1- ئایا ئیسلامیهکان له کوردستان ئێستا چۆن مومارهسهى کارى سیاسى دهکهن لهموعارهزهدان یان لهگهل حکومهت، گهر لهگهل حکومهتدان بۆ رهخنه دهگرن گهر موعارهزن بۆهه لو یستیکى راسته وخۆ ئاشکرایان ینه ؟
عبداللە مەحمود: بۆ وەڵامی ئەم پرسیارەتان سەرەتا بە پێویستی دەزانم، ئەو ڕاستیە بە بیر ئێوەو هەموو خەڵکی کوردستان بهێنمەوە، کە حزب و لایەنە ئیسلامیەکانی کوردستان، زادەی واقیعی سیاسی کۆمەڵگای کوردستان نین. لە پرۆسەیەکی ڕۆتینی سیاسیدا و وەکو پێداویستیەکی مێژوویی و سەردەمی کە کۆمەڵگا خوازیاری بوبێت لەدایک نەبوون، بەڵکە بە کۆمەک و یارمەتی ووڵاتانی ناوچەکە دروست کراون و بۆئەوەی ببنە یاریچی سیاسی ونوێنەری بەرژەوەندیەکانیان و ڕێگەیەک بۆ دەستێوەردانیان لە واقعیەتی سیاسی کوردستاندا. دیارە هاوکاری و پشتیوانی هەردوو حزبی دەسەڵاتداری کوردستانیش بەڕەوتە ئیسلامیەکان لەچوارچێوەی پاراستنی بەرژوەندیە سیاسیەکانیان لەگەڵ ووڵاتانی ناوچەکە و پاراستنی پەیوەندیەکانیان لەگەڵیاندا هۆکاری سەرەکی بون و مانەوەیان بووە.
کارکردو پەیامێک کە ئەو ڕەوت و لایەنە ئیسلامیانە لەکوردستان کردویانە و ڕایان گەیاندووە، ناچێتە قاڵبی هەڵسورانی سیاسی یەوە. ئەم ڕەوت و لایەنانە خاوەنی هیچ سەربەخۆیەکی سیاسی خۆیان نەبوون و نین، و لەواقعیدا ئەوان نوێنەرایەتی هیچ داخوازیەکی خەڵکی کوردستان ناکەن، ئەوان تەنها وەسیلەیەکن بەدەست ووڵاتانی ناوچەکەوە.
معارەزەبوون یانی وەستان لەپاڵ داخوازیەکی خەڵکی یان توێژێکی دیاریکراو، و نوێنەرایەتیکردنی خواست وبەرژەوەندیەکی سیاسی یان کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی…تاد، ئەمان بەدرێژایی بوونیان نوێنەرایەتی هیچ خواستێک و بەرژەوەندیەکی خەڵک و تەنانەت توێژیکی کۆمەڵایەتیشیان نەکردووە، بە پێچەوانەوە دژی هەرخواست و بەرژەوەندیەکی ڕەوای خەڵکی کوردستان و توێژەکانی بوون.
مافی زۆر سەرەتایی خەڵکی کوردستان لەوانە، ئازادی جل وبەرگ پۆشین، خۆڕازاندنەوە، سەیران و گەشت و گوزار، ئازادی ڕادەڕبرین و چاپەمەنی، ئەدەب و فەرهەنگی مۆدیرن، جوانی، تادەگات بەخواستی زۆر سادەی سیاسی وەکو ڕیفراندۆم و بەڕەسمی ناسینی ئیرادەی ئینسان بۆ بریاردان لەسەر چارەنووسی خۆیان …….نەک هەر ڕەتکردۆتەوە بەڵکە هەموو هەوڵێکیان ئەوەبووە ئەم مافە زۆر سەرەتاییانە ئەتک بکەن و بەربگرن بە خواستی خەڵکی کوردستان. بۆیە ئەمانە هەرگیز بەشێک نەبوون لە ئۆپۆیسیۆن بۆ گوشارهێنان بۆ دەسەڵات تا چاکسازیەک یان خواستێکی خەڵک جێبەجێ بکەن، لە جێگای ئەوە لستێیکی دوورو درێژ لە کارنامەیان لای خەڵک و ئەحزابی سیاسی یە، لە تیرۆری نوسەران و چەپ و خەڵکی پێشکەوتنخوازو خەڵکی مخالیف بەخۆیان، لە تەقاندنەوەی ساڵۆنەکانی ئارایشی ژنان و شوێنەکانی مەینۆشیء سەیرانگاکان، لەگڕدانی کتێبخانەکان و بەخشینەوەی فتوای نوسەران، لە تێکدانی مێشک و هەستی مناڵان و تازە لاوانی بێدەرەتان، لە بەکارهێنانی مزگەوتەکان وەکو مەرکەز تەدریب و کردنیان بەشوێنی مەشقی ئەندامانیان…….تاد. ڕەخنەی ئەوان بەکارهێنانی چەک و توندوتیژی یە لەگەڵ خەڵک و دەسەڵات.
هەرگیزیش لەگەڵ دەسەڵات نەبوون، ئەگەر نەرمیەکیان نواندبێت لەگەڵ دەسەڵاتدا بۆ ئەوە بووە بڕەداهاتی مانگانەیان زیادترو زیاتر بکەن. دەسەڵاتی سیاسیش بێگوێدانە ئیرادەی خەڵکی برسی کوردستان و بۆ ڕازیکردنی ووڵاتانی ناوچەکە ئیمکاناتێکی خەیاڵیان بەخشیوەتە ئەو لایەنە ئیسلامیانە.
بەکورتیەکەی ئەم ڕەوتە ئیسلامیانە نەلەگەڵ دەسەڵات بوون و نە هەرگیز بەشێک بوون لە معارەزە. وەنەدەسەڵاتیش فرسەتی داوە بە هەڵسورانی ئۆپۆزیسۆن.
2- شهرى مهزههبى لهناوهراستى عیراق کێ هۆکارى بوو شیعه یان قاعیده و گروڵه توند رهوکانى سوننه ؟
عبداللە مەحمود: ڕاستی ئەوەیە کە هۆکاری سەرهەڵدانی شەڕی مەزهەبی و سازکردنی زەمینەی شەڕی قەومی لەعێراقدا، ئەمریکاو سیاسەتە جەنگخوازانە و داگیرکاریەکەیەتی.
بەڵام دەبێ ئەوە بزانین ئەوەی ئێستا لە عێراقدا لە ئارادایە شەڕی نێوان سونەو شیعە نییە، بەڵکە شەڕی میلیشیاکانی سەر بە سونەو شیعەیە، و ئەوە ئەوانن دەیانەوێ ئەم شەڕەیان بۆ جێگیرکردنی دەسەڵات شۆڕبکەنەوە بۆناو دانیشتوانی هەموو سونە مەزهەب و شیعە مەزهەب، و شەڕیکی فراوانی هەمە لایەن وەرێبخەن و بەشیعەکردن و بەسونەکردن “تەشیع و تەسین “کردن، تەتهیری تایفی بکەنە جێگرەوەی سیاسەتی تەعریب و تەبعیس و تەهجیری پێشوی ڕژێمی بەعس.
ڕژێمی ئەمریکا بەپلەی یەکەم لە هێنانە ئارای ئەم دیاردەیەدا تاوانبارە. ئاخر لە هیچ شوێنێکی دنیا دیموکراسی لەڕێگای بەکارهێنانی چەکی کۆکۆژی وەکو ئابلۆقەی ئابوری و داباراندنی بۆمب و جەنگەوە وەدی نەهاتووە، وە لەهیچ شوێنێکی دنیا چەکی کۆکوژو قەدەغەکراوی نێودەوڵەتی بەبەکارهێنانی چەکی قەدەغەکراوی نێودەوڵەتی لەنێو نەبراوە، هاوکات لە هیچ شوێنێکی دنیا ئەمریکا نەبۆتە مایەی هێنانی ئازادی و خۆشبەختی بۆ خەڵکی، وە ئەمریکایەک کە خۆی دەستی بووە لە هێنانە سەرکاری ڕژێمی بەعس و بەهێزکردنی و چەکدارکردنی و چاوپۆشی کردن لە ڕەفتارە دژی ئینسانیەکانی، بەڕاستی چۆن دەتوانێ هەلومەرجێک بهێنێتە ئاراوە کە ئارام بێت و لە قازانجی خەڵکی بێت.
وەڕێخستنی جەنگ لەگەڵ ئەوەدا کەڕژێمی دڕندەی بەعسی لەدەسەڵات کێشایە خوارەوە، بەڵام هەروەکو خەڵکی پێشکەوتنخواز و ئاشتی خوازو وە دژی شەڕی دنیا پشبینیان دەکرد، بووە هۆی زەمینەسازکردن بۆ پاشەوپاشگەڕانەوەی کۆمەڵگا، زیندوکردنەوەی نەتەوەپەرستی، تایفەچێتی، بەهێزکردنی ئیسلامی سیاسی، هێنانی دەیان بەچکە سەدام و ئوسامە…تاد. وە ئەمە بوو بەواقعێکی تاڵ.
هەروەها داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکاوە، خۆی فاکتەرێکی سەرەکی یە، بۆ سەرهەڵدانی ناڕەزایەتی بەدژی ئەم داگیرکاریەدا لەلایەن خەڵکی عێراقەوە، لەوچوارچێوەیەدا هەموو هێزو ڕەوتە سیاسی و حزبە سیاسیەکان، دەیانەوێت بەهرەبەرداری لەناڕەزایەتی جەماوەری خەڵکی عێراق بکەن بۆ وەدەرنانی ئەمریکا لە عێراق. وە هەریەکەیان دەیەوێ سواری شەپۆلی ناڕەزایەتی خەڵکی بن بۆ وەدەرنانی هێزی داگیرکەر تا لە ڕێگایەوە بەشی زیاتر لە دەسەڵاتدا بۆ خۆیان بپچڕن.
هاوکات ئەمریکا لەعێراقدا لەچوارچێوەی هەوڵەکانیدا بۆ پێکهێنانەوەی حکومەت لەسەر بنەمای و ڕێژەی دانیشتوان و بنەمای تایفی و قەومی و مەزهەبی، تەنانەت عەشایەریدا، و گوێنەدان بە بنەمای حەقی هاوڵاتی بوون و ناسنامەی هاوڵاتی بوون، گەورەترین زەمینەی بۆ کێشمەکێشی مەزهەبی سازکردوە، میلیشیای سەر بەهەر پێکهاتەو تایفەو قەوم و مەزهەبێک دەیانەوێت بەشی شێر بۆ خۆیان دابین بکەن، دیارە لەناو فەزای داگیرکاری و میلیتارستی و نەبونی حکومەت و پێکهاتەی یاساییدا ڕێگای دابینکردنی بەشی شێر بەزۆری هێزو کوشتارو بەیەکدادان دەکرێت، جگە لەهەموو ئەمانە دەستێوەردانی ووڵاتانی ناوچەکە لەوانە ئێران و تورکیاو سعودیە و سوریا… لەوەزعی سیاسی عێراقی داگیرکراودا، فاکتەرێکی تری قوڵکردنەوەی کێشمەکێشی سیاسی ڕەوت و لایەنەسیاسی و میلیشیاکانیانە.
لە هەموو ئەوانەش واوەتر شکستی سیاسەتی ئەمریکا لەعێراقدا، فاکتەرێکی تری بەرینبوونەوەی بەیەکدادانی کێشمەکێشی میلیشیاکان و حزب و لایەنەکانیانە و دەروازەیەکی ترە بۆ دەستتێوەردانی زیاتری ووڵاتانی ناوچەکەو بەنزین کردن بە گڕکانی شەڕی مەزهەبی ئێستای عێراق و دۆزینەوەی ڕێگا بۆ بەرپاکردنی شەڕی قەومی بەتایبەت لەو شارانەی پێکهاتەی قەومی جیاجیا بەیەکەوە دەژین.
بەکورتیەکەی زیندووبونەوەی رەوت و تاقمی ئیسلامی سیاسی و پاشان بەیەکەوەنانی میلیشیاکان و قوڵبونەوەی کێشمەکێشی مەزهەبی و تایفی، بەرهەمی داگیرکاری و دەستێوەدرانی ووڵاتانی ناوچەکەو نەبوونی حکومەتە. هەر ئەو هەلومەرجەشە فرسەتی داوە بەوەی کە ڕێکخراوی قاعیدە عێراق بکاتە مەیدانی شەڕی سەرەکی خۆی لەگەڵ ئەمریکاو هاوکات بیکاتە مۆڵگەی ئەم دەورەیەی هەڵسوڕانی خۆی و تەنانەت مەدرەسەی پێگەیاندنی کادرو ئەندامەکانی و ناوەندێک بۆ تەوزیعی هێزەکانی بەدنیادا.
3- ئایا ناردنى پیشمهرگهت به لاوه چۆن بوو بۆ بهغدا ؟به بریاریکى سیاسى دهزانیت یان بۆ مسۆگهر بوونى دهست کهوتى مادىبوو بۆ ههردوو حزبى دهسهلات بوو ؟
عبداللە مەحمود: چونکە پێشتر و لەکاتی خۆیدا ووتارێکی هەمەلایەنەم لەوبارەیەوەو نووسیووە، هەوڵئەدەم لێرەدا زۆر بەکورتی لەسەر ئەم دۆزە قسەبکەم.
ناردنی هێزی پێشمەرگەی پارتی و یەکێتی بۆ بەغدا، نە پەیوەندی هەیە بە بەرگری لە خاکی عەزیز!!ی عیراق و نە هیچ بەژەوەندیەکی خەڵکی کوردستانی تیایە.
ناردنی ئەم هێزە بڕیارێکی سیاسی یە بەڵام فرۆشتنی ئەو بڕیارە سیاسی یە بە پارەو بڕێکی داهات.
هەروەک چۆن دەستور، فدرالیەت، مادەی 140، داهاتی نەوت….هەموویان بەپێی ئیتفاق بڕیاریان لێدراوە، هەرئاواش ناردنی هێزی پێشمەرگە ئیتفاقێکی تری نێوان حزب و لایەنەسیاسیەکانی نێو حکومەتی ئێستای عێراقە لەگەڵ کتلەی کوردی لە حکومەتی مەرکەزیدا.
وە ناردنی ئەم هێزە یەکێکی ترە لەو ناحەقیانەی یەکێتی و پارتی بەرامبەر بەخەڵکی کوردستانی دەکەن، و تێکەڵکردن و بردنی خەڵکی کوردستانە بۆناو شەڕی ئێستای میلیشیاکانی عێراق، و قوڵکرنەوەی درزی نێوان خەڵکی کوردزمان و عەرەب زمانە.
بۆیە بێئەندازە بڕیارێکی نادروستە لە بەرامبەر بە بڕێک لەداهاتدا.
4- به راى جهنابتان هیچ چارهیهک ماوه و دهروازهیهک ههیه بۆرزگار بونى حوکمهتى ههریم لهم وهزعه چهق به ستوهى که ناتوانیت خزمهت بکات ؟
عبداللە مەحمود: من بەرلەوەی وەڵامی ئەو پرسیارە بدەمەوە لە پەیوەند بەوەزعی حکومەتی هەریم، دەمەوێت ئاماژە بە گرفتێکی زۆر بناغەیی بکەم، کێشەی بنەرەتی خەڵکی کوردستان لەم وەزعە چەق بەستوەی تێی کەوتووە، لەڕاستیدا نەبوونی ووڵاتێکی سەربەخۆ و بەدەوڵەت نەبوونی کوردستانە. ئەمە کێشەی سەرەکی حکومەتیشە، نەک هەر ئەم حکومەتە هەر حکومەتێکی تریش پێک بێت، لە نەبوونی دەوڵەت و پیکهاتە یاسایەکاندا ناتوانێت سەرکەوتوبێت.
بەڵام ئەمە بەومانایە نییە، کە گەردنی حکومەتی یەکێتی وپارتی لەوهەموو فەسادە سیاسی و ئیداریی و لەو نامەسئولیەتە، ئازادبکرێت.
دەکرا کوردستان ئێستا جۆرێکی تربوایە، دەکرا ئازادی سیاسی، ئازادی بەیان و ڕادەربرین و چاپەمەنی و بڵاوکردنەوە، ئازادی مانگرتن و خۆپیشاندان، ئازادی هەڵسوڕانی سیاسی ئەحزاب و ڕێکخراوی جەماوەری و پیشەیی، مافە فەردی و مەدەنیەکان، سەربەخۆیی سیاسی، بەهەندگرتنی ئیرادەو بریاری خەڵکی کوردستان، یاساو ڕێسای ئینسانی و پێشکەوتنخوازەکان، وە هاوکات وەزعی پەروەردەو خوێندن، هەلومەرجی ژیان و گوزەرانی خەڵکی، خزمەتگوزاری یە کۆمەلایەتی و تەرفیهی و تەندروستیەکان، ……..زۆر لە ئێستا باشتر بوونایە، نەبونی ئەمانە و لەپاڵیشیدا دزی و تاڵانیەکی بێوێنە و فەسادی سیاسی و ئیداری و فەوزای بازارو گەندەڵی…ئەمانە یەکێتی و پارتی لێی بەرپرسیارن. ئەوەش کەوای کردووە یەکێتی و پارتی ئاوا نامەسئولانە هەڵسوکەوت بکەن و ژیان وگوزەرانی خەڵکی بایی پوشێک لایان بایەخی نەبێت ئەوەیە، کە ئەمانە حکومەت یان باشتر وایە بڵێم دەسەڵاتێکی هاوبەشیان لەچوارچێوەی حکومەتدا، سازداوە کە هی سەرزەمینێکی ناپێناسەکراوی هەڵواسراوە لە جغرافیای سیاسی دنیاو ناوچەکەو تەنانەت ئێستای عێراقیشدا، دیار نی یە بەیانی وەزعی کوردستان چی لێدێت، کێ ئەبێت بەخاوەنی، کێ حکومەتی بەسەردادەکات، دەکەوێتە دەست ئیران یان تورکیاو یان میلیشیای شیعەی عێراق…..یان بەش بەش تر دەکرێت، ئەم هەلومەرجە نادیارە سیاسی و حقوقی یە وای کردووە یەکێتی پارتی بەجیا لەماهیەتی خۆیان، لەجیاتی ئەوەی پرۆژەی جێگیرکردنی وەزعی سیاسی کوردستان و یەکلاییکردنەوەی وەزعی کوردستان بە قازانجی خەڵکی کوردستان بکەنە پرۆژەی سەرەکی خۆیان، خۆیان بۆ وەڵامدانەوە بەوەزعی نادیاری سیاسی کۆمەڵگای کوردستان و هەڕەشەکان ئامادەو تەیار بکەن و لەپاڵ خەڵکی کوردستاندا بوەستن و ئامادەیی خەڵکی کوردستان بەرنەسەرەوە. دوای نزیک بە 17 ساڵ هەرخۆیان بە ڕاگوزەرو کاتی بزانن، هەوڵبدەن سەرمایەی خۆیان کەڵەکە بکەن، هێزی پاراستنی دەسەڵاتیان بەهێزتر بکەن بۆ پاراستنی بەرژوەندی مادی و دەسەڵاتی خۆیان و بەوهۆیەشەوە ڕۆژ بەڕۆژ قڵشتی خۆیان لەگەڵ خەڵکیدا قوڵترو قوڵتر بکەنەوە، تائەوڕادەیی تەحەمولی دەنگ و داواکاری ئاوو کارەبا و سوتەمەنی و خواستی سەرتاییترین خزمەتگوزاریان نەمێنێت و بە سەرکوت و هەڕەشە وەڵامی بدەنەوە، دەستی وەهمی دروست بکەن بۆ لە خوێن هەڵکێشانی دەنگە ناڕازیەکانی کۆمەڵگا.
من پێم وایە ئەگە ڕێگە چارەیەک مابێت لەبەردەم یەکێتی و پارتیدا ئەوەیە کە ئەوان هەرچی زووە خۆیان لە سیاسەتی ئەمریکا جیابکەنەوە، هیچی تر لەسەروی خەڵکی کوردستانەوە سازش و ساتوسەودا بە خواستی خەڵکی کوردستانەوە نەکەن، دەست هەڵبگرن لە سیاسەتی لکاندنەوەی کوردستان بە عێراقەوە، و لەجێگای ئەوە مل بدەن بەخواستی بەرپاکردنی ڕیفراندۆم کەخواستی جەماوەری بەرینی کوردستانە بۆ یەکلاکردنەوەی چارەنووسی سیاسی کوردستان، من پێم وایە ئەمە ڕێگایەکە دەتوانێت یەکێتی و پارتی لەوەزعی چەق بەستوی ئێستا ڕزگار بکات و سەرئەنجام بیریکیش لە خزمەتکردن بەخەڵکی کوردستان بکەنەوە.
5 – ئایا به راى بهریزتان به موجازهفهیهک حزبه کوردیهکان ناتوانن حکومهتى کوردى رابگهینن که کهمترباجى دهویت له راکردن به شوین بهغدادا ؟ ئهم دوو دڵییهى حزبه دهسهلات دارهکان بۆ چى دهگێرێتهوه بۆ نهمانى متمانهى حزبهکان به خۆیان که کهس هاوکاریان نابیت یان تاقهتى موجازهفه و قو ریانى دانیان نهماوه ؟
عبداللە مەحمود: من پێم وایە هیچ پێویستی بەمفاجەئە ناکات، هەموو حزبێکی سیاسی و گرێخواردو بە خواستەکانی خەڵک و هەموو خەڵکێکی زوڵملێکراوی خوازیاری ئازادی، ئەبێ خۆیان بەپێی بەرژوەندیە سیاسییەکانیان بڕیار لەسەر سیاسەت و چارەنووسی خۆیان بدەن. ڕاستی ئەوەیە کە یەکێتی و پارتی تائێستا سیاسەتیان وادەخوازی و ئەوە بە بەرژەوەندی خۆیان دەزانن کە بەشە دەسەڵاتی سیاسیان لە چواچێوەی حکومەتی مەرکەزیدا جێگیر بکەن، ئەمەش لەگەڵ خواستی خەڵکی کوردستاندا ناکۆکە.
یەکێتی و پارتی بەخۆبەستنەوەیان بەبەغداوە، زوو یان درەنگ باجێکی گەورەی سیاسی و ستراتیجی ئەدەن، بێگومان باجی ئەم ناکامی و شکستەشیان قورسایەکەی دەکەوێتە سەر خەڵکی مەحرومی کوردستان.
من پێم وایە هەڵبژاردنی ئەم ڕێگایەی ئێستای یەکیتی و پارتی، لەدرێژەی هەمان سیاسەتی خۆبەستنەوەیانە بەسیاسەت ونەخشەکانی ئەمریکاوە لەعیراق ناوچەکەدا، ئەمەش هەڵبژاردنێکی سیاسی یە، مەسەلە بوونی متمانە یان نەبونی نییە، ئەوان تا ئێستا پێیان وایە ڕێگەی درێژەدان بەدەسەڵاتداریتیان لە کوردستاندا لەگرەوی خۆبەستنەوە بە بەغداوەیە. وەئەمەش بۆتە خویەکی جێگیریان کە هەمیشە سیاسەتی خۆیان، مەوقعیەتی خۆیان، نەخشە و ستراتیجی خۆیان، لە چوارچێوەی بەرژەوەندی ووڵاتانی ناوچەکەو زلهێزەکانی دنیاوە دەرئەکێشن نەک لە خواست و داوا سیاسی و بەرژوەندیەکانی خەڵکی کوردستانەوە.
یەکێتی و پارتی، ئەگەر ئەوەندەی مایە لەسەر بەغدا دائەنێن، مایە لەسەر خۆجووتکردن لەگەڵ خواستی خەڵکی کوردستان بۆ سەربەخۆیی دابنێن، بیگومان ڕێگایەکی ئاسانترو کارسازتر هەڵئەبژیرن. و ئەمەش لە قازانجیانە.
دیارە خەڵکی کوردستان و ئەحزاب و لایەنی سیاسی جدی نابێ دەستەوەستان و چاوەروانی هەڵوێستی یەکێتی و پارتی بن، دەبێ هەرچی زووە خواستی بەرپاکردنی ریفراندۆم بهێنە مەیدان و بیکەنە بزوتنەوەیەکی فراوانی جەماوەری بۆ بریاردان لەسەر چارەنوسی سیاسی کوردستان، بێگومان بزوتنەوەیەکی گەورەی جەماوەری هەم دەتوانێ یەکێتی و پارتی بکێشێتە پای ملدان بەم ڕێگایەو هەم دەتوانێ بزوتنەوەی پێشکەوتنخوازی دنیا بکاتە پشت و پەنای خۆی بۆ وەلانانی کۆسپەکانی بەردەم جیابونەوەو پێکهێنانی ووڵاتێکی سەربەخۆ.
گرتنەبەری سیاسەتێکی ئاوا مفاجەئە نی یە، خواست و داوای خەڵکە، مەسەلەیەکە لە ئارادایە، یەکێتی و پارتی بۆئەوەی لە مفاجەئەیەکدا دەستیان لە هەمبانەکە نەیەتە دەرەوە دەبێ هەرچی زووە چاو بەسیاسەتی خۆگرێدانەوە بە سیاسەتی ئەمریکاو ووڵاتانی ناوچەکەو خۆبەستنەوە بەبەغداوە، بگێرنەوە.
6- بهراى بهریزتان بۆچى دیموکراتیهت له کوردستان بوهته مهزاج ؟ واته نه به یاساکارهکان دهکرین نه به پرانسیپهکانى دیموکراتى – ۆنمونه ههلبژاردنى شارهوانیهکان له سالى 1999کراوه تائیستا کارى پێ دهکریت و نهگۆراون ئهنجومهنى پاریزگا نه ئهوهیه ههڵبوهشینریتهوه نهوهک باشرۆ دهسهلاتى پى دهدریت ؟
عبداللە مەحمود:ڕاستی ئەوەیە لەکوردستان لەجێگای دیموکراسی، فەزایەکی نیمچە ئاوەڵای سیاسی هەیە، کەئەم فەزایە بەرلەوەی خێروسەدەقەی هیچ حزب و لایەنێک بێت بەرهەمی ڕاپەرینی ئازاری 1991 خەڵکی کوردستانە.
لەکوردستان شتێک نییە ناوی دیموکراسی بێت، ئەوەی هەیە نیمچە ئازادیەکە کە بەرهەمی ڕاوەستاوی خەڵکە، و ئەحزابی حاکمیش لە ساڵی 1991وە لەهەوڵی ئەوەدان ئەو نیمچە ئازادی و فەزای نیمچە ئاوەڵەیە، وەکو خێروسەدەقەی خۆیان بەخەڵک و ئەحزابی سیاسی بفرۆشن و بەهەموو شێوەیەکیش هەوڵی لەباربردن و سەندنەوەی بدەن، هێنانی یاسای ئەحزاب و جەمعیات، یاسای چاپەمەنی، بەدەستەوەگرتنی زورێک لەسیاسەتەکانی پێشوی بەعس ….هەوڵن لەو ڕاستایەدا.
بۆیە دیموکراسی لەکوردستان بەمەزاج نییە، ڕاستی ئەوەیە دیموکراسی نی یە، کام حزبی سیاسی ڕیگەی هەڵسوڕانی سیاسی ئازادانەی پێدراوە؟ کام حزبی سیاسی هەیە ڕەخنە یان هەڵوێستێکی بەکردەوەی لەدژی سیاسەتێکی یەکێتی و پارتی نیشاندابێت و نەخرابێتە ژێر گوشار یان ڕووبەرووی هێرش نەبووبێتەوە؟ کام دەستەو کۆمەڵ هەیە لەدەرەوەی سیاسەتی یەکێتی و پارتی هەنگاوێکیان نابێت و توشی کێشەو ڕاوەدونان نەبووبێتنەوە؟ کام خۆپیشاندان و مانگرتن هەیە کە بۆ خواستی زۆر سەرەتایی وەڕێخراوان، بەتۆمەتی نەبونی ئیجازە یان دەستی لەپشت بوون، سەرکوت نەکراوەو بەتوندوتیژی وەڵام نەدراوەتەوە؟ تەنانەت لەناوخۆیاندا کام پرۆسەی دیموکراتیان ڕیعایەت کردووە، هەڵبژاردنەکانی ناویەکێتی نیشتمانی کە بەم دوایانە بە ڕێوەچوو، باشترین نمونەیەتی.
هەموو هەڵبژاردنەکانیش چ هەڵبژاردنی شارەوانیەکان و چ هەڵبژاردنی پەرلەمان، تەنها هەنگاوی ڕوکەش بوون بۆ خۆڵکردنە چاوی خەڵکی کوردستان و شێواندنی ڕای گشتی، وە پاروی دەمی خەڵک کرابووە بارمتەی دەنگدان، و زۆری هێزیش بڕیاری نهایی داوە.
بۆیە مەسەلەکە ئەوەیە کە دیموکراسی نییە، و حزبە دەسەڵات بەدەستەکانی کوردستانیش بڕوایان بەدیموکراسی نییە، دیموکراسی هێندەی چەکێکە بۆ سەرکوتی هەڵوێست و هەنگاوی دیموکراتیانە، چەکێک و ڕێگایەک نییە بۆ ممارەسەی دیموکراسی.نمونەش زۆرن کە پێویست بەلستکردنیان ناکات.
7- گهر ئهمهریکا هیرش بکاته سهرئیران به راى بهریزتا ن بۆ بهرژهوهندى کوردستان چاکتره له رووى سیاسى وئیقلیمیهوه یان وهزعى سیاسى و ئیقلیمى بۆ کورد زیاتر ئالۆز دهبیت .
عبداللە مەحمود:ئەگەر ئەمریکا هێرش بکاتە سەر ئێران، وەزعیەتی ناوچەکە بەئەندازەیەک تێک ئەچێت کەوەزعیەتی عێراقی ئێستا لەچاویدا ئەبێتە یاریەکی مناڵانە. و هەموو ناوچەکە دەخزێتە ناو شەڕو کێشمەکێشێکی تایفی و قەومی سەراپاگیر، بێگومان لەفەزایەکی لەوبابەتەشدا خەڵکی ناوچەکە دەبنە سوتەمەنی و قوربانی.
دیارە لەونێوەدا خەڵکی کوردستان لەوانەیە لەهەموویان زیاتر زیانی بەربکەوێت، چونکە لاوازترین هێزی ناو بەیەکدادانەکان ئەبێت.
خەڵکی کوردستان و هەر کەسێکی ئازادیخواز لەناوچەکەو دنیادا دەبێ بەدژی سیاسەتی شەڕخوازانەی ئەمریکا بوەستنەوەو ڕێگەنەدەن هیچیتر ئەمریکا لە پێناو بەرژوەندیە جیهانی و ناوچەیەکانی خۆیدا و لەڕاستای بەدەستهینانی دەوری کویخایەتی بەسەر دنیادا، خەڵکی بێتاوان بخاتە کورەی جەنگە کۆنەپەرستانەکانیەوە. جمهوری ئیسلامی ئێران هەر ئێستا ڕوبەرووی نارەزایەتی جەماوەری یە، و دەبێ بەڕاپەرینی جەماوەری خەڵکی سەرنگوم بکرێت، لەوڕاستایەدا دورخستنەوەی شەڕخوازی ئەمریکا لەسەر ئێران پێشمەرجی ڕوخاندنی ڕژیمی کۆماری ئیسلامی یە. هێرشی ئەمریکا بۆسەر ئێران ڕزگارکردنی جمهوری ئیسلامییە لەدەست ڕاپەرینی خەڵک و بەزیانی خەڵکی ئیران و ناوچەکەیە و خەڵکی کوردستانیش لەونێوەدا گورزی جەرگبر بە مەسەلە ڕەواکانی دەکەوێت.
11-2-2007