پرسیار: قەیرانێکی گەورەی گەندەڵی دەسەڵاتی ئیدارەکانی کوردی دەگرێتەوە بۆ یەکنەخستنەوەی هەردوو ئیدارەی کوردی ، بێ ئەوەی داوای لێبوردنیش لە خەڵکی کوردستان بکەن، ئایا هۆکاری چارەنووسی یەکنەگرتنەوەی ئەو دەسەڵاتە چۆن دەبینی ؟
عبداللەمەحمود:¨سەرەتا دەمەوێت دەستخۆشانە لەهەموو ئەو بەڕێزانەبکەم کەلیژنەی بەدواداچونی گەندەڵیان پێکهێناوە لەهەولێر، وەهاوکات دەستخۆشانە لەهەموو ئەو بەڕێزانەی تر دەکەم کەلیژنەو کۆمیتەو رێکخراوەی تریان لەشوێنەکانی تری کوردستان پێکهێناوە بۆ ڕوبەڕوبونەوە بەدژی گەندەڵی و فەسادی وتاڵانی.
دیارەخەڵکی کوردستان وهەموو ئینسانێکی پێشکەوتنخواز خوازیاری ئەوەیە کەحزبە سیاسیەکانی سەرساحەی سیاسی کوردستان لەپەیوەندیەکی متەمەدینانەوپێشکەوتنخوازانەدا بن بۆیەکلاکردنەوەی کێشەو ناکۆکیەکانیان، بۆ هێزگرتن و خۆگەورەکردن، بۆکردنی سیاسیەتی خۆیان بەسیاسەتی خەڵکی، بۆ جێ بەجێکردنی بەرنامەو پلاتفرومی سیاسی خۆیان……تاد، ڕێگای سیاسی بگرنە بەر. لەو ڕوانگەیەشەوە خەڵکی کوردستان خوازیاری هەلومەرجێکی سیاسی ئارام و سالمن، وەخوازیاری ئەوەن کوردستان پارچەپارچەنەکرێت وحزبەکان لەڕێگای زۆر و هەڕەشەوە، لەڕێگای پشتبەستن بەوڵاتانی کۆنەپەرستی ناوچەکەوە، لەڕێگای وەلانانی پرنسبە باوەکانی سەردەمەوە لەبەرامبەر یەکتریدا نەوەستن، هەربەو پێودانگەش خەڵکی کوردستان هەقیانە یەخەی پارتی و یەکێتی بگرن و پەرۆشی خۆیان بۆ هەلومەرجی سیاسی کوردستان دەرببڕن. ئەمانە هەموو ئاوات و تەمەنیاتی خەڵکە لە پەیوەند بە پەیوەندی حزبەکان بەیەکتریەوە.
بەڵام بەداخەوە سەرجەم حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی لەپێشیانەوە هەردوو حزبی دەسەڵاتبەستی ئێستای کوردستان هەموو ئەو ئاوات و ئارەزوانەی خەڵک و هەموو پێوادانگەکانی رابتەی سیاسی ئەحزابیان شێواندووە، هەراوهۆریای دیموکراسی و مافی مرۆڤ کە ڕۆژانە ئەدرێت بەگوی خەڵکیدا، بەکردەوە پێچەوانەکەیان نیشانداوەو هەمووژیانی خەڵکی کوردستانیان کردووە بە ساتەتاڵەکان، کردووە بە دۆزەخ و مەرگەسات، کردوە بەژێرپێنانی سەرەتاییترین ماف وداخوازیەکانی خەڵک، هاوکات رابتەی ئەحزابیان کردووە بەستایش کردنی یەکتر، یان شەڕو چاولەیەک سورکردنەوە.
بەو پێشەکیە کورتەوە سەبارەت بە یەکگرتنەوەی هەردوو ئیدارەی کوردستان دەمەوی بەوپرسیارە دەست پێبکەم، یەکگرتنەوەی ئەم دوئیدارەیەی ئێستای کوردستان خزمەت بەبەرژوەندیەکانی خەڵکی کوردستان دەکات؟ ئەمە ئەو پرسیارە سەرەکیەیە کە دەبێ وەڵام وەربگرێتەوە.
واقعیەت ئەوەیە ئەوەی کەدەڵێن لەکوردستان دووحکومەت هەیە، دوئیدارە هەیە، تەنها درۆیەکە دەرخواردی خەڵک دەدرێت، ئەوەی لەکوردستان هەیە نەئیدارەن ونەحکومەتن، بەڵکە دوودەسەڵاتی میلیشیایین کەهەرکام لەو میلیشیانە لەجغرافیای خۆیاندا قەڵەمرەوی دەسەڵاتیان بەزۆر داسەپاندووە و هەمیشەش لە بەرامبەرکیدان بۆ بەدەست هێنانی پانتای قەڵەمرەوی زیاتری دەسەڵات ئەویش لە ڕێگای هێزو بەخۆبەستنەوە بەوڵاتانی کۆنەپەرستی ناوچەکە، نەک ڕێگای متەمەدینانەو هاوچەرخەوە.
هەتا هێنانەگۆری باسی یەکگرتنەوەی ئیدارە نەتازەیەو نەیەکەم جارە، خودی باسی یەکگرتنەوەی ئیدارەکان دەگەڕێتەوە بۆ ڕێکەوتنامەی واشنتۆنی ساڵی 1998ی نێوان یەکێتی وپارتی، بەڵام ئەم یەکگرتنەوەیە یان باشتر بڵێم ئەو رێکەوتنامەیە و تەوافقە جگە لەڕاگرتنی شەڕو درێژکردنەوەی هدنەی نەشەر و نەئاشتی، زیاتر نەڕۆشت، هۆکارەکەشی ئەوەبوو کە ڕێکەوتنامەی واشنتۆن هەڵگری ئەو وەڵامانە نەبوو بۆچارەسەری کێشە بنەرەتیەکانی کۆمەڵگای کوردستان و تەنانەت ڕێکەوتنی یەکێتی وپارتیش، چونکە هۆکاری شەڕی ناوخۆی و جەولە یەک لەدوای یەکەکان، هۆکاری هەڵوەشانەوەی حکومەت و پەرلەمان، لەشوێنکی تر بوو ڕێکەوتنامەی واشنتۆن نەک بەلایاندا نەچوبوو، بەڵکە هەردوو حزبی لەناو قوڵایی کۆمەڵگایەکی سەرگەردانی بێناسنامەی ووڵاتی و حەقی هاوڵاتی بووندا، هێشتەوە.
هۆکاری شەری ناوخۆی نێوان یەکێتی وپارتی، دوای ئازاری 1991، و هەڵوەشانەوەی حکومەت و پەرلەمان و کۆتاییهێنان بەبرابەشیکردن لە داسەپاندنی برسێتی وخوێن مژین لەسایەی یەک ئیدارەیی و تەبایی هەردوولایاندا، بەر لەهەموو شت ئەوە بوو کە حکومەت وپەرلەمان حکومەت و پەرلەمانی بێ دەوڵەت و بی ناسنامەی وڵاتی کوردستان و لەبەین چونی حەقی هاوڵاتی بوون و بەو پێیەش لە مەیداندانەبونی هیچ پێکهاتەیەکی یاسایی بوو. بۆیە بەناچار شەڕی دەسەڵاتی زیاتر لەکۆمەڵگایەکی ئاوا سەرگەردان وبێسەرەوبەرەدا و لەلایەن دووحزبی چەکداری تاسەر مۆخ دژی دیموکراتی دا لەچاوەروانی بەدوور نەبوو.
لەوکاتەشەوە کە شەڕی ناوخۆی نەماوەو خەڵکی کوردستان لە دێوەزمەی ئاگری ئەم شەڕە ڕزگاری بووە، بەڵام هەمیشە خەڵکی کوردستان هەڕەشەی دوبارە بەیەکدانەوەی ئەم دووهێزەیان وەکو دێوەزمەیەکی خۆمەڵاسداو لەبەر چاو لانەچووە، هێنانەوەگۆری باسی یەکگرتنەوەی ئیدارەکەش لە نزیک بە8 ساڵی رابردوودا، تەنها ئەوکاتانە گەرم بۆتەوەو مەترەح بووە کە مەسەلەی هەڵبژاردن، یان پیلان و ناحەقیەک لەگۆڕێدابووبێت لەدژی خەڵکی کوردستان.
بڕیاری نەوت بەرامبەر بەخۆراکی 986 نەتەوەیەکگرتوەکان، پێویستی بەئارامکردنەوەی کوردستان و کۆتاییهێنان بەشەڕی ناوخۆی هەبوو، ئەمە هۆکاری بناغەی ڕیکەوتنی یەکێتی وپارتی و ڕاگرتنی شەری ناوخۆی بوو، شەڕیان بۆ دزین و لوشدانی ئەم پارەیە ڕاگرت نە لەبەرخاتری خەڵکی کوردستان، لەوکاتەش بەدواوە هەرکاتێک پیلانێکی تر لە ئارادابوبێت باسی یەکگرتنەوەی ئیدارەیان هێناوەتە گۆر، ئێستاش کە دیسان هەڵبژاردنێکی تر لەسەرئاستی عێراق بۆ پەرلەمان!! بەڕێوەیە دەیانەوی خەڵکی کوردستان بەوادەی یەکگرتنەوە راپێچی بەردەم سندوقەکانی دەنگدان بکەن، بەتایبەت دوای بەشداری نەکردنی خەڵکێکی زۆر لە هەڵبژاردنەکانی ڕابردوو بەتایبەتیش لە ڕاپرسی بۆ دەستوری هەمیشەیدا.
ئەمانە ڕاستیەحاشاهەڵنەگرەکانن، هاوکات ئەمەش ڕاستیەکی گومانهەڵنەگرە کەئێستاش دوئیدارەی یاسایی نیە، دووحکومەت نیە، تابکرێنەوە بەیەک، ئەمە موسیبەتە پێمان وابێت حکومەت هەیە، پێمان وابێت ئیدارەی یاسایی هەیە، پێمان وابێت پەرلەمان هەیە.
هەموو کەسێکی هوشیار ئەو ڕاستیە دەزانێت، حکومەت و پەرلەمانی بێ دەوڵەت و بێ جغرافیای بەرەسمی ناسراو وبێ ناسنامەی حقوقی هاوڵاتیان و بێ ناسنامەی وڵاتی، بەناچار هەردەسەڵاتێک دەکات بە دەسەڵاتێکی بێ پایەی یاسایی وبەکارتۆنێکی بۆش، بەر لەهەموو شت کێشەی خەڵکی کوردستان ئەمەیە، لەکوردستان ڕاستە ناوی دوحکومەت هەیە، دوسەروک حکومەت و وەزارەتخانەکان هەن، پەرلەمان هەیە، بەلام ئەمانە نەپەرلەمانی دەوڵەتن و نەحکومەتی وڵاتێکی بەرەسمی ناسراون، بەڵکە ئەمانە روپۆشێکن بۆ شاردنەوەی سیماو تایبەتمەندیەکانی دەسەڵاتی میلیشیایی، بۆیە ئەوەی کەدەوترێت یەکخستنەوەی ئیدارەکان و پێکهێنانی حکومەتی یەکگرتوو، فریوکاریەکی ترە بۆگەمەیەکی تر، گەمەیەک کە زەرەمەندی یەکەم تیایدا خەڵکی کوردستان و بەرەی ئینساندۆست و پێشکەوتنخوازە. لە ئێستادا گێرانەوەی خەڵکی کوردستانە بۆ ژێرسایەی حکومەتێکی قەومپەرستی ئیسلامی کە سەنەدی کۆنەپەرستی و دژی ئینسانی و ئازادیەکەی دەستورەکەیەتی کە خەڵک رەتیانکردەوە، ئاکامە لە پێشدا بریارلێدراوەکەشیان کە پێشتر لەهدنەیەکدا لەسەری ڕێکەوتبون، بەسەرکەوتنێکی گەورە لەقەلەمداو دەنگی زۆرینەش “نا”ی خەڵکیشیان خستە ناو تورەکەو جوعبەی ئەو دیموکراسیەی بۆش کە بڕیارە ڕۆژهەڵاتی ناوەراست دابگرێت.
یەکگرتنەوەی هەردوو بەناوحکومەت، لەڕاستیدا ئەگەر سەربگرێت یەکگرتنەوەی دوو میلیشیایە لەبەرامبەر میلیشیاکانی تر عێراقدا، هاوکات بۆ خەڵکی کوردستان تەجروبەی یەکگرتنی ئەودومیلیشیایەش تاقی کراوەتەوە، هەموو لە بیرمانە لەساڵی 1992تا ئایاری 1994ئەم دووهێزە بەیەکەوەبوون یەک ئیدارەیان ناوبوو، یەک حکومەتیان بە پەرلەمانەوە ڕاگەیاندبوو، کەچی خەڵکی کوردستان لەسایەی ئەم دوو دەسەڵاتە یەکگرتووەدا برسی و بێکاربوون، باسێک لەئازادی سیاسی و مافەفەردی ومەدەنیەکان نەبوو، یاساکانی بەعس وەکو ئێستا لە لایەن ئەم ئیدارەو بەناوحکومەتە یەکگرتوەوە بەڕێوەدەبران، داهاتی کوردستان و هەموو ئەو کۆمەکانەی لەلایەن ڕێکخراوە ئینساندۆستەکانی دنیاوە بۆ خەڵکی کوردستان دەهات لەلایەن هەردوولایانەوە برا بەش دەکرا، ممتەلەکاتی پێشتر کە لەکورستان هەبوو هەمووی ئاودیوکراو بەرپرسی هەرئەم دووحزبە لوشیاندا، …….تاد، پاشانیش هۆڵی پەرلەمان و چوارچێوەی ئیدارەی حکومەت بونە مەیدانی دەستپێکردنی شەری ناوخۆو قارەمانانی ناو هۆڵی پەرلەمان و وەزیرەکانی ئەم دوو ئیدارە بەناویەکگرتووە بوونە قارەمانانی بەرەکانی شەڕی ناوخۆو جەولە یەک لەدوای یەکەکانی. بەکورتیەکەی خەڵکی کوردستان لەئاشتدا برسی و خوێن مژراو لەکاتی شەریشدا برسی و خوێن ڕژاوبوون، دوبارەکردنەوەی ئەم تەجروبە فاشیلە هیچ دەردێک لەکێویک لە دەردەکانی خەڵکی کوردستان چارەسەرناکات. ئەوەش کە بۆ ناتوانن ڕێگەیەکی مناسب بۆ دەسەڵاتی فراوانتری خۆیان بگرنەبەر لەسەر هەر کێشەیەک تەشەنوجاتی توندیان لە نێواندا دروست دەبێت، هۆکەی ئەوەیە ئەم دووهێزە ناتوانن دیموکراسی بەهیچ شێوەیەک قبوڵ بکەن. کەسیان ئامادەنیە مل بە پاشەکشە بدات و ئۆپۆزیسیۆنی دەسەڵات قبوڵ بکات.
بۆیە کێشەی ئێستای خەڵکی کوردستان، بەوە چارەسەرنابێت ئەم دوومیلیشیایە ببن بەیەک، و ئەمجارە یەکدەستر لەبەرامبەر خواستەکانی خەڵک، لەبەرامبەرئازادیەسیاسیەکان لەبەرامبەر مافەفەردی ومەدەنیەکان، لەبەرامبەر نارەزایەتیەکانی خەڵک، بوەستنەوە، بە ئیتفاق پارەو داهاتی خەڵکی کوردستان لە نێوان خۆیاندا بەش بکەن. کێشەی خەڵکی کوردستان وەڵامێکی ڕیشەیی دەخوازێ، وەڵامێک کە ئایندەی سیاسیەکەی دیاری بکات، وەڵامێک کەسەرئەنجام کۆتایی بەسەرگەردانی کوردستان بێنێت و لەهەڵواسراوی سیاسی و حقوقی و بێ ناسنامەی وڵاتی رزگاری بکات و بەربگرێت بەوەی کوردستان پاش نزیک بە پانزە ساڵ جیایی بەکردەوەی لەعێراق بگێڕدرێتەوە بۆ ژێرسایەی حکومەتێکی قەومی ئیسلامی لەمەرکەزداو خەڵکی کوردستان دوبارە پلەدووببنەوە و جارێکی تر زوڵمی قەومی وەکو مۆتەکە چوک بنێتەسەر سنگیان.
پرسیار: ئێمە لەوە ئاگادارین کە داهاتی کوردستان لە رێگای هەردوو هەرێمی کوردییەوە برابەش دەکرێت کە لە لایەن دەوڵەتی مەرکەزییەوە وەریدەگرن . ئەم قەیرانە چ ترسناکییەک بۆ ئایندەی کوردی دەوروژێنی ؟
عبداللەمەحمود: بەر لەوەڵامی راستەوخۆی پرسیارەکە ئەبێت ئەو حەقیقەتە فەرامۆش نەکەین، کە نەک هەرئەوداهاتەی لەمەرکەزەوە دێت برابەش دەکرێت، بەڵکە هەموو داهاتەکانی تری کوردستان وچ هی ناوخۆ و چ ئەوکۆمەکانەش کە ڕێکخراوە جۆراوجۆرەکان لەئاستی دنیادا دەیهێنە کوردستان لەلایەن یەکێتی وپارتیەوە برابەش دەکرێت و لوش ئەدرێت..
ئەمە نەک هەر بۆئایندەی کوردستان ترسناکە بەڵکو هەرئێستا و بۆ ئایندەش تیرۆرە، بەلام تیرۆری ئابوری کۆمەڵگا، ئەم تیرۆرە مێژویەکی هەیە لەکوردستان، مێژوەکەی بە ئاودیوکردنی ممتەلەکانی کوردستان لەدوای خرۆشانی جەماوەری ساڵی 1991 وەدەست پێدەکات، بەبەتاڵانبردنی داهاتی نەوت بەرامبەر بەخۆراک درێژە پەیدادەکات و بەلوشدان و دزینی ئەوداهاتەی لەدوای کەوتنی بەعسەوە بۆخەڵکی کوردستان دێت بەوپەری خۆی گەیشتوە.
ئاکامی ئەم سیاسەتە چاوچنۆکانەیە و ئەم رەفتارە مافیایە دەرحەق بەداهاتی خەڵک، بۆتە هۆی ئەوەی کە لەلایەکەوە کوردستان بەکەلاوەیی بمێنێتەوە، شوێنەواریک لەخزمەتگوزاری و تەرفیهی و سەحی و پەروەردەی و زانستی نەبێت و لە لایەکی تریشەوە خەڵک برسی و نەدار بمێنەوە..
خەڵکێک بەوهەموو داهاتەوە کەهی خۆیانەو لێان ئەدزرێت و پێیان نادرێت، خەڵکێک لە جغرافیایەکدا کە سەرچاوەی نەوت و بڕێکی باشی ئاو، موادی بیناسازی یە، ژیان دەکەن، کەچی کارەبا و ڕوناکی بۆتە ئەوخەونە ناخۆشەی هەرساڵە ناخۆشتر دەبێت، لەساڵی 91 کەبەعس وەدەرنرا کارەبا بێئەندازە لە ئێستا باشتر بوو، لەوکاتە بەدواوە ساڵ بەساڵ وێران تر بووە، نەوت و سوتەمەنی بۆتە دەرمان و بۆخەڵکی زۆر بەسەختی دەست دەکەوێت، ئاو نیە، بینای نیشتەجی بوون هێندەکەمە و کرێچێتی پشتی زوربەی خەڵکی شکاندووە، باس خزمەتگوزاری و وەکو خەستەخانەو قوتابخانەو پارک و شوێنی سەرگەرمی لاوان و خزمەتگوزاری خوێندن و…….. لەچاو ڕێژەی دانیشتوانی کوردستاندا لە سفرەوە نزیکە، باس ڕێگاوبان و وێرانی و ئاوایی و شارۆچکەکانی تر هەرناکرێت، …….تاد. بەکورتیەکەی ئاکامی ئەم تیرۆری ئابوری کۆمەڵگایە کە پارتی ویەکێتی لەکوردستان ئەیکەن، بەمانای بەکەلاوەکردنی لەهەرچی زیاتری کوردستانە وهەرەشەیەکی گەورەیە لەسەر کۆمەڵگا بەگشتی، بۆیە چۆن بەرەی متەمەدین وئازادیخواز بەگژ تیرۆری سیاسیدا دەچنەوە دەبێ بەوئەندازەیەش بەروی تیرۆری ئابوری کۆمەڵگادا بچنەوە. .
پرسیار: تەزکیەی حزبی و بە حزبی کردنی حکومەت لە لایەن هەردوو ئیدارەی کوردییەوە ، هەمان ئەو گەمەیە نییە کە پێشووتر رژێمی بەعس پیادەی دەکرد ، کە مرۆڤی کوردی بە درێژایی چەند ساڵ بە دەستییەوە هەراسان بوو؟ ڕۆڵی قوتابیان و گەنجی کوردی هەروا بە نائومێدی لە زانکۆکان تل دەخواتەوە ؟ ئایا رۆشنبیران لەو رۆڵە بەرپرسیارنین ، ئەگەر بەر پرسیارن بۆ بێدەنگن ؟
عبداللەمەحمود:بێگومان تەزکیەی حزبی بۆ دامەزراندنی خەڵک لە کارگەو ناوەندە خدەمیەکان و بەبارمتەگرتنی پارومی دەمی خەڵک و بەستنەوەی بە تەزکیەی حزبیەوە، ڕێک هەمان سیاسەتی بەعسە. بەزۆر بەحزبیکردنی خەڵکە، ترساندن و تێکشکاندنی ئیرادەی سەربەخۆوئازادانەی خەڵکە، وێرانکردنی پرۆسەی خوێندن و هێنانەخوارەوەی ئاستی زانستە.
بەردەوامی شەڕی ساردی نێوان یەکێتی وپارتی یە لەگەڵ یەکتری و بەهەردوکیشیان لەدژی خەڵکی کوردستان. خەڵکی عیراق وکوردستان چۆن هەراسان بوون بەدەست ئەم سیاسیەتەی بەعسەوە ئاواش هەراسانن بەدەست ئەم سیاسەتەی یەکێتی وپارتیشەوە، هەراسانیەکەیان زۆر لەوەی بەعسیش زیاترە، چونکە ئەمان تەجروبەی بەعسیان بینیوە کە سەرئەنجام شسکت خواردوو هاتەدەر، دەزانن ئەمانیش سەرئەنجام ئەم شکستە چاوەرییانە.
هاوکات بە بارمتە گرتنی پاروی دەمی خەڵک و بەستنەوەی بە پسولەی حزبی یەوە، مۆری شکست ئەدات لەهەموو ئەو کایە بەناودیموکراسیانەی یەکێتی وپارتی بانگەشەی بۆدەکەن، نیشانئەدات کە ئەم هەڵبژاردنانەی کە کراون ودەکرێن، و خەڵک بەهەرئەندازەیەک بەشداری تیا کردبێت ئەوەندەی ڕەنگدانەوەی کایەیەکی دیکتاتۆریانەیە، نیو ئەوەندە نیشانەی بەشداری کردنیان نیە لە پرۆسەیەکی دیموکراسیانە.
هەر ئەم سیاسەتە دژی خەڵکی یەی یەکیتی وپارتیشە کەوای کردووە سەرباری ئەوەی کە یەکێتی وپارتی لست لەوادەو بەڵێن ڕیز دەکەن و پاروی دەمی خەڵکیشیان گریدراوە بە پسولەی حزبی و بەشداریکردن لەکایەی ئەم حزبانەدا، بەلام دیسان خەڵک ڕۆژلەدوای ڕۆژ بەڕێژەیەکی کەمتر مل بەسیاسەتەکانی ئەم حزبانەئەدەن و لەهەڵبژاردنەکاندا بەشداری دەکەن، هەڵبژاردنەکانی ئەم دوایە لە پەیوەند بە راپرسی بۆ رەشنوسی دەستور ئەمەی بەباشترین شێوە نیشاندا، هاوکات نەفرەت و وەستانەوە بەرووی سیاسەتەکانی ئەم حزبانە ڕۆژبەڕۆژ ڕوو لەهەورازێکی بێنشێوە.
من بە پێچەوانەی ئەم بۆچونەوە کە لاوان و قوتابیان بەکەمتەرخەم دەزانن بەرامبەر بەو دۆخە و ئەم سیاسەتانەی یەکیتی وپارتی، پێم وایە لاوان و خوێندکاران دەوری زۆر بەرجەستەو جدیان لەخۆیان نیشانداوە، هەر ئەوە کەیەکێتی وپارتی هەراسان بوون لە بەشداری نەکردنی لاوان لە ڕاپرسی بۆ دەستوردا ، نیشانەی ئەوەیە کە لاوان و خوێندکاران پەیان بە ماهیەت و کارکردو سیاسەتی ئەم حزبانە بردووەو فریوی پروپاگەندە بەر بڵاوەکانیان ناخۆن و هەرەشەی نانبرین و دەرکردن و چاوسورکردنەوە لێان ئەو بوردەی نەماوە. و ئەو نائومێدیەی کەپێشتر ناوزانکۆو خوێندگاکانی داگرتبوو، بە جیا لەسیاسەتی ئەم حزبانە کۆمەڵێک هۆکاری هەبوو، ئەمڕۆ ئەم هۆکارانە کاریگەریان نەماوەو بەرەو لەناوچون دەچن، لاوان جاران لە ترسی مانەوەی بەعس و هەرەشەکانی کەمتر خۆیان بۆ بەرامبەرکی لەگەڵ ئەم حزبانە سازئەدا، ئابلۆقەی ئابوری هۆکارێکی تر بوو کە برسیتی وای لە خەڵک و لاوان و خوێندکاران کردبوو مانەوەی فیزیکی خۆیان لاببێتە ئارەزوو، ئەمانە ئێستا ئیتر نەماون، نە بەعسێک ماوە و نە ئابلۆقەی ئابوری.و ئەو برسیتی یە کەمەرشکێنەی ڕابردوو، هەربۆیە ئاستی خەباتکارانەی خەڵک بەگشتی ولاوان و خوێندکاران بەتایبەتی ڕوەوسەر چووە، و بەرامبەرکێش لەنێوان خەڵکی کوردستان و ئەحزابی کوردیدایە و لەساحەی کوردستاندا. لاوان و خویندکاران لەهەموو مەیدانەکاندا چ لەدژی فەزای و خویندنی کۆنەپەرستانە، و بازرگانی کردن بە خوێندن وزانستەوە، وە چ بەدژی سیاسیەتی ئەم حزبانەو گەندەڵی و دزیدا، لەڕێزی پێشەوەی نارەزایەتی و خۆپیشاندانەکانی ئەم دەورەیەی کوردستاندا بوون و ئەوان ڕێکخەرو سازدەری بوون، ئەگەر سەیرێکی ئەو نارەزایەتی و خۆپیشاندانانەی ئەم دەورەیەی کوردستان بکەن، سەرەتا لە زانکۆکان و مەعهەدەکانەوە، لەبەشە ناوخۆیەکانەوە دەستی پێکرد، تەنانەت لە خۆپیشاندانەکانی کەلارو ڕانیەو ئاکرێ و …دیسان لاوان و خوێندکاران دەوری بەرجەستەو ڕابەریان تیایدا هەبوو، هەموو ئەو کۆمیتەو ڕێکخراوانەی ئێستاش هەن لە شارەکانی کوردستان بەدژی گەندەڵی و دزی و فەسادیدا، وەبۆ خواستە بەرحەقەکانی خەڵک، پێکهاتەکەیان زوربەی لاوان و خوێندکارانی زانکۆو مەعهدەکانن. بۆیە لاوان و خوێندکاران لە بێداربونەوەیەکی بەرچاودان و نەخشیان وەکو ڕۆژی ڕۆشن دیارەو دەسەڵاتی سیاسیش بێئەندازە نیگەرانی ئەم توێژە ئەکتیف و چالاکەی کۆمەڵگای کوردستانە.
دیارە ئەبێ ئەوراستیەش فەرامۆش نەکەین، کە ئەم بزوتنەوە لاوان و خویندکاری و خەڵکی یەی ئێستا بەدژی دەسەڵاتدا سەرەتایەکە و پێویستی بەیەکگرتووی زیاتر هەیە، پێویستی بە پلاتفۆرمی ڕۆشنترو سەراسەریتر هەیە، پێویستی بەکاروهەڵسورانی جدی تر هەیە، تائێستا ئەم کۆمیتەو ڕێکخراوانەی هەن لێک هەڵپێکراو نین، تائێستا سەراسەری نین، تائێستا ناڕۆشنی لەکاریاندا هەیە، وەڵانانی ئەم کەموکوڕیانە بەردی بناغەی سەرکەوتنی داهاتوو مسۆگەردەکەن و دەتوانن ببنە گوشاری گەورەتر لەسەر دەسەڵات.
هوشیارکردنەوەی زیاتری لاوان وخوێندکاران، لابردنی خۆشباوەریان بەرامبەر بەرێکخراوەکانی لاوان و خوێندکارانی یەکێتی وپارتی و دورخستنەوەی لاوان و خوێندکاران لە ڕیزەکانی قوتابیان و خوێندکارانی سەر بەیەکیتی وپارتی دەوری کارسازدەبینێت بۆ پێکهێنانی ڕێکخراوەیەکی سەربەخۆو رادیکال، رێکخراوێک کەلەسەربنەمای حزبی و ئایدۆلۆژی دانەمەزرێت و مەبنای کاری بەرژوەندیە هاوبەشەکانی لاوان و خوێندکاران بێت، بێگویدانە ئینتمای فکری و حزبی ، دەبێ لەوراستایەدا کاری جدی تر بکرێت.
پرسیار: هەروەک حزبی بەعس دەزگایەکی ئەمنی کرد بە کابوسێک بۆ چاوترساندنی مرۆڤی کورد، حزبە کوردییەکانیش لە رێگاکانی دەزگای هەواڵگری تایبەت بە خۆیانەوە، ئیدارەو حزب و کۆمەڵگا پێ دەتۆقێنن. ئایا حزبایەتی کردنی کوردی هەمان ریشاژۆبوونی پەرچە کردارەکانی رژێمێکی دیکتاتۆری نییە لەژێرپەردەی دیموکراسییەوە ؟ بۆچی دەبێ بڤە بێ قسە لەسەر ئەم دەزگایانە بکرێت ؟
عبداللە مەحمود: بێگومان ئەمە راستیەکە کە ئەحزابی کوردی بەوێنەی ئەحزابی دژی ئازادی ناسراون، بۆیە وەختێک هێزێک حزبێک ئازادی سیاسی و مافە فەردی ومەدەنیەکانی خەڵک بەرەسمی نەناسێت، بەناچار بۆ وەستانەوە بەرامبەر بە ئازادی سیاسی و بیروباوەڕو رادەربڕین، بۆ وەستانەوە بەرامبەر مافە فەردی مەدەنیەکانی خەڵکی دەزگای فریودان و گێژکردن و لەپاڵیشیدا دەزگای سەرکوت و تۆقاندن سازئەدەن و کێوێک لە ئیمکاناتی مادی بۆ خەرج دەکەن، ئەوەی بەفریوکاری و هەڵخەڵەتاندن بۆیان ناکرێت بە سەرکوت و تۆقاندن و نانبڕین دەیانەوێ بیکەن، ئەمەش ڕێک وەبیرهێنەرەوەی دەسەڵاتی ڕەشی بەعسە.
ئەمن و ئیستخبارات و مخابەرات، دەزگای هەواڵگری ئاشکراو نهێنی، بوونی سەدان باندی تر لە ژێرناوی پاراستنی ئەمنی قەومی و دەسکەوتەکانی شورشدا، لەلایەن بەعسەوە قوتکرابوونەوە، ئەم دەزگایان بە هەزاران ئینسانی ئازادیخواز پێشکەوتنخواز، بەهەزاران ئینسانی مخالیف بەبەعسیان سەرنگوم کرد، زیندانی کرد، ئیعدام وگوللە باران کرد.
ئەحزابی قەومی کورد بەهەمان شێوە لەڕۆژی پێکهاتنیانەوە، لەشاخ بووبن یان لەشار، لە ئۆپۆزیسیۆندا بووبن یان لەدەسەڵات، هەمان ئەم سیاسەتەی بەعس و هەمان ئەو دەزگایانەیان پێکهێناوە، زانیاری و پاراستن و زیندانە نهێنی یەکانی عقرەو قەلاچوالان تازەنین، حزب ودەسەڵاتێک بەهەرئەندازە لە بەرژوەندیەکانی خەڵک دوربێت و بەدژی بەرژوەندیەکانی بێت بەهەمان ئەندازە دەزگای مخابەراتی و زیندانی ئاشکراو نهێنی و باندی جۆراوجۆری ئینسان رفاندنی پێویست دەبێت، جگە لە ئاسایش هەردوو دەزگای پاراستن و زانیاری بۆ ئەومەبەستە پێکهێنراون، و پارەیەکی خەیاڵیشیان لەداهاتی دزراوی خەڵکی کوردستان بەگەرودا دەکرێت، ئەمەش پەرچە کرداێک نیە بەڵکە ماهیەتی وکارنامەی ئەحزابی قەومی کوردیە.
ئەم دەزگایانە ئێستا ئەوەندە ناوزراون نەک باسکردنیان بفەنی یە، بەڵکە باسکردنیان و شوبهاندنیان بەدەزگاکانی بەعس بۆتە مەسەلەیەکی ئاسایی، ناوی دەزگای پاراستن و زانیاریی زیندانەکانی قەلاچوالان و ئاکری، وەبیرهێنەرەوەی هەمان دەزگاکان بەعسە، سەرئەنجام دەبێ ئەم دەزگایانە هەڵپێچرێن و خەڵک ئازادبێت لە دەربرینی بیروباوەرو ڕادەربرینیاندا، دەبێ ئازادیە سیاسیەکان بەڕەسمی بناسرێن، دەبێ خەڵک ئازادبێت ڕەخنە لەهەر ئایدۆلۆژیاو بیروباوەرو ڕەمزەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی بگرێت، سەرئەنجام نابێت کەس بەهۆی بیروباوەرو سیاسەتکردن و رەخنەگرتن لەدەسەلات و ئایدۆلۆژیاو مقەدەساتەکانیاندا توشی لێپرسینەوەو سانسۆر ببێت، دەبێ ئەم دەزگایانەو ئەو کەسانەی لەودەزگایانەدا تاوانیان ئەنجامداوە درەنگ یان زوو دەبێ لەدادگای ئاشکراو جەماوەری و عادلانەدا باجی تاوان و سەرکوتکەریەکەیان بدەن، دەبێ بزوتنەوەی نارەزایەتی جەماوەری ئێستای کوردستان ڕووی لەم قەتڵگایە بێت کە بەناوی پاراستنی ئەمنی قەومی قوتکراونەتەوەو کەسانی ئازادیخوازو دژ بەدەسەڵاتی تیا شکنجە دەکرێت.
پرسیار:هەرەمی گەندەڵی دەسەڵاتی کوردستان سەرەتای سەرهەڵدانی لە چییەوە راڤە دەکەیت، کورد تووشی چ ئاکامگیرییەک دەبێتەوە ؟
عبداللە مەحمود: دیارە دزی و فەسادی ئیداری دیاردەیەکی نیزامی زاڵمانەی سەرمایەداریە، کەم دەوڵەت ء وڵات لەدنیادا هەیە، فەسادو گەندەڵی ئیداری تێدا نەبێت، بەڵام ئەوەی کە کوردستان لەو کۆمەڵگایانە جیا ئەکاتەوە بەجیا لە پەیوەندی زاڵمانەی نێوان ئینسانەکان و گەورەبوونی قڵشتی نێوان نەداران و داراکان، بوونی تایبەتمەندیەکی ترە، کە لەدنیادا بێ وێنەیە.
کۆمەڵگای کوردستان، تائێستا کۆمەڵگایەکی بێسەرەوبەرەو بێناسنامەی ووڵاتیە، تائێستا کۆمەڵگایەکی سەرگەردانء بێدەوڵەتء بێ یاسایە، شتێک لەوکۆمەڵگایەدا بەناوی حکومەت و دەوڵەت وەیاسا بونی نی یە، ئەوەی کەبە ناوی حکومەت”دووحکومەت” ئەوەی کەبە ناوی یاسا”چەند یاسا” قوتکراونەتەوە، هیچ نین جگە لە بارەگاو یاسای حزبی، کە سەرپۆشی ئیدارەو حکومەتیان پێدادراوە.
لەکوردستان دەسەڵات میلیشیایی یە، تایبەتمەندیەکی دەسەڵاتی میلیشیایش، لەلایەکەوە کێشمەکێشی نەبراوەیە لەسەر قەڵەمڕەوەی دەسەڵات، لەلایەکی تریشەوە قۆرغکردنی داهاتی جغرافیای ژێردەسەڵاتیانە. لەژێرسایەی دەسەڵاتی میلیشیایدا سەرمایەدار خودی رەئیس و ئەقوامی میلیشیاکانن، کەس لەدەرەوەی دەسەڵاتی میلیشیاییدا ناتوانی سەرمایەداربێت، ئەوەی ئێستا لە کوردستان ئەگوزەرێت، لە واقیعدا فەسادی ئیداری و گەندەڵی حکومەت نیە، چونکە نەحکومەتێک لە ئارادایەو نەئیدارەیەکی یاسایی کۆمەڵگا. ئەوەی لە کوردستان ئەگوزەرێت، دزین و بەتاڵانبردنی داهاتی هەموو خەڵکە لە لایەن دەسەڵاتی دوومیلیشای چەکدار، ئەمە نزیک بە پانزە ساڵە مافیاکانی میلیشیا، قۆرغی هەموو شتێکی ئەم کۆمەڵگایەیان کردووە، هەموو خزمەتگوزاریەکی تەرفیهی و تەندروستی، خوێندن و پەروەردە، سەفرەو سیاحەت، خانوبەرەو پێداویستیەکانی، ئاووکارەبا، رێگاوبان، …….هەمووی یان راستەوخۆ دەسەڵات یان کەسانی سەر بەو لێ ی بەهرەمەندن. و هەرکەسێک لەدەرەوەی ئەم دوومیلیشیایە خاوەنی سەروەتبێت، یان دەکەویتە بەرهەشەو یان دەبێ سەرمایەکەی بکات بە بەشێک لە پرۆژەی سەرمایە گورزاری دەسەڵاتی میلیشیایی.
لەکوردستان دزی و تاڵانی تایبەت نیە، بەچەند فەرمانبەری فلان دائیرەو کارگە، ویان ناوەندی وەکو خەستەخانەو کارەبا…… لەنێو ئەو دەزگاو دائیرانەدا ئەگەر واستەکردن و برێک دزیکردن هەیە، ئەوە فەساد و گەندەڵی یە، بەڵام باس باسی فەسادو گەندەڵی نیە، خۆپیشاندانەکانی خەڵکیش ئەگەر بەروکەش دژی ئەمانەیە، بەڵام لە بنەرەتدا دژی لوشدانی هەموو سەروەتی کۆمەڵگایە لەلایەن دزە زەبەلاحەکانی دەسەڵاتی میلیشیایی. وەخەڵک هەموویان ئەناسێت، وەدەزانن، تەلارە قەدبڵندەکانیان، هی ئارەقەی ناوچەوان و کاری تاقەتپروکێن نیە، کەڵەکردنی ملیونان دۆلار، هی کاروکاسبی و خستنەگەری سەرمایە نیە لە بازاری ئازاددا، ڕیزێک کۆمپانیای زەبەلاح، بەرهەمی تێکشکاندنی کۆمپانیە بچوکەکان نیە، دەرزەنێک سەیارەی دوامۆدیل و بەنزینخانە، بەرهەمی ئارەق ڕشتن نیە، رێگاوبان دروستکردن بۆ بەردەم ماڵە بەرپرسەکان، پرۆسەی جادەسازی کۆمەڵگا نیە، پڕکردنی بانقەکانی ئەوروپا لە دولارو یۆرو، بەرئەنجامی پارە گۆڕینەوە و خستەنەگەری سەرمایەی مالی نیە، نا ئەمانە دزی ئاشکرای ئەو داهاتەن کە بەدزین و ئاودیوکردنی ممتەلەکاتی کۆمەڵگا لەدوای راپەرینی 1991وە دەستی پێکرد، بەدزینی داهاتی نەوت بەرامبەر بەخۆراک و داهاتی بڕیاری 986 درێژە پەیداکرد، و بەدوای روخاندنی بەعسیشدا بە دزینی ئەو داهاتەی بۆ ئاوەدانکردنەوەی کوردستان تەرخان کراوە، پێکهاتووە. بۆیەش هەر بەرپرسی حزبەدەسەلاتدارەکان بونە خاوەنی هەموو ئەم سەروەتە خەیاڵی یە، چونکە بەرپرسی دەسەڵاتی میلیشایی بوون، هەن. هەرکام لەو بەپرسانە ئەگەر لەناو حکومەت و دەوڵەتێکدا پۆستیان ببوویایە، خاوەنی ئەم سەرمایە خەیاڵیە نەئەبون، یان ئەگەر رەئیسی حزب و هەڵسوراوی سیاسی ئۆپۆزیسیۆن بونایە، دیسان نەیاندەتوانی ببنەخاوەنی ئەو دەریایە لە پارەو ئیمکانیات.
لەهەر شوێنکی دنیا، ئەگەر دەوڵەت و حکومەت هەبێت، و بۆنی مەدەنیەتی لێبێت، ئەگەر دزیش هەبێت “کە هەیە” لێپرسینەوەش بۆ ئەو دزی یە هەیە، کە گەندەڵی هەبێت” کەهەیە” دیسان پرسینەوەش هەیە، وەکەم نین ئەو حزب و سەرۆک و بەرپرسانەی لەئاکامی لێپرسینەوە لە دزی و فەسادیان، لەسەرکار لابران، یان ئیستیقالەیان پێدراوە و سەروەتەکەیان لێسەنراوەتەوە.
تەنانەت ئەگەر حکومەت و دەوڵەتێک کۆنەپەرست و عەسکەرتاریش بوبێت، بەوهۆیەوە دەوڵەت و حکومەت، تا ڕادەیەک یاسا و تەعوداتی سیاسی هەیە، سنوریک بۆ دزی و لوشدانی سەروەتی کۆمەڵگا دانراوە، لە کوردستاندا چونکە هیچ کام لەوانە نین، نە لێپرسینەوەیەک هەیە و نەتەعەهوداتێکی سیاسی ویاسایی. دەسەڵاتی میلیشیایەک کەلەکوردستان هەیە، تاسەرمۆخ کۆنەپەرست و سەرکوتکەرە، مەبدەئی هەموو داهات هی خۆمە، بەشی خەڵکیش هی خۆمە، ئەوەی بشڵێت” نا” دەڵێن ئەوە دژی ئەزمونی کەم وێنەی دیموکراسی یە!.
مەسەلەیەکی گرنگتر کەدەبێت بەرەی رادیکاڵء پێشکەوتنخوازی کۆمەڵگای کوردستان فەرامۆشی نەکەن ئەوەیە، کە چاوەروانی لەدەسەڵاتی میلیشیایی بەوەی دەست لەتاڵانی و لوشدانی داهاتی کۆمەڵگا هەڵبگرێت، شتێکی ناچاوەروانکراوە، بەتایبەت کەدەست بەسەراگرتنی داهات و لوشدانی سامانی کۆمەڵگا یەکێک لە تایبەتمەندیەکانی دەسەڵاتی میلیشیایی یە. بۆیە ئەگەر خۆپیشاندان لەدژی گەندەڵی و فەسادی ئیداری کە مەسەلەیەکە، ئەبێ جیابکرێتەوە لە دزینی ئاشکرای مافیایی و لوشدان و تیرۆرکردنی داهاتی کۆمەڵگا. بۆیە ئەگەر خۆپیشاندانء ناڕەزایەتی جەماوەری لەدژی فەسادی ئیداری و گەندەڵی مەسەلەیەکی جدی یەو لە زۆر شوێنی دنیاش هەیە، دەبێ لەدژی لەمەیداندا بین، بەهەمان ئەندازە زیاتریش مەسەلەی کۆتاییهێنان بەدەسەڵاتی میلیشیایی مەسەلەیەکی گرنگە و ئەم شێوە دەسەڵاتە وێنەی نیەو سەردەمی بەسە رچووە و دەبێ بڕوات.
لەکوردستان دەبێ ناسنامەی هاوڵاتی بوون بۆ خەڵکەکەی بگێردرێتەوە، دەبێ ئەم خەڵکە خۆیان نەک کەسی تر، بەخەباتی خۆیان، بڕیارلەسەر ئایندەی سیاسی خۆیان بدەن، کە دەیانەوی لە عێراقدا بمێنەوەو ببنەوە بەبەشێک لە عێراقی قەومی و عەربی، یان جیاببنەوەو دەوڵەتێکی سەربەخۆ پێکبهێنن، کە خاوەنی ناسنامەی جغرافی لە نەخشەی دنیادا، ناسنامەی هاوڵاتیبوون، بێت. ئەوە ئەو رێگایەیە کە بە پێکهێنانی دەوڵەتێکی سکولاری غەیرە قەومی دەتوانن هەم خۆیان لەدەست بەزۆرلکاندنەوەی کوردستان بە عێراقەوە رزگار بکەن و هەم کۆتایی بەدەسەڵاتی میلیشایی بهێنن، کە دزی و لوشدانی داهات، کە شەڕی ناوخۆیی و خۆشخزمەتی بە بەرەی کۆنەپەرستی، فەلسەفەی بون و مانەوەیەتی.
پرسیار:نازپێوەکردن بەناوی خەبات و تێکۆشان و ئەو هەموو ئیمتیازاتانەی ئەمرۆ کەدەسەڵاتدارانی کوردی بەخۆیانەوە ڕەوای دەبینن، گەنجی کورد لەکام هاوکێشەی ڕوبەروبوونەوە خۆی دەبینێتەوە، مەترسییەکانی ڕوبەروبوونەوەکان چین ؟
عبداللە مەحمود: ئەمە داهێنانێکی تری بزوتنەوەی قەومی کوردیە، کە هەمیشە فەزڵفرۆشی بەسەر خەڵکی کوردستاندا دەکەن و درێژی تەمەنی حزب و ڕادەی زۆری شەهید و بریندارەکان، و وێرانبونی هەزاران ئاوایی و چەندین شاروشارۆچکەو ..تاد، بەخەڵکی کوردستان دەفرۆشنەوە، بەم کارەشیان یەک ڕاستی دەسەلمێنن، ئەویش ئەوەیە کە خەبات و تێکوشانی خەڵک بەهەندناگرن، بەمەش بەڕاستی ئیعترافێکی پڕاوپڕ دەکەن، ئیعتراف بەو راستیەی کە خەبات و تێکوشانی خەڵکی کوردستان بۆ شتێکە و هی ئەحزابی قەومی کورد بۆ شتێکی تر.
خەڵکی کوردستان خەبات و تێکۆشانیان بۆ سەربەخۆی و پێکهێنانی دەوڵەتێکی سەربەخۆی پڕ ئازادی و تەسەل بووە، لەکاتێکدا لەمەیداندابوونی ئەحزابی قەومی کورد بۆ بەشداربوون لە دەسەڵاتی مەرکەزیدا بووە، ئەم دەسەڵاتەش ئەگەر تا مانەوەی ڕژێم بەعس بووبێت، ئەوا ئێستاش لەگەڵ ئیسلامیەکانی کرێگرتەی ئێران و قەمپەرستەکانی قوتابیانی بەعسدا هەرخەریکی وەرگرتنی ئەم بەشەن لەدەسەڵانی مەرکەزیدا،.بۆئەو مەبەستەشیان نەسڵیان لەهیچ ناحەقیەک بەرامبەر خەڵکی کوردستان کردۆتەوەو نەڕۆژێکیش خەبات و تێکۆشانی خەڵک و قوربانیەکانیان بەهەندگرتووە.
ئەمەش نەک حەقانیەت نادات بەوەی فەزڵفرۆشی بەسەر خەڵکی کوردستاندا بکەن، بەڵکە دیرۆکێک کەهەیانە میژووی پیشیلکردنی خواستی سیاسی خەڵکی کوردستان بووە بۆسەربەخۆی، تەنانەت پێشێلکردنی خواستی هەموو ئەوئینسانانەشە کە لەڕیزەکانی بزوتنەوەی قەومی کوردا گیانیان لەدەستداوە، ئاخر هەموو ئەوئینسانانەی لە ڕیزەکانی خۆشیاندا بوونەتە قوربانی، بۆئەوەنەبوو سەرانی ئەم حزبانە ببنە برابەش لەگەڵ دەسەڵاتی سەدام حسین، یان خۆشخزمەتی بۆ تورکیاو ئیران، ئێستاش بۆ گێرانەوەی کوردستان بۆ باوەشی دەوڵەتێکی قەومی عەرەبی ئیسلامی…تاد.
تائەوجێگایەش لەچوارچێوەی فەزڵفرۆشیاندا بەسەرخەڵکی کوردستاندا، پاوانی هەرچی ئیمتیازاتیان کردووە بۆخۆیان، ڕەنگدانەوەی کارنامەی سیاسی و کارکردی عەمەلیانە، نەجێگای سەرسورمانەو نە تازەیە، توێژی گەنجان و لاوانی کوردستان بەتایبەت جیلی دەهەو نیوی رابردوو کە دەست وپەنجەیان لەگەڵ دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتیدا نەرم کردووە، بێمافی وسەرکوتی ئەویان لابووە بە کارنامەیەکی ڕەش، دزی و فەسادی و تەزکیەی حزبی وەکو پەڵەیەکی ڕەش تەماشادەکەن، ژیانی گەنجێتی خۆیانیان تیایدا ووردبووە، لەبەردەم ئەرکێکی چارەنوسازدان، ئەرکێک کەدەبێ وەکو نەسڵەکان پێشوو لەخۆیانی نیشانبدەن، دەبێ هەموو ئەومێژووە بەبیربێنینەوە کە لاوان و خوێندکاران لەرابردوودا گێراویانە، خوێندکاران و لاوانی کوردستان سومبلی وەستانەوە بەڕووی بەبەعسی کردن و بەزۆربەجەیشی شەعبی کردن بوون، ژیلەمۆی خۆپیشاندانەکانی ناوزانکۆو مەعهەدەکان بوون، بڕبڕەپشتی ڕاپەرینی ساڵی 1982بوون، هێزی وەستانەوەبوون بەدژی سات وسەودای ئەحزابی قەومی کورد لەگەڵ بەعس لەساڵی 1984 دا….تاد، ئەمڕۆش لاوان وخوێندکاران، نەک دەبێ لەڕیزی پێشەوەبن بۆ بەدیهێنانی خواست و هیوا خنکێنراوەکانیان لەلایەن دەسەڵاتی ئەحزابی کوردیەوە، بەڵکە دەبێ هاوکات تێکۆشەرو خەباتکاری نەسرەوتی ئایندەیەکی پڕدرەوشاوەبن بۆدیاریکردنی چارەنوسی سیاسی کوردستان بۆسەربەخۆی، دەبێ هاوکات کە لەدژی برسێتی وتاڵانین، لەدژی دەزگاسەرکوتکەرەکانی ئاسایش و زیندانە ئاشکراو نهێنیەکانن، لەدژی تەزکیەی حزبین، لەدژی بێمافین، لەگەڵ هەموو ئەمانەدا دەبێ لەدژی ئەو سیناریۆ ڕەشە بن کە ئەحزابی قەومی کورد بە تەحالوفاتیان لەگەڵ ئیسلامی سیاسی و قەوپەرستەکانی عەرەبدا، دەیانەوێ کوردستان بگێرنەوە بۆژێرسایەو ساباتێک کە دوبارە خەڵکی کوردستان دەکاتەوە پلە دوو، دیسان خەڵکی کوردستان دەخاتەوە بەردەم مەرگەساتەکانی رابردوو.
28-11-2005