوة سةدان جار ووتراوة، تا بتوانن كةم نيشانمان بدةن و كاريطةري سياسةتي دروست و ئسولَي ئيَمة لةسةر خةلَكي كوردستان كةم رِةنط بكةنةوة.

ئةطةر وانية و ئةطةر بةرِاستي ئيَمة كةمين و قسةو سياسةتةكانمان خةيالَ ثلاَوانةن،بؤ ئةحزابي دةسةلآتداري كورد رِيَطةي هةلَسورانمان ليَدةطرن ،و بةردةطرن بة بلاَوبونةوةي بلاَكراوةو بةيانامةكانمان، كادرو ئةندامانمان لةسةر دةربريني بيروباوةرِو رِاطةياندني سياسةت و هةلَويَستمان،ملاحةقةو زينداني ئةكةن؟دادطامان ليَدةطرن و بة قانونةكاني بةعس دةيانةوي دادطايمان بكةن ، لةسةر ئةوةي باسي يةكساني ذن و ثياو بةرِةسمي ناسيني مافي رِيفراندؤم بؤخةلَكي كوردستان و جيابونةوة، ئةكةين، وةبةهيَزي زؤرو زةبةندةوة هيَرش دةكةنة سةر بارةطاكانمان و كةميني ضةند سةد كةسي بؤكوشتاري هاوريَيانمان دائةنيَن .خؤ ناكريَت تؤي ئاطا! بيَئاطابيت لةو حةقيقةتانة. با هةر ليَرةدا ئةوة بلَيم تؤي رِؤشنبير ئةطةر مافي ئازادي تاك بةرةسمي بناسي ،مافي كؤمةلَةو ئةحزاب بةرِةسمي بناسي،ئةمة ض ثةيوةندي بة زؤري و كةميةوة هةية؟ تؤي ئاطا!! ئةبوو ئةوة بزانيت هةر تاكيَك مافي خؤيةتي بيروباوةري خؤي هةرضيةك بيَت بةيان بكات ،حزب دروستبكات كام شيعار ثيَي خؤشة بةرزي بكاتةوة، ئةمة مافيَكي زؤر سةرةتايية و تيَطةيشتنيش ليَ ي قورس نية.

نامةويَ باسي خورافةو ئةفسانة بكةم و وةلاَمي هةموو ئةمانة بدةمةوة ئةوةندة نةبيَت دةلَيَم ، ذةهراوي ناسيونالستي و ديني دوو فايرؤسي كوشندةن و كؤمةلَطا ئالودة ئةكةن، ضؤن ثيَويستة فايرؤسي نةخؤشيةكان لة بةين ببريَن،ئاواش دةبيَت لة جيَطاي فايرؤسي ناسيونالستي و ديني كة خةسلَةتي ئينساني ئينسانةكان دائةمالَيَت و دابةشيان دةكات بة قةومي رِةسةن و ديني رِةسةن. قةومي خؤو ديني خؤ لةبةرامبةر ئةواني تردا بةرزتر تةماشا ئةكات و تاكي سةر بة قةومي خؤ لة ئينسانةكاني سةر بة تاكي قةومي تر بة بةرزتروثيرؤزتر ئةزانيَت و ئةبيَ بةشيان زياتر بيَت. هةرئةوةي كة ناسيوناليزمي عةرةب لة عيَراقدا ثةيرةوي كرد.ئةطةر بةريَزت دذي ناسيوناليزمي عةرةبيت بةوينةي بزوتنةوةيةك كة تاكي عةرةبي لة ضاو تاكي كورد و توركمان و ئاشوري و كلدان  بة ثلة يةك تةماشا ئةكردو ئةواني تر بة ثلة دوو، وة نارِازي بوون بةو نابةرابةرية و بةوثلةدووي ية بة ئاطرو ئاسن وةلآم ئةدايةوة، ناسيوناليسمي كورديش هةمان ناوةرؤكي هةية، تاكي كورد بةتاكي رِةسةن وممتاز لة بةرامبةر تاكي تر لة عيَراق يان لة كوردستاندا نيشان ئةدات و خةلَكي تر بة ثلةي لة خوارتر تةماشا ئةكات. قبولَكردني ئةمة ض شانازيةكي تياية.ناسيوناليزم ياني ئةوة ،بةرِاستي ئةمة شةرمةزاري نية بؤ بةشةريةت؟ ثيَم واية ثيويست بيَت ئةوة تةئكيد بكةم، تاكي كورد، وةخةلَكي كوردستان ،كة داواي كؤتايهيَنان بة ضةوساندنةوةي نةتةوايةتي سةر خؤي ئةكات، ئةمة ثةيوةندي بة ناسيوناليزمةوة نية،ناسيوناليزم بزوتنةوةيةكي كؤنةثةرستانةية عةربي يان توركي يان فارسي يان كوردي بيَت.بزوتنةوةيةكة داواي بةشي دةسةلاَت و بةتالآنبردني سةرماية ئةكات بؤ ضينة ضةوسيَنةرةكاني نةتةوةي خؤ و بؤ دةستطيربووني لةو دةسةلآت و سةرمايةيةش باكي لة كوشتاري خةلَكي تر بةتايبةتي غةيري خؤي نية و ئامادةية بؤ ئةو ئامانجةي كلور كلور ئينسان بخاتة ناو كورةي جةنطة قةوميةكانةوة.عةزيزم ئةمة ناسيوناليزمة.

لة شويَنيَكي تردا بانيخيَلاني دةلَيَت”….ئةو بةياننامةيةي سالَي 1998 بة سيَ زمان خويَندومةتةوة كة دةيطوت: لة شاري سليَماني لة رِؤذي يةكي ئاياردا 10 هةزار كريَكار خؤثيشاندانيان كردووة …”ئةمة فرِي بة رِاستيةوة نية،جةنابت بةياننامةي واي هةرطيز نةديتوة ضونكة بةياني وامان لة سالَي 1998 دا نةبووة، ئةطةر يةك زةرة رِاستطؤي لةو ئيدعايةدا هةية ثيشاني ئيَمةو خةلَكي كوردستان و دنياي بدة. بةريزةوة  داوات ليَدةكةين با بيبينين.

 بةلآم جيَطاي خؤيةتي ئةمة بة بيربهيَنمةوة بةثيَ بانطةوازي كؤميتةي مةراسيمي يةكي ئايار سالَي 1994 نزيكةي دةهةزار كةس لة مةلعةبةكةي سليَماني كؤبونةوة و يةكي ئاياريان رِيَز ليَطرت، سةرباري رِيَطريةكاني يةكيَتي و ثارتي ضةندين برِيارنامةيان ثةسةند كردو تاهر حةسةن و نويَنةري رِيَكخراوة كريَكاري و رِاديكالَةكان و  “بةكر علي”وةكو نويَنةري  ئاوارةكان ،قسةو باسيان تياكرد،لة سالَي 1995 يش باغضةي كلَكةندي شاري هةوليَر و لةسةر بانطةوازي كؤميتةي مةراسيمي بةرثاكردني يةكي ئايار زياتر لة 20 هةزار كةس ئامادة بوون .”ئيمة وينةي ئةم مةراسيمانةمان هةية و بلاَويشمان كردؤتةوة”.

لةوةش واوةتر سونةتي ريَزطرتن لةيةكي ئايار لةكوردستاني عيَراق بؤتة سونةتيَكي جيَكةوتو كة هةموو سالَيَك كريَكاران و حزبي ئيَمة بة شيَوازي جؤراو جؤر ريَز لةو رِؤذة دةطرن ،بزوتنةوةي ئاياري بزوتنةوةيةكي بةهيَزة،هةر ئةوةشة واي كردوة كة ئةحزابي دةسةلاَتدار لة ذيَرطوشاري ئةم بزوتنةوةيةداو لة رِيَطاي سةنديكاكانيانةوة ناضاربوون رِيَز لةم يادة بطرن.

 سةبارةت بة هةلَويَستي حزبي ئيَمة سةبارةت بة شةر،بانيخيَلاني نيطةرانة, و خةريكي تؤمةت داتاشينة، و دةلَي”….وةكو زؤريَك لة كةنالَة عةرةبيةكان بيري بؤطةني شؤفينستي عةرةبيان لةكاتي شةرِةكةداو تا دواي شةرِةكةش بلاَودةكردةوةو دةيانةويَت ضةند بةرةكي بخةنة ئةو ناوضانةوة بة تايبةتي كورد نشينةكان…”

بيري شؤفينستي عةرةب،بيري ناسيوناليزمي عةرةبة ودةرهاويشتةي ئةوة، وة ئةم ناسيوناليزمةلة ثةيوةند بة شةرو وةزعي عيراقةوة  بةطشتي دووبةشن، بةشيَكيان ئةوانةن كة لةناو ئؤثؤزيسيؤني عيَراقيدان بة وةفيق سامةرايي و مةشعان جبوري و ضةلةبي و ريَكخراوةكانيان كة وةكو نؤكةري ئةمريكا ئاغا بةلَي وةستاون. “لةوانةية بانيخيَلاني ئةمانة بة قارةمان بزاني” ديارة ئةمانة لةطةلَ شةرِبوون تا لةو فرسةتةدا سةرة طوريس دةسةلاَت بثضرن ، ئةمانة خوازياري رِذيَميَكي بةعسي تري بيَ صدام حسيَنن،بةهةمان ناسنامةي قةوميةوة، و تاسةر مؤخ كؤنةثةرست و دذي ئينسانين و هيض ثةياميَكي ئينسانيان نةك ثيَ نية،بةلَكو شاطردي سدام حسيَن و رِذيَمي بةعسن. بةشةكةي تريش دذي شةر بوون. ئةمانة دذي شةري ئةمريكا بوون لةدذي عيراق هؤكةيشي ئةوة بوو كة بة جيا لة مةترسي ديتنيان بؤسةر ناوضةكةو لة ثيَشيانةوة خؤيان و مانةوةي كيَشةي فةلةستين، و هاوكات ضونكة ناسيونالست بوون و عيراقيش يةكيك لةو دةولَةتة ناسيونالستة هارانة بوو، كة مانةوةي زةرورةتي هةبوو بؤ وةحدةي عةرةبي،خوازياري مانةوةي رِذيَم بوون ،بةلآم بة سةربةخؤ لة ئةمريكاو بةدةست هةلَطرتني  رِذيَم لة مغامةرةو سةرة رِؤيي ناوضةيي و…تاد. ئةمانة هةردوو بةشةكةيان دوو رِوي دراويَكن و ثةيوةنديان بة خواستي خةلَكي عيَراقةوة نةبوةو نية.

حزبي ئيَمةش دذي شةر بوو، بةلآم بؤ دذي شةرِبوين؟ ئيَمة دذي شةربوين ضونكة ئةم شةرة كة رِويداو صدام حسيني تاوانبارو بةعسي درِندةشي تيا لةبةين ضوو وةكو رِذيَميَك، ثةيوةندي بة رِزطاركردني خةلَكي عيراقةوة لةدةست ديكتاتؤريةت و تةنانةت ثةيوةندي بة لةبةين بردني ضةكي كؤكوذيشةوة نةبوو، وةبؤ رِزطاري خةلَكي عيراق و بةهرةمةندبونيان لة ذيانيَكي شياوي ئينساني و هيَنانة سةركاري حكومةتيَكي مةدةنيةوة نةبوو وة نية،ئةم شةرِة كة لة جغرافياي عيراقدا بةرِيَوةضوو دريَذةي ئةو شةرِةية كة ئةمريكا لة سالَي 1991دا وةرِيَخست تا نةزمي دلَخوازي خؤي و تاكهيَزي خؤي بةسةر بةشةريةتي ئةم طؤي زةويةدا جيَطيربكات، تا لة جيَطاي صدام حسيَنيَكي سةرةرؤ دةيان سدام حسيَني تر لة طؤشةو كةنارةكاني دنيا بةثيَ ي بةرذةوةندي خؤي دابسةثيَنيَت، تا ئازاديخوازي و عةدالةتخوازي و رِاديكاليزم رِةوانةي ذورةكان بكاتةوة، تا بةدنيا بلَيَت كةس حةقي دةستبردن بؤ هيضي نية بيَ رِةزامةندي ئيَمة،تا بة شيَوةي ئيختياري مؤري ئاشتيخوازي بدات لة شارؤنةكان و ذةنةرالَةكاني ئةمريكاي لاتين و دةسةلآتة طةنيوةكاني كةنداو، مؤري شةرِخوازيش بدات لة هةردةولَةت و لايةن و تةنانةت حزب و ريَكخراويَك كة بةرذوةنديةكاني ئةمريكا لةدور ماوةشدا برِوشيَنَي، تا ريَطة بطريَت لة برياري شؤرِشطيرانةو ئازادانةي خةلَكي وةتةنط هاتوو لة رِذيَمة ديكتاتؤرةكان و برياري ئازادنةيان، تابةربةريةت بةسةر طؤي زةويدا شةرعي بكات، …تاد. ئيَمة بةهؤي دةركي رِؤشنمان لةو حةقيقةتانةو بينيني كاريطةرية هةنوكةيي و دورماوةكاني ئةم ملهورية لةسةر خةلَكي ناوضةكةو دنيا دذي شةرِ بووين و ئيَستاش دذي هةنطاوةكاني داهاتوين كة دريَذةي هةر ئةم شةرِةية. هاوكات ئيَمة بة ثيَضةوانةي ئؤثؤزيسيؤني بيَمايةي قةومي وديني “كوردو عةرةب” كة لة ريَطاي  شةروخؤ جوتكردن لةطةلَ ئةم سياسةت و ستراتيجية رِةشةي ئةمريكا دةيانةويَت دةسةلآتيان دابسةثيَنة سةر سةري خةلَكي ، وة بةثيَضةوانةي ئةم ناسيونالستة عةرةبانةي تريش كة بةهةموو نرخيَك وسةرسةختانة خوازياري مانةوةي بةعس بوون. ئيَمة لةكاتيَكدا تاكة حزب بووين كة شيعاري رِوخاندني ئةم رِذيَمةمان هةبوو لة عيراقدا ،هاوكات دذي ملهوري نواندني ئةمريكا بوين. ئةمة هةم جياوازي ئيَمة بوو لة ئؤثؤزيسؤني نؤكةري ئةمريكاو هةم جياوازيمان بوو لةو ناسيونالستانةي بةعسيان بة كؤلةكةي داهاتووي دنياي عةرةب تةماشا ئةكرد.بةرِاستي هيض هةلَويَست و  سياسةتيَك  لةوة ئينساني تر هةية ، بةشةريةتي ئازاديخوازو ثيَشكةوتنخواز ض لةسةر ئاستي عيراق و ناوضةكةو ض لةسةر ئاستي دنيا شانازي بة هةلويست و سياسةتيَكي ئاوا ئينسانيةوة دةكات.

باسي دوبةرةكي نانةوة. هةركةسيَكي هوشيارو ضاوكراوة ئةوة دةزانيَت ، كة هةلآواردني قةومي، دةستة بةندكردني ديني،بةرهةمي خودي ناسيوناليزم و ئيسلام و ئيسلامي سياسي ية،زةرورةتي نةزمي شةرماوةري سةرمايةية.ئةطةر لة كوردستان كوردو عةرةب و توركمان ،هةرةشةي بةيةكدادانيان هةبيَت،كة هةية،بةرهةم و كاركردي ناسيوناليزمي عةرةب و كوردو توركمانة.” كةركوك ستبقي توركمانية الي الابد” “كوردستان شاريَكي كوردية(لةكورديةكةش بةشيَكي دلَةو بةشيَكي قدسة، ثاريزطاريَك بؤ دلَةكةو ثاريَزطاريَك بؤ قدسةكة دانراوة”، “شاريَكي عيراقي عةرةبية”،ئةمانة شيعاري هةرسيَ بةشةكةي ناسيوناليزمي كوردو عةرةب و توركمانن،كة هةريةكةيان دنةي بزوتنةوةي خؤيان ئةدةن و كيَشةو طرفتي تازة لة نيَوان دانيشتواني ئةم شارةدا قولَدةكةنةوةو دابةشيان دةكةن.ئيَمة دةلَيَن دةبيَت كةركوك شاريَك بيَت بة ناسنامةي ئينسانيةوة بناسريَت،هةمووو هاولاَتيان لةبةرامبةر ياساو حةق و حقوقدا يةكسان بن.بةرِاستي كيَ دوبةرةكي دةنيَتةوة و خيَر لة كوشتاري دانيشتواني ئةم شارة دةكات؟؟.

سةبارةت بة بةرثاكردني رِيَفراندوم(رِاثرسي)ديسان ياسين باني خيَلاَني نيطةرانة،لةكاتيَكدا مةسةلةي طةرانةوة بؤرِاي خةلَكي خؤيان بؤ برِياردان لةسةر هةر مةسةلة و بؤ يةكلاكردنةوةي كيَشةكان، سةرةتايترين ثرانسيبي.رِؤذانةي سةردةمة، دنيا شاهيدي بةرثاكردني رِيفراندؤمة لةسةر زؤر مةسةلةي ئاسايي وةكو بةشداربوون لة يةكيَتي ئةوروثا،طؤرِيني ثارة،تةنانةت هةلَبذاردني سايتي رِؤشتني سةيارة،تادةطات بة مةسةلةي جيابونةوةي ميللةتان يان ثيَكةوة ذيان….تاد.كةضي ئةم بةرِيَزة ئةو مةسةلة زؤر سادةيةشي ثيَقوت ناضيَت و ثرانسيبي لةسةري خةلَكةوة برِياردان لةسةر مةسةلةكاني كؤمةلَطاو خةلَكي خؤيان وةكو نيزامة تؤتيالي و ناسيونالستةكان ،بة باشتر دةزانيَت و هؤكةيشي بؤئةوة دةطيَرِيَتةوة كة زؤر بةدةست ضةوساندنةوةي ئةنتي يةوة نالاَندويةتي،ديارة هةربةودةليلةي كة ئةو ثيَ ضةوساوةتةوة دةبوو ئةم ثرانسيبة بة ثيَرؤز تةماشا بكات و بةرطري ليَبكات،نةك خؤي وةكو قوربانيةك ئةمجارة وةكو زالَميَك و  ثيَشيَلكردني ئةم ثرنسيبة دةربخات.بائةوةش بلَيَم رِيفراندؤم بؤدةنطدان بة حيزب نية،بؤ برِيارداني خةلَكية لةسةر رِيَطا ضارةو جياوازةكان بؤ يةكلاكردنةوةي كيَشةو طرفتةكان لة رِيَطاي دةنطداني خةلَكةوة.

لة دريَذةي نوسينةكةيدا باسي ئةوةي كردوة كة حزبي كؤمؤنست لة هةلَبذاردني سالَي 1992دا تةنها 250 دةنطي هيَناوة.هةموو كةسيَكي هوَشيار لةكوردستان و تةنانةت ياسين باني خيَلآنيش ئةو حةقيقةتة ئةزانيَت كة حزبي كؤمؤنست لة سالَي 1993 هةر ثيَكيش نةهاتوة،تابةشداري هةلَبذاردن بكات.رِيَكخراوة ضةثةكاني ئةوكاتةش “سالي1992” هةمويان تةحريمي هةلَبذاردنةكةيان كرد نةك بةشدار نةبون.من نازانم ياسين بانيخيَلآني خويَنةوارو ئاطا !!ئةم زانياريانةي لةكويَ هيَناوة.

بائةو رِاستية بة بير ياسين و هةموو لايةك بهيَنمةوة حزبي كؤمؤنست بة شداري هةلَبذاردني شارةوانيةكاني 2000ي كرد لة ناوضةكاني حكومةتةكةي يةكيَتيدا،بةلاَم هةر لةسةرةتاي هةلَبذاردنةكةدا كة زؤري ضةك و ضاوسوركرنةوةو تةزويرات و دةيان فيَلَ و تةلَةكةي ترمان بيني و بة ئيسثات رِامانطةياند ،لة هةلَبذاردنةكة كشاينةوة، ئيَمةو حزبي شيوعي كوردستان و حزبي زةحمةتكيشان ئامادة نةبوين مةحزةري نهايي هةلَبذاردنةكان ئيمزا بكةين،كة لةدوايدا حزبي شيوعي و زةحمةتكيشان مةسةلةكةي خؤيان لةطةلَ يةكيَتي ديزة بةدةرخؤنة كرد،بةلآم ئيَمة ئامادة نةبوين ثاشةكشة لة هةلَويَستمان بكةين و بيَباكانة لة هةرِةشةكاني ئةوكاتةي يةكيَتي هةموو رِاستيةكاني ئةو ثرؤسة ديموكراتيةمان بة خةلَكي كوردستان رِاطةياند،ئةم هةلَويَستة ئينساني و دروستةي ئيَمة بةرامبةر بةخةلَكي كوردستان و ثةيرةوي كردنمان لة ثرانسيبي رِاطةياندني رِاستيةكان ئةطةر لةلايةن خةلَكي كوردستانةوة ثيَشوازي ليَكرا،ئةوا يةكيَتي نيشتماني شيَتطير كردو ثاشان ئيدعاي ئةوةي كة حزبي كؤمؤنست 228 دةنطي هيَناوة ،بلاَوكردةوةو قارةمانةكاني وةكو تؤش وةكو ئةركيَكي ناسيونالستي بة شانازيةوة دوبارةو ضةند بارةي ئةكةنةوة.

مةسةلةيةكي تر لة نوسينةكةي ياسين باني خيَلانيدا مةسةلةي خؤثيشاندني جةماوةري دذ بةشةرِةو دةلَيَت”…ثاش دوا مؤلَةتي بؤش بؤصدام بةسةدان هةزار كةس لة جيهاندا هاتنة سةر جادةكان و دذي هيَرش بؤسةر عيَراق خؤثيشاندانيان كرد،هةلَبةتة ئةم خؤثيشاندةرانة لة ضةند طروث و ئايدياي جياواز ثيَكهاتبون بة ئيسلامية توندرةوةكاني وولاَتة عةرةبيةكانةوةبطرة تا دةطاتة بيري شؤفينستي عارةبي و ضةث و كؤمؤنستةكاني جيهاني ،كةضي حكك شانازي بةو خؤثيشاندانانةوة دةكرد….”

سةرةتا با ضةند راستكردنةوةيةك بؤ بةريز ياسين باني خيلاني خويندةواو ئاطا!! بكةم:

1-خوثيشانداني جةماوةري دذي شةر زؤر بةر لة مؤلَةتي بؤش بؤصدام دةستي ثيَكردبوو.

2-خؤثيشاندانةكان بةسةدان هةزار كةس نةبوون و هةر لة لةندةن دا نزيك بة 2مليؤن كةس بون و سةرجةميش لة نزيك بة شةسةد ولآتي جيهاندا لة 15ي فيبريوةريدا دةيان مليؤن كةس بون،ياسين كةنالَة عةرةبيةكانيش نية ،كةنالي كوردية كةضي راستيةكان ئاوا ئةطيَرِيَتةوة.(ياسين طيان نوسين مةسئؤليةتة).

ئةم مةسةلةية و ناوةرؤكي ئةم خؤثيشاندانانةو بةشداري ضالاكانةي هةردوو حزبي كؤمؤنستي كريَكاري عيراق و ئيران تيايدا، مةسةلةيةكة كةزؤريَك لة نوسةراني ناسيونالستي كورد باسي دةكةن، بةرِيَز “رةفيق سابيريش”لة طفتو طؤيةكي رِاديؤيدا لةطةلَ رِاديؤي شةبةنطي ستؤكهؤلم لة دوو بةرنامةي يةك بةدواي يةكي هةفتانةدا كة دووهةفتة لةمةوبةر سازدراو فاتح شيَخيش تيا بةشداربوو، نيطةراني لة بةشداري حزبي ئيَمة لةو خؤثيشاندانانة دةربرِي و ووتي ئيَوة لة ثالَ بةعسيةكان و ئيسلامية بن لادنيةكان وةستاون بؤ بةرطري لة صدام حسين،بؤية بة ثيَويستي دةزانم لة رِيَطاي وةلآمدانةوة بة ياسين وةلاَم بة بةرِيَز رةفيق سابيرو هةركةسيَكي تر بدةمةوة كة خاوةني ئةم بؤضونانةن.

بزوتنةوةي دذي شةر ،وةكو دنيا ئاطادار بوو طةورةترين بزوتنةوةي جةماوةري تا ئيَستاي ميَذووي بةشةريةتي سةر ئةم طؤي زةوية بوة، بزوتنةوةيةكي دةيان مليؤني،ئةم بزوتنةوةية بزوتنةوةي بة ئاطاهاتنةوةو بيَداربونةوةي  بةشةريةتي ذيَر بؤمباباراني رِاطةياندني بؤرذوازي دواي شكستي بلؤكي شةرق بوو،بزوتنةوةي جةماوةري ئةو مليؤنان ئينسانة بوو كة طيرؤدةي ئةذديها هةزار سةرةكةي رِاطةياندني نةزمي جيَنةكةوتوي دنيا ،نةبوون.بزوتنةوةي ئةو ئينسانانة بوو كة فؤرمؤلبةنديةكاني وةكو ” خيَرو بةرةكةتي سةركةوتني بازاري ئازاد””كؤتاي هاتني سةردةمي ديكتاتؤرةكان””سةركةوتني تةمةدوني غةربي””دنياي ئاشتي و ئارامي” كؤتايهاتني ميَذوو”…تاد، بيني، تراذيدياي ئينساني و شةروكوشتاري ناو دلَي ئةوروثاو طرفتي ميكانيزمةكاني بةردةم بازاري ئازاد و  بيَمافي ئابوري و كؤمةلآيةتي و فةرهةنطي و سةرهةلَدانةوةي رِاسيزم و نةذادثةرستي و دةمارطيري قةومي و ثاشةوثاش طةرانةوةي كؤمةلَطايان لة سايةي ئةم ئيدعايانةدا تةجرةبةكرد.

وةلةدذي سياسةتي دورماوةتري نةزمي نويَ ي دنيا بوون ،كة بةدواي 11ي سيَبتةمبةردا بالَي رِاستي دةستةي فةرمانرةواي ئةمريكا لة ذيَر ناوي وةستانةوة بةروي تيرؤردا ئةيويست بةشةريةت طيرؤدةي بةربةريةتي سةردةم بكات، و مؤري بالاَدةستي و تاكهيَزي خؤي بةسةر دنيادا شةرعي بكات،بزوتنةوةي دذي شةر بزوتنةوةي دذي ئةم نةزمةو ئةو ئايندةية بوو،بةشداراني سةرةكي ئةم خؤثيشاندانانةش ئةو ئينسانانة بوون كة بةدواي شكستي بلؤكي شةرقدا، بةدواي ئازادي و راديكاليزم و عةدالةت خوازيدا دةطةرِان،و بيَداربونةوةي ئةوان بوو.هاتنة مةيداني ئةم بزوتنةوةية، هةروةكو ضؤن شكستي بلؤكي شةرق و لةمةيدان ضونةدةري سؤسياليزمي درؤينةي دةولَةتي كة دةيان سالَ بوو بةناوي كؤمؤنيزمةوة دةرخواردي خةلَك ئةدرا،بوو بةهؤي ئةوةي كةهةموو دةولَةت و حيزب و لايةن و هةموو كةسايةتية ثرؤ رِوسيةكان،بةثةلة داس و ضةكوشةكانيان فرِيَبدةن و ناوي خؤيان بطؤرن و ئالاَ سورةكانيان دابطرن ،تا لة خيَرو بةرةكةتي نةزمي نويَ و بازاري ئازاد بيَبةش نةبن. ئاواش هاتنة مةيداني بزوتنةوةي جةماوةري دذي شةر ،ئةمجارة ئيسلامي سياسي وبةشيَك لة ناسيوناليزمي عةرةب و تةنانةت بةعسيةكاني هيَنا تا لة ثالَ ئةم بزوتنةوةيةدا لة طؤشةيةكيدا خؤيان نيشان بدةن.بةشداري ئةم دةستةو تاقمة ئيسلامي و قةومي و بةعسيةكان دلَؤثيَك نةبوو لةدةرياي ئةم بزوتنةوةية.وةلةزؤريَك لة خؤثيشاندانةكاني ئةمريكاو ئةوروثادا لةلايةن خةلَكي ثيَشكةوتنخواز وئيمةوة وةدةرنران و ئالاَكانيان ثيَداطيرا، رِيسوايانة كة بة ثةنجةكاني دةست دةذميَردران كةنار خرابوون. كةضي بةريَز رةفيق سابير و زؤريَكي تر لة نوسةراني ناسيوناليستي كورد،لة ناو شةثؤلي مليؤنان كةسيداو لةناو دةيان هةزار لافيتةي رةنطاو رةنط و ئوميد بةخش و ثلاكارت و دروشمي ثيَشكةوتنخوازانةدا، بينيني لافيتةيةكي بةعسيةكان و رةسمي بن لادن و صدامي مجرم،دةكةنة ثيَوانةي هةلَسةنطاندني ئةم بزوتنةوة جةماوةريةي سةردةم. و دةلَين ئةمة بةرطري بوة لة ديكتاتؤريةت و بةعس و ناسيوناليزم وئيسلاميةكان!!،ئةو ناسيونالست و ئيسلاميانةي هةر ئيَستا بةرطري دةكةن لة داسةثاندني دةسةلآتيكي ئيسلامي و قةومي  بةعسيانةي تر بةسةر سةري خةلَكي عيَراقدا.

لةوةش واوةتر خةلَكي دنيا بة نةزان و بيَئاطا لة ديكتاتؤريةت دةناسيَنن ،لة كاتيَكدا ووتاري ناو خؤثيشاندانةكان و دروشمةكان و رِاطةياندنةكاني رِؤشنتر لة رةفيق سابيرو ياسين باني خيلاني و…تاد، ماهيةتي ديكتاتؤريةتيان بةيان دةكرد.

هةلَويَست و ثيَوانةي ئةم بةرِيَزانة ،نةسةيرةو نة جيَطاي سةر سورمانةو نة بةريَكةوتة،بةلَكو ضاوةروانكراوبوو،بةشي زؤري ئةو ئينسانةي لةو خؤثيشاندانانةدا بةشداربوون، وةهةر نوسةرو رِوناكبيريَكي ثيَشكةوتنخواز ئةوةي بؤ رِؤشن بوو كة ئةم ملهوريةي ئةمريكا، ناسيوناليزم و دةمارطيري قةومي و نةذادثةرستي و   ئيسلامي سياسي و تيرؤريزم  لة سةراسةري دنيا  بةهيَز دةكات ، بؤية دذي  ملهوري و نةزمي نؤيَ ي دنيا بوون.

لةوةش سادةتر نية ، بزوتنةوة وحزب وكةسانيَك ،كة ئوميَدي خؤيان  بؤ رِزطاري  خةلَكي لة ديكتاتؤريةت بؤ ديموكراسي!! طريَدابيَت بة بؤمب و فرؤكةو ساروخ و تؤثي مةطضيَنةوة، طريَدابيَت بة سياسةتي مليتاريزمي جيهانيةوة،هةر ئةوةيان ليَ ضاوةروان دةكريَت.

سةير ئةوةية ياسين بانيخيَلاني نيطةرانة لةوةي كة كوشتارو ويَرانبوني عيراق ،نةبؤتة ئةو طؤماوي خويَنة و ويَرانةبونةي دلَة ناسيونالستيةكةي ئاوبدات،ئةلَيَ” ئةو تةخمينانةي كة حكك كردبووي لة |سةدايةكي دةنةضوو.سةرةتا بلَيَم تا ئيَستا ئاماري كوذراو بريندار و سةقةت بوةكان ديار نية،وة ئةوةش ديار نية ئةو كارةساتانةي دواي جةنط ضةند هةزار ئينساني تر هةلَدةلوشيَ، ئةوةش ديار نية ئايندةي ئةو ذينطةية ضي بةسةر هاتوة،خودي ئةو ئامارانةي ثيَش شةرِيش رِاطةيةنرراون بةر لةوةي ئاماري ئيَمة بن، ئاماري ثيَشبيني كراوي ثنتاطؤن و ليَكؤلَةرةوة سياسي و عةسكةيةكاني بووة، ئةبواية بانيخيَلاَني خويَندةوارو ئاطا !! سةيريَكي نيؤرك تايمز طارديان و رِاثؤرتي دكتوراني بيَسنورو رِاثؤرتي بةرثرساني ثنتاطؤني كردبا.

 لة بةشيَكي تري نوسينةكةي ياسيندا هاتوة كة بؤ ئيَمة(مةبةستي حزبي كؤمؤنيستة) داوامان لة صدام و رِذيَمةكةي نةكرد برِوات، بةسادةي لةبةر ئةوةي لة دنيادا شتي وانةبوة رِذيَميَك لةسةر داواي كةس يان بةثارانةوة و بةخؤشي خؤي واز لة دةسةلآت وكورسي حوكم بيَنيَت،داواي ئاوا داواي ئةو كةس و لايةنانةية كة خؤشباوةرن بةدةسةلآتي ديكتاتؤريانةو رِذيمة دةسةلآتدارةكان.

ئيَمة رِوخاندني هةر رِذيَميَك و دةسةلَاتيَك ، بةرِيطاي شؤرش و هيَزي جةماوةري لة خوارةوةي خةلَك دةزانين، كة دةبيَ ريَكبخريَن و رِينويَني سياسي و جةماوةري بكريَن، ئاسؤي سياسيان ثيَ بدريَت و لةدةوري بةديل و سياسةتيَكي تر بؤرِزطاري تةيار بكريَِن.

هةروةها ياسين ثرسيار دةكات و دةلَيَت”ئايا رِذيَمي بةعس لةوة درِندةتر نةبوو تا ئيَمة واليَبكات لايةنطري شةرِ ببين؟ئايا رِذيَمي بةعس نةبوو ئةو رِةوشةي بؤ خةلَكي عيرَاق خولَقاند،كة ئيَستا دواي ئازادي بير لة تؤلَة بكةنةوة؟”.

درِندةيي رِذيَمي بةعس بؤ هةموو كةس مةعلوم بوة، بؤ ئةوانة نةبيَت كة بؤ سات وسةوداي خؤيان وةكو موهةنديسي حوكمي زاتي و دادوةر لة قةلَةميان ئةدا و ماض وموض و مفاوةزاتيان لةطةلَ دةكردو ثيَان وابوو لةو رِيَطايةوة بةشداري دةسةلاتيان دةكات، هةربؤية شيعاري رِوخاندني ئةم رِذيَمة درِندةيان لة ئةجندةي سياسي خؤيان دةركيَشابوو.وة درِندةيي رِذيَمي بةعس شةرعيةت نادات بة ضةثلَة ليَدان بؤ شةريَكي طةورةترو بؤ هيَناني دةسةلآتيَكي تري سةرو خةلَكي و ديكتاتؤريةتيَكي تر  و ملهوريةكي تر كة زةمينةي هيَنانة سةركاري دةيان صدام حسيَني تر بةسةر دةيان ولاتي تردا رةسمي بكات. من ثرسيار دةكةم بؤ ناكريَت ئينسان دذي رِذيَميَكي ديكتاتوري خةباتكاري رِوخاندن وفاكتةري ئةكتيف بيَت بؤ سازداني جةماوةري خةلَك بؤ رِوخاندني و هيَنانة سةركاري رِذيَميَكي ئينساني و ثيَشكةوتنخوازو،هاوكات دذي ملهوري و شةري ميلتاريستي بيَت؟.

ئةو رِةوشةش كة نيزاميَكي درندةو تاسةر مؤخ كؤنةثةرستي قةومي بةعس بؤخةلَكي عيَراق دروستيكردبوو، بةكام ثيَوانة شةرعيةت ئةدات بة تؤلة كردنةوة لة خةلَكي تري دانيشتواني عيراق، كة ئةوانيش قوربانياني درِندةي ئةم رِذيَمةو سياسةتةكاني بوون؟ئايا طرتنةبةري سياسةتيَكي ئاوا لةلايةن ناسيوناليزمي كوردةوة هةمان فاشيزمي ناسيونالستي كورد ناطةيةنيَت؟ بةرِاستي خةلَكي عةرةب زمان و تورك زمان و لة ثالَ خةلَكي مةحرومي كوردستاندا، لةسةر دةستي ئةم نيزامة هارةي بةعس ضيان بةنسيب بووة، جطة لة جةنط و كوشتارو ئيعدام و سةركوتي سةرةتايترين خواستي ئازادي و مافي ئينساني؟ بؤ ناكريَت ئينساني كورد خوازياري ضارةنوسيَكي ئينساني بيَت بؤ خةلَكي عةرةب زمان و تورك زمان؟ بؤ ناكريَت خةلَكي عيراق بةهةموو نةتةوةو كةمة نةتةوةيةكانيةوة لة ثالَ دةستي يةكتريدا بوةستن بؤ دياري كردني ضارةنوسي ئينساني خؤيان بةدةستي خؤيان و دياري كردني نيزاميكي سياسي مةدةني و سكولار كة جيَطايةك بؤ ضةوساندنةوةي نةتةوةي و رةطةزي ديني تيا نةبيَت؟ نيزامي وانية ؟قابيلي دةست رِاطةيشتن نية؟خةلَكي عيراق شايستةي ذيانيَكي ئاوانين؟ ناكريَت خةلَكي عيراق وةكو قوربانياني دةسةلآتي ناسيوناليزمي عةرةب، شويَنةواري دوبةرةكي و ناكؤكيةك كة بةعس سةرضاوةي ثيَكهيَناني بوةو ناسيوناليزمي كوردو توركيش دنةيان داوة ،وةلا بنيَن؟بانطةوازيَكي ئاوا بؤ خةلَكي عيراق ئةوثةري عادلانةو كارساز نية؟،بةدواي رِذيَمي بةعسدا نابيَت ئينساني ثيَشكةوتنخواز لة بةرامبةر هةرِةشةي شةرِي قةومي ومةزهةبيدا، ئامادةباش بيَت و بةربطريَت بة ئةطةريَكي وا؟وة نابيَت لة بةرامبةر شةرِي نيَوان بالَةكاني ناسيوناليزمي كورد(يةكيَتي و ثارتي)بؤ دةسةلآت لة كةركوكدا و بةشكردني، خةلَكي ثيَشكةوتنخواز بيَتة مةيدان و بلَيَت برِؤن دةسةلآتان شةرعي نية؟….تاد.

ياسين لة دوذمنايةتي لةطةلَ كؤمؤنيزمدا نيطةراني لة تاهر حةسةن هةيةو لةو ضوارضيَوةيةدا باسي تاوانةكاني بةعس دةكات و دةلَي ناكريَت داوا لة نةتةوة يةكطرتوةكان بكريَت، تا ليَكؤلَينةوة لةسةر تاوانةكاني بةعس و بيَسةرو شويَنةكان بكريَت. بةلَي دةبيَت بكريَت ،دةبيَ سةرجةم ئةوانةي بةشداري تاواني كوشتن و ئيعدام، كيمياباران و ئةنفال و سةركوتطةري و دزيان كردووة لة عيراقدا بة 12 سالَةي دةسةلاَتي كوردستانيشةوة  ،بدريَنة دادطايةكي مةدةني و  دادطاي بكريَن .

باسي مةسةلةي كةركوك و ئاوارةكانيش لة نوسينةكةي ياسيندا هاتوة.ديارة ئةمة واقعيةتة كة يةكيَك لة سياسةتة دذي ئينسانيةكاني بةعس لةدذي خةلَكي كوردستان سياسةتي تةعريب و تةرحيلي خةلَكةكةي بوة، بةدةيان وسةدان ديَهات و ضةندين شارو شارؤضكة رِاطويَزراون،خةلَكي كورد زماني زؤريَك لة ناوضةكاني تري وةكو كةركوك و خانةقين و جةلةولاو ….تاد،وةدةرنراون ودةركراون، وة رِذيَم بةردةوام هةولَيداوة لة جيَطاي ئةوانة خةلَكي عةرب زمان بيَنيَتة شويَنةكانيان و تةنانةت شويَني تريان بؤدروست بكات، وة ئيمكانيةتي تايبةتي و ئيمتيازي تةرخان كردووة بؤ ئةوخةلَكانةي ئةضن بؤ ئةو ناوضةو شويَنانة. من ثيَم وانية كةس طوماني لةو رِاستيانة هةبيَت.وة لةبةرامبةر وةزعيةتيَكي ئاوادا ئيَستا كة نيزامي بةعس و سدام حسين لةدةسةلآت خراون، دةبيَ ض سياسةتيَك بطيريَتة بةر؟ئةمة ئةو ثرسيارةية طرنطةية،كةدةبيَ وةلآمي شياو وئينساني وة بةكردةوةي ثيَبدريَتةوة .

ديارة  هةريةك لة بزوتنةوة سياسيةكان و حزبةكانيان وةلآمي جياجيايان بؤ ئةم كيَشةية هةية،من ناضمة سةر وةلآمي ئةمانة،بةلآم بة رةئي من سياسةتي ئسولَي ودروست ئةمةية:

1-دةبيَ خةلَكي رِاطويَزراوي كةركوك وشارةكاني تر ئازادبن لة طةرِانةوةيان يان نةطةرانةوةيان،واتة خةلَكي كةركوك يان هةر شويَنيَكي تر حةقي بيَ ئةم لاو لايان ثيَبدريَت لةوةي دةيانةويَ بطةريَنةوة كةركوك يان دةيانةويَ لة سليَماني يان لة هةوليَر يان هةر شويَنيَكي تر كة ثيَيان خؤشة بذين، هةلَبذاردني ئةم شويَني ذيانة دةبيَ بؤهةمووان بةرِةسمي بناسريَت و ناوي ئاوارةش لةسةر ئةم خةلَكة ئيتر هةلَبطيريَت.

2-خةلَكيَك كة بةعس دةيان سالَة بةزؤر هيَناوني يان بةخؤشي خؤيان هاتون و ئيَستا لة كةركوك يان باقي شويَنةكاني تر جيَطيربوون و ذيان دةكةن ، بةرِاستي بؤتة طرفتيَك كة دةبيَ بة شيَوةيةكي ئينسانيانة مامةلَةي لةطةلَ بكريَت ،نابيَت بة هةمان مامةلَةي بةعسيانة وةلآم بدريَتةوة ، و دةبيَت حةقي مانةوة يان رِؤشتنيان بؤ هةر شويَنيَك كة ثيَيان خؤشة ثيَبدريَت،ئازاد بكريَن لة هةلَبذاردني شويَني نيشتةجيَ بونيان. و ناكريت ئةوةي بةعس بةزؤر هيناوني ئةمجارة ناسيوناليزمي كورد بةزؤر دةريان بكات.(ئةوانةش كة لةطةلَ رِذيَمي بةعسدا تاوانيان ئةنجام داوة، وةكوهةر تاوانباريَك دةبيَ بدريَنة دادطايةكي مةدةني) .

3- مةسةلةي جيَطاو رِيَطاي ذيان كردن، دةبيَ شويني شياو بؤهةموو دانيشتواني ئةم شارة كة بيَجيَطاو ريَطان دابين بكريَت، و نابيَت خةلَك لة سةر دةست رِاطةيشتن بة شويَني ذيان ناضار بة شةرِو كيَشة بكريَن.

 تائةوجيَطايةش ياسين باسي ئةو ئاوارانة!! ئةكات لة ذيَر دةسةلاتي يةكيَتي و ثارتيدا كة لة ذيَر نايلؤن و تةنانةت كةلاوةو بياناكاني ئةمن و ويَرانةكاندا دةذين(زؤرجاريش بةسةرياندا دةيان روخينن و دةريان دةكةن)، من دةلَيَم ئةمة شةرمةزاريةكي تري ناسيوناليزمي كوردة، خةلَكي كةركوك لة سليَماني ثيَ ي بووتريَت ئاوارة،خةلَكي دلَ و قدسي كودرستان ئاوا ئاورِ لة شويَني ذيان و طوزةرانيان بدريَتةوة، دةبيَ ئةم طلةي ية لةكيَ بكريَت؟خؤ بةريَزت لةوانةية بزانيت بةرثرسي والةناو يةكيَتي و ثارتيدا هةية كة دةتواني ذياني هةموو ئةو ئينسانانةي بةعس دةري كردون و ناسيوناليزمي كورد وةكو ئاوارةي مةملةكةتيَكي تر مامةلَةيان دةكات،بةباشي بذيةنيَت.

مةسةلةيةكي تر لة نوسينةكةي ياسيندا ئةوةية كةدةلَيَت”….لة حكك دةثرسم بؤضي بةرطري لة خةلَكي فةلةستين دةكةن و داواي مافةكاني خةلَكي فةلةستين دةكةن ،بةلاَم كة ديَتة سةر مةسةلةي كورد دةيطؤرن بؤ مةسةلةي ناسيونالستي…”.

بةراستي بةريز ياسين باني خيلاني ،لةوة ئةضيت ذياني  شيَوة ئةشكةوتي هةبيت و ئاطاي لة دنياي دةرةوةنةبيَت،يان زؤر ناشيانة ئةيةويَت رِاستيةكان بشيَويَنيَ،ئاخر كيَ هةية لة كوردستان نةزانيَت كة حزبي كؤمؤنستي كريكاري عيراق خوازياري بريارداني ئازادانةي خةلَكي كوردستانة بؤ برياردان لةسةر ضارةنوسي خؤي ،كيَ هةية نةزانيَت كة رِيطاضارةي حزبي كؤمؤنست تةرحي بةرثاكردني ريفراندؤميَكي ئازادانةي دور لة طوشارو هةرِةشة ية لة ذيَر ضاوديَري ناوةندة نيَودةولَةتيةكاندا، تا   خةلَكي كوردستان برياري خؤيان”بة مانةوة لةطةلَ عيراق يان جيابونةوةو ثيَكهيَناني ولاَتيَكي سةربةخؤ “بدةن. ئيَمة وةكو ثيَشنياريش تا ئيَستا لةسةر ئةوة ثيَدا دةطرين كة لة ريفراندؤميَكي ئاوادا خةلَك دةنط بة جيابونةوةي كوردستان و ثيَكهيَناني وولاَتيَكي سةربةخؤ بدةن. ئةمة رِيَطاضارةي ئيَمةية بؤ كؤتايهيَنان بة ستةمي دةيان سالَةي نةتةوايةتي سةرخةلَكي كوردستان. ئةوة ناسيوناليزمي كورديشة وةكو بزوتنةوةيةك لة دذي برياري ئازادانةي خةلَكي كوردستانة و كؤسثي سةر رِيَطاي كؤتايهيَنان بةو ستةمي نةتةوايةتيةية كة لةسةر خةلَكي كوردستانة،و خوازياري مانةوةي ئةم ستةمةية تا دريذة بة تةمةني خؤيان بدةن و لة باشترين حالةتدا ببنة شريكة بةشي دةسةلاَتي ناوةندي. ئةم بزوتنةوة ناسيونالستية ،وةكو هةربزوتنةوةيةكي ناسيونالستي ثاية ئةساسيةكةي رةطةزثةرستية و هيض ثةيوةنديةكي بة دةستةبةر كردني خواست و مافةكاني خةلَكي كوردستانةوة نية ،لة ئازادي و خؤشطوزةراني و بةرةسمي ناسيني مافة فةردي و مةدةني و ئازادي تاكةكاني كؤمةلَطا. ناسيوناليزمي كوردو خواستي خةلَكي كوردستان دووشتي لةيةك جياواز و تةنانةت دذي يةكترين.ناسيوناليزم ئةو بزوتنةوةية كة حزبة سياسية سةرةكيةكاني “يةكيَتي و ثارتين” و 12 سالَة لةكوردستاني عيراقدا سةرسةختانة بةرطري لة ياساو ريَساكاني بةعس دةكةن،مةنهةجي خويَندن و ثةروةردةي بةعس ،ياساي ئةحوال شخصي و عقوباتي بةعس ، ياساي رؤذنامةنووسي بةناوةرؤكي بةعسةوة، ياساي ئةحزاب …بةدةستةوة طرتوةو بةرطريان ليَدةكةن،وةكو بةعس دامةزراندن لة هةر دامةزراوةو دائيرةيةك ثيَويستي بة ثسولَةي زةدو سةوزة، هةركةسيَك مخالةفةتيَكي رِيشةيي لةطةلَ ئةو دةسةلاتة هةبيَت، زينداني عقرةو قةلاضوالان و تةنانة ئيختتاف ضاوةريةتي ،زؤر جاريش بةرِؤذي رِوناك كوشتاري مخالفينيان دةكةن، هةرجؤرة خؤثيشاندانيَكي جةماوةري لةدذي دةسةلاَتيان بة هةرِةشة  و زيندان  ضةك وةلاَم ئةدةنةوة، دالَدةي ئةنفالضيةكان و تاوانباران دةدةن، شارةكاني ذيَردةسةلاتيان بةسةر يةكتريدا دابةش كردوة، باديناني و سؤرانيان هيَناوةتةطؤر، دةست بة ثشتي ئيسلاميةكاندا ديَنن و ئةيانلاويَنةوةو مانطانة لةداهاتي خةلَك بة مليؤنان دينار و دؤلار ئةكةن بةطةروياندا، دزي وتالاَني و سةروةت بةيةكةوةنان بيَسنورة،نؤكةرايةتي و خؤش خزمةتيان بؤهةموو وولاَتاني  ناوضةكة مةلةفيَكي بيئةندازة رِةشة …..تاد.ئةمة كارنامةي ناسيوناليزم و ماهيةتي كوردايةتية. خةلَكي كوردستان دذي ئةم كردةوةو ئةم سياسةتة دذي ئينسانيانةن،ئيَمةش لةثالَ خةلَكي كوردستاندا بؤ كؤتايهيَنان بةدةسةلاتيان تيَكؤشاوين و تيَدةكؤشين. هةربؤية دةبيَ ياسين بزانيَت ناسيوناليزم و خواستي خةلَكي كوردستان دووشتي جيان بةداخةوة ياسين بةرةي ناسيوناليزمي لة دذي خةلَكي كوردستان هةلَبذاردووة.

   لة كؤتايدا ياسين بانيخيَلاني لة سةر هةلَويستي ئيَمة سةبارةت بة ثةلاماري سةربازي ئةم دوايةي ئةمريكا بؤ سةر مجاهيديني خةلق قسةي كردوة.ديارة بةر لةويش بةريَز حةمة سةعيد حةسةن لة وتاريَكدا كة لة سايتي دةنطةكاندا بلاَوي كردؤتةوة ،رةخنةي لةو هةلويَستة طرتوة.بؤية ئةم وةلآمة كورتة بؤ هةردولايان بة ثيَويست دةزانم.

 ض ياسين باني خيلاني و ض حةمةسةعيد حةسةن و ض من و هةر كةس و حيزب و لايةنيكي تريش بة ئةمريكاشةوة ثيَي خؤشبيَت يان ناخؤش، مجاهيديني خةلق ئؤثؤزيسيؤني رِذيَمي  ئيرانة، كارنامةي مجاهدين ضية ؟بةرنامة و سياسةتي ضةند كؤنةثةرستانةية؟ ثيَم واية ئةمة رِؤشنةو هةموو كةسيَكي هوشيارو ئينساندؤست ،دةتواني لستيَك لة تاوانكاري مجاهدين رِيزبكات،وة لستيَك لة ثةيامي رِةشي بؤ سبةيني كؤمةلَطاي ئيران لة بةرنامةو سياسةتي دةركيَشيَ، كةس ثيَويستي بةوة نية دةرسي كارنامةي مجاهدين لة ضةند ووتاريَكدا دةرس بكاتةوة.

ئيَمة دذي ثةلاماري ئةمريكا بؤسةر بارةطاكاني ئةم ريَكخراوةيةو كوشتاري ئةندامةكاني و تةسليم كردنةوةي سةركردايةتي و ئةندامةكاني بووين بة رِذيَمي جمهوري كؤنةثةرستي ئيسلامي. ئيَستاش كة مجاهدين و ئةمريكا ئاطر بريان رِاطةياندوة(بةرذوةندي ئةمريكا واي خواست،ريَكةوتن بكات لةطةلَيان)، ئيَمة بةرطري لةو هةلَويَستةمان دةكةين. هؤكةيشي ئةوةية هةلَبذاردني مجاهديني خةلق بؤ كوشتاريان و لةوةش واوةتر تةسليم كردنةوةي رابةري و ئةندامةكاني بة رِذيَمي جمهوري ئيسلامي ئيران، بةرطرتن بةدةرضونيان و داخستني سنورةكان بةرِوياندا، ثيَشيَلكردنيَكي ئاشكراي حةقي ئؤثؤزيسيؤن بوون و حةقي ئينسان بوونة, ئةطةر ئةمة ببيَت بة عادةت ئةوا ئؤثؤزيسيؤني هةموو رِذيَمةكاني دنيا،هةر رؤذة يةكيَكيان لة معامةلةو سات و سةودايةكدا وةكو ئؤجئالان تةسليم بة رِذيمة كان دةكريَنةوة، ئةمة خؤي كردةوةيةكي مافياية.

وة كارنامةي مجاهدين و وةستاني لةثالَ رِذيَمي بةعسدا، شةرعيةت نادات بةكوشتاري ئيختياريانةيان و تةسليم كردنةوةيان بة رِذيَمي ئيران و ئيعدام كردنيان .

ئةطةر ئةمة كة مجاهدين لةدذي خةلَكي كوردستاني عيراق لة ثالَ  بةعس وةستاوة،كةواية.ئةوا من دةثرسم كام يةك لة ئؤثؤزيسيؤني بؤرذوازي ناوضةكة  هةية،خاوةني ئةم كارنامةية نةبيَت؟

خودي ثارتي لة ئيران لة ثال هيَزةكاني ئيتلاعات و سوثاي جمهوري ئيسلاميدا شةري حزبي ديموكرات و كؤمةلَةي كردوةو لةسالي 1981دا 11 ثيَشمةرطةي كؤمةلَةو 8 ثيَشمةرطةي حزبي ديموكراتيان لة دةروازةي بايزاوا كوشت. تةنانةت بة مةئموريةتي ئيران كوشتاري خؤثيشانداني جةماوةري كردوة لة شاري شنؤ لةسالَي 1979 دا 11 لاوي ئةوشارةيان بةرِؤذي رؤشن كوشت، هةر ئةو ثارتية طونديكي عةشيرةتي سورضي خاثور كردوة ، لةسالَي 1996دا لةطةلَ بةعس هةوليريان لةدةستي يةكيَتي برايان!! دةرهينا و ثيَش لةشكري توركياش لة ذماردن نايةت،وةيةكيتي بةرؤذي روناك حةمةي حةلاق و هاوريكاني كوشتاركرد،ضةند جار ثيش لةشكري ئيراني بؤسةر بارةطاكاني حزبي ديموكرات بؤ قولاَيي كوردستان كردوة، ثيَش لةشكري بؤتوركيا كردوةو تا ضوارقورنة لةطةلَ هيزةكانيان بؤشةري ثةكةثةكة وةكو حةرةس حدود جولاوةتةوة،…تاد. هةركام لةو رذيَمانةش” دوذمني سةرسةختي خةلَكي كوردستان بوون و دوذمني نةيارانيشمان نةبوون”.جامن ثرسيار دةكةم ،ئةم كاو كردةوانة كةمن طؤشةيةكي بضوكيم هينايةوة بير،شةرعيةت دةدا بة ئيران و توركيا ثارتي و يةكيَتي و هيَزةكان و ئةندامةكانيان لة معامةلةيةكدا تةسليم بة بةعس بكةنةوة؟ بة جيا لةوانة خؤ كارنامةي   تيرؤر و كوشتاريشيان ض لةبةرامبةر بةيةكتري و ض لةبةرامبةر بة حيزبةكاني نةياريان لة بذاردن نايةت ،طومانيشم لةوة نية ئةرشيفةكةيان لاي بةريز حةمة سةعيد حةسةن  خؤي ،هةية.لةوانةية ئةو ثرسيارة بيَتة ثيَشةوة رِيَطةي ئسولي ضية لة بةرامبةر ئةو تاوانكاريانةي ئةنجام دراوة؟ رِيَطةي ئسولَي هةلَواسيني ثسولَةي برِياردةركردني هيض هيَزو دةولَةتيَك نية،تا هيَزو حزب و لايةن و تةنانةت وولآتيَك، لة لستي تاوانباريدا رِيز بكات، و مامةلَةي ئيختياري خؤي بؤ تؤلَة لة تاوانباران ،بطريَتة بةر.تاوانباران ض حزب بن و ض شةخص  و ض سةرؤك،ئةبيَ بدريَنة دادطايةكي مةدةني يان نيَودةولَةتي تابريار لةم حزبة وة شخصةكان ، بدةن.

دوا جار منيش دووثرسيار لة بةرِيَز بانيخيَلاَني ئةكةم:ئةطةر يةكيَتي و ثارتي ئؤثؤزيسيؤني رِذيَمي عيراق بوون(كة ئؤثؤزيسيؤن بوون)بؤ وةكو بةشيَك لة سوثاي ئيران و توركيا هيَرشيان كردؤتة سةر ثةكةكةو حزبي ديموكرات و خةلَك؟ وةبؤ تةنانةت ثارتي هاوشاني بةعس هةوليَري داطيركرد و صدام حسيني مجريميان وةكو مهةنديس و دادوةري حوكمي زاتي ناودةبرد؟ .

 1ئاياري 2003

 

لەوانەیە تۆ ئەمانەشت بە دڵ بێت

لێدوانێک بەجێ بهێلە