Abdulla Mahmud

چالاکی پێشمەرگانە لە ئێران، خزمەت بەکێ دەکات؟

عەبدوڵا مەحمود

لەم ماوانەی دوایدا چەند چالاکیەکی پارتیزانی و پێشمەرگانە لە چەند ناوچەیەکی کوردستانی ئێران لەلایەن پژاک و حزبی دیموکراتی ئێرانەوە ئەنجام دران و لەم چالاکیانەشدا بەداخەوە ژمارەیەک پێشمەرگە بوونە قوربانی… جێگای ڕامان و هەڵویستە لەسەرکردنە، لە کاتێکدا خۆپیشاندان و نارەزایەتی جەماوەری دژ بە برسێتی و گرانی و بێکاری و لە بنەرەتدا دژ بە دەسەڵاتی رەشی جمهوری ئیسلامی ئیران رۆژ بەرۆژ بەرینتر و فراوانتر دەبێتەوە، ئاستی داخوازییەکانی خۆپیشاندەران هەڵدەکشی، لەباری چۆنیەتیەوە، پێشرەوی لەو خۆپیشاندان و نارەزایەتیانەدا دەچێتە پێشەوە… بەشداری جەماوەری زۆرتر دەبێ و بەتایبەتیش رۆڵی کرێکاران و ژنان بەرجەستەتر دەبێتەوە، کەچی لەو کاتەدا ئەو حزبانە دەست بۆ چالاکی پێشمەرگانەی لێرەو لەوێ دەبەن.

بۆ هەر هێزو حزبێکی سیاسی ئەگەر بڕوای بەرۆڵی خەباتی جەماوەری هەبێت، لەدڵی هەلومەرجی ئێستای ئیران و کوردستانی ئێراندا مەسەلەی میحوەری رینوێنی و سازدان و پشتیوانکردن و بەشداری ئاگاهانەیە لەو خۆپیشاندان و نارەزایەتییە جەماوەریانەدا، کەچی ئەم حزبانە لێرەو لەوێ نمایشی چەکداری و چالاکی چەکداری ئەنجام دەدەن… دیارە بەو کارەشیان نەک خزمەتێک بە بزوتنەوەو خۆپێشاندانە جەماوەرییەکان ناکەن، بەڵکە گورز دەوشێنە ئەو بزوتنەوە جەماوەری و شارییەی، سەرتاسەری ئیرانی گرتۆتەوە هەر رۆژە لە چەند شارێکدا روودەدەن. وە دەستی رەشی جمهوری ئیسلامی ئاوەڵادەکەن تا زۆرتر لەوەی هەیە کەشی ئەو شوێن و ناوچانە زیاتر میلتاریزە بکەن و سەرکوتی بێپەردەی سیاسی فراوانتر لەدژی هەڵسوراوانی سیاسی و چالاکوانانی مەدەنی، ئەنجام بدەن.

لەحاڵیکدا بەهێزکردنی بزوتنەوەی جەماوەری شاری دەبێتە ئەرکێکی پێویست لەبەرامبەر بە جمهوری ئیسلامیدا و ئەوە دەخوازێت خەڵکی شارەکانی کوردستان بە بزوتنەوەی نارەزایەتی و خۆپیشاندانەکانی شارەکانی ئێرانەوە پەیوەست بن و هاوکاری و هاریکاری یەکتری بن و حزبە سیاسیەکانی کوردستان هەوڵی هێنانە مەیدانی جەماوەری بدەن، کەچی بەشێک لەو حزبانە، خۆیان لەو ئەرکە دەدزنەوەو دەیانەوێ بزوتنەوەی نارەزایەتی جەماوەری بکەنە قوربانی چەند چالاکیەکی چەکدارانە لەبەرامبەر سات و سەودایەکی نارەوادا. ئەو حزبانە چونکە چاو لەدەستی دەستێوەردانی دەرەکی و بەتایبەتیش ئەمریکاو غەربن لە دۆخی ئێراندا، دەیانەوێ بەو چالاکیانە، دڵی ئەمریکاو غەرب بۆخۆیان رابکێشن و لەهەر ئاڵوگۆڕیکی ئایندەی ئیراندا بەشی حزبیان وەربگرن. لە کاتێکدا ئەم حزبانە ئەو کارە بە چالاکی شۆرشگیرانە دەزانن، کە ئەزموونی عیراق و سوریا ولیبیا و دەستێوردانی ئەمریکاو غەرب لەبەردەمیانەو دەزانن چ کارەساتێک بۆ جەماوەری نارازی و خەڵکی بەدوای خۆیدا هێناوە چۆن کۆمەڵگەی ویران و بەرەو دواوە پەلکێش کردووە.

جمهوری ئیسلامی دەبێ و پێویستە بە هێزی بزوتنەوەی جەماوەری و شۆرشی لەخوارەوەی بێبەشان بروخێنرێت، نەک بە پشت بەستن بە دەستێوەردانی دەرەکی و دەخالەتی ئەمریکاو غەرب… هەر هێزێکی شۆرشگێڕ ئەگەر دەیەوێت بەشێک بێت لە هێزی شۆرشگێر و پشتیوانی جەماوەری، پیشمەرجی هەر کارو هەنگاوێکی دەبێ خۆجیاکردنەوە بێت لە سیاسەتی ملهورانەو قازانج پەرستانەی ئەمریکاو غەرب. ئەو حزب و ‌هێزانەی خۆیان گرێداوە یان دەیانەوێت بەخۆبەستنەوەو بەئەمریکاو غەرب و سیاسەتەکانیان جمهوری ئیسلامی بروخێت، بێ هیچ گومان و ئەو لاو لایەک، کۆمەک بە جمهوری ئیسلامی دەکەن و دەچنە بەرەی دژە شۆرشی جەماوەرییەوە. وە دەبنە بەشێک لەو هێزە ڕەشانەی داهاتوو. حزبی سیاسی شۆرشگێر و پێشکەوتنخوازو ئینسانی، ئەو حزبەیە کە لەپشتی جەماوەی نارازیی دەوەستێت و ئاسۆی رزگاریان بەدەستی خۆیان دەخاتە بەدەست، کاری ریکخستن و یەکگرتووکردن و رێنوێنکردنیان بەئەرکی خۆی دەزانێت و هێزی چەکدار و دەستەی چەکداریش لە کاتی خۆیدا بۆ پشتیوانی لە بزوتنەوەی شۆرشگێرانەی جەماوەری، ئامادە دەکات… جەماوەر چەکدارکردن بۆ یەکلاییکردنەوەی نەبەردی کۆتایی بەئەرکی خۆی دەزانێت، بۆ تێکشکاندنی دەزگای سەرکوتگەر و چەکداری دەسەڵاتی ئیسلامی. ئەو چەند چالاکییە چەکدارییەی لەو ماوانەی دواییدا کراون، بەهیچ جۆرێک ناچیتە خزمەت بە بزوتنەوەی نارەزایەتی بێبەشان و شۆرشی داهاتووی خەڵکی ئێران بۆ روخاندنی جمهوری ئیسلامی… حزبە چەپ و کۆمۆنیست و پێشکەوتنخوازەکان ئەرکیانە، ماهیەتی ئەو حزبانە و ناوەرۆکی پرۆژە دژە شۆرشەکانی ئەو هێزانە لە ئیستاوە بۆ جەماوەر بخەنە روو، ئەو حزبانەی کەدەیانەوێ بەخۆ شەتەک دان بە سیاسەتەکانی ئەمریکاوە لە پشتیوانیکردن لە ئابڵۆقەی ئابورییەوە، تا بەرە سازکردن و  پوڵ وەرگرتن  و خۆ بەستنەوە بە نەخشەکانی ئەمریکاو غەربەوە… جیگایەک لە ئایندەدا بۆ خۆیان پەیا بکەن… هێزو حزبی دژە شۆڕشن.

لەوانەش واوەتر خەڵکی کوردستان و ئیران و نەک هەر نابی هیچ خۆشباوەریەکیان بە ئەمریکاو غەرب و ئەو هیزە سیاسیانە هەبێت، کە ئومیدی خۆیان بە ئەمریکاو غەربەوە دەبەستنەوە… بەڵکە ئەرکیانە دەست بخەنە ناو دەستی یەکتری و ریگە نەدەن ئەو حزبانە کایە بە خۆپیشاندان و نارەزایەتی جەماوەری و راپەرین و شۆرشی بێبەشانەوە بکەن.

هەڵبژاردن لەکۆمەڵگەی کوردستاندا، یارییەکی بێ ئاکامە پێویستە دەنگی “نا” و “بایکۆت” نوێنەرایەتی بکرێت!

عەبدوڵا مەحمود

وا بریارە لە ٣٠ ئەیلولی داهاتوو هەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی کوردستان، بەڕێوە بچێت. لە ئێستاشەوە هەموو حزب و لایەنە سیاسییەکانی ناو خانەوادەی بۆرژوازی کورد خەریکی ئامادەکارین بۆ ئەم هەڵبژاردنەو لە داهاتویەکی نزیکیشدا، بانگەشەی هەڵبژاردنەکان دەست پێدەکات، دوبارە ماشینی درۆسازی، بەڵینی بێ بنەما، وادەی زل و بێ ناوەرۆک، کۆمەڵگە سیخناخی درۆ و فریوکاری دەکات. هەڵبژادنی ئەمجارە لە هەلومەرجێکدا بەڕێوەدەچێت، کە هەم حزبەکانی خاوەن دەسەڵات و میلیشیا دەرگیری ئەزمەن و پێگەی سیاسیان لە لەسەر ئاستی ناوچەکەوعێراق و کوردستاندا بەرەو داکشان چووە، هەم هێزەکانی بەناو ئۆپۆزیسێۆن” کە ئێستاشی لەگەڵ بێت لەدەسەڵاتدا بەشدارن و بەشدار بوون” توشی پاشەکشەیەکی ئابڕوبەرانە هاتوون و ئاه ناڵەیان بۆ لەدەست دانی پێگەو پاشەکشەیان، بەردەوامە.

خەڵکی کوردستان لە هەڵبژاردنی پێشوو بۆ ئەنجومەنی نیشتیمانی عێراق، وەکو تەواوی خەڵکی عێراق، بەرێژەیەکی یەکجار کەم بەشداری هەڵبژاردنیان کرد و بەپێی ئامارە فەرمیەکان، نزیکەی ٧٠% لەسەدی هاوڵاتیان بایکۆتی هەڵبژاردنەکانیان کرد. بایکۆتی هەڵبژاردنەکان لەلایەن هاوڵاتیانەوە، کاردانەوەی تورەیی و نەفرەتی جەماوەری بوو لە دەسەڵاتی میلیشیایی پارتی و یەکێتی و تاڵانی و برۆیەکی ئاشکراو ئەو نابەرابەرییە ئابوری و چینایەتییە قوڵەی لە کوردستاندا هەیە، هاوکات سزادانی ئەو حزبە بەناو ئۆپۆزیسیۆنانە بوو، کە هەم لەدەسەڵات بەشدارن و لە سفرەی پڕی دزی دەسەڵاتدا ئاوساون و دەخۆن و هەم خۆیان بە ئۆپۆزیسێۆن دەزانن و یەک تاکە وادەو بەڵێن و بەندێکی یەک پاکیجیان، بەهیچ شوێنێک نەگەیشت. ئەم ئۆپۆزیسێۆنە نەک هەر جەماوەری کوردستان، بەڵکە لایەنگران و جەماوەرەکەی خۆشیان نوقمی بێ هیوایی و بێئومێدی کرد.

جیا لەوانەش خەڵکی کوردستان، بە کردەوە بۆیان رۆشن بۆتەوە، کە هەڵبژاردن هیچ لە واقعیەتی زاڵم ئاساو نەخوازروای ژیان و گوزەرانیان ناگۆڕیت و ناکرێت دەسەڵات لە رێگای هەڵبژاردنەکانەوە ئاڵوگۆڕی بەسەردا بێت… هەموو ئەمانە پایەکانی بایکۆتی هەڵبژاردنی پێشوو بوون.

لەم هەڵبژارنەی بەڕێوەیە، ترسی هەموو لایەنەکان لە بەشداری نەکردنی زیاتری جەماوەردا لە هەڵبژاردنەکان و هەڵکشانی دەنگی بایکۆت، راستییەکە حاشاهەڵنەگرەو هەموو لایەنەکان راستەوخۆ یان ناراستەوخۆ دانی پێدادەنێن…

راستیەک هەیە دەبێ پێداگری لەسەر بکرێت، بەشداری نەکردنی خەڵکی کوردستان لە هەڵبژاردنی رابردوودا، بەرهەمی خۆهۆشیاری جەماوەری و چوونە سەری ئاگایی هاوڵاتیان نەبوو، بەرهەمی کاری رێکخراوی هیچ حزب و لایەنێکی سیاسی و بژاردەیەکی کارای سیاسی و مەدەنی نەبوو، بەڵکو بەرهەمی چوونە سەری تورەیی جەماوەری و بێهیوایی بوو، بە دەسەڵات و ئۆپۆزیسێۆن، بەرهەمی بەکردەوەی راستیەکی ئەزموونکراو بوو کە ئاڵوگۆر لە رێگای هەڵبژاردنەکانەوە مەیسەر نابێت.

لە ئێستادا کە جارێکی تر خەڵکی کوردستان دەخرێتەوە بەردەم هەڵبژاردنێکی تر، پێداگرتنەوە لەسەر چەند راستییەک، پێداویستیەکی ژیاریی و گرنگە…

کۆمەڵگەی کوردستان، کۆمەڵگەیەک نییە، کە حکومەت و پەرلەمان، یاسا، هیچ جیگایەکی سەرەکیان لەواقعیەتی سیاسی و قەڵەمرەوی فەرمانرەواییدا هەبێت… بەپێچەوانەوە کۆمەڵگەی کوردستان پاوانی دوو دەسەڵاتی پشتبەستوو بە میلیشیایی چەکدار، کۆنترۆڵی تەواوی سەرچاوەکانی داهات، خوگرتن بە نۆکەر سفەتی بۆ وڵاتانی ناوچەکەیە. حکومەت و پەرلەمان و یاسا!! ش، لەژێر چەکمەی ئەو دەسەڵاتەدان و بۆ رەوایەتی دان دریژەدان بەهەمان دەسەڵات و هاوکات بۆ شێواندنی رای گشتی و فەرمی دنیایە…

بە پێچەوانەی هەموو دەوڵەت و کۆمەڵگەکانی دنیا، کە یەک دەسەڵاتی سەراسەری “بێ گوێدانە ناوەرۆکی دەسەڵاتەکە” وڵات بەڕیوەدەبات و خاوەنی یاسایە “هەر یاسایەک”… لەکوردستان دەسەڵات، دابەشی دوو بەشی یەک جغرافیایە، هەرکام لەو بەشانە دەسەڵاتێک دەستی بەسەردا گرتووە. ئاڵوگۆرهێنان بەسەر ئەم دەسەڵاتەدا لەهەرکام لەو جغرافیایەدا لەگرەی رابوون و هاتنەمەیدانی ئەم زونەوە مەیسەر دەبێت، نەک هەڵبژاردن و گەمەی پەرلەمانی.

ئەگەر لەهەر وڵاتێکی دنیا، چەند حزبیك کێبەرکێی دەسەڵات دەکەن لەهەڵبژاردنەکاندا، سەرئەنجام حزبێک بەپێی زۆرینەی دەنگەکان، بەپێی یاسا، دەسەڵات وەردەگرێت، و حزبی براوە بۆ چوار ساڵ یان دوو دەورە خاوەنی دەسەڵاتی سەراسەری وڵاتە، ئەوا لە کوردستان ئەگەر دەیان هەڵبژاردنیش بکرێت، دەسەڵاتی زونی زەرد ئەگەر لەهەڵبژاردنەکاندا کەمترین دەنگیش بهێنێ، ئامادە نییە دەسەڵات و داهات و پۆست و بەرێوەبردنی ئەم زونە بداتە دەستی حزبی براوە. بەهەمان شێوە ئەگەر دەسەڵاتی زونی سەوز، بەپێی دەنگدان و هەڵبژاردن، سەرنەکەوێت، بەهەمان شێوە ئامادە نییە، دەستبەرداری دەسەڵات و داهات و پۆستەکان و بەڕیوەبردنی ئەم زونە، ببێت. وازهێنان لە دەسەڵات یانی دەستبەرداربوون لەهەموو سامان و داهات و نیعمەتەی لە رێگای دەسەڵاتێکی ناشەرعیەوە، دەستیان بەسەردا گرتووە، یانی مەرگی سیاسی، ئامادەی ئەو مەرگە نین… ئەمە تایبەتمەندییەکی دەسەڵاتی میلیشیاییە… کە تەواو ناکۆکە بەدەسەڵاتی دەوڵەتداری و وڵاتداری لە دنیادا.

ئەم دۆخە تایبەتە وای کردووە، تەنانەت رووبەرووبوونەوەی دەسەڵات، لە هەرکام لەزونەکاندا، جیاوازی هەیە. ئەگەر لەهەر وڵاتێکی دنیادا، لەگەڵ دەستبەسەراگرتنی حکومەت و پەرلەمان، دەسەڵاتی حزبی باڵادەست کۆتایی پێدێت، ئەوا لە کوردستان حکومەت و پەرلەمان ئەگەر چۆڵ و هۆڵ و تەنانەت هەر بوونیشیان نەبێت، هیچ ڕونادات… وەکو ئەوەی کە زۆرجار بینیوومانە. هەروەها ئەگەر راپەرین یان راسانێکی جەماوەری دەست بەسەر حکومەت و پەرلەماندا بگرێت… هەرگیز بەمانای کۆتاییهاتنی دەسەڵات نییە. مەرج نییە کۆتاییهێنان بەدەسەڵاتی زونی زەرد، بەمانای کۆتاییهاتنی زونی سەوز بێت، یان بە پێچەوانەوە. گۆڕین یان هاوسەنگی هێز لەهەر کام لەم زونانە تایبەتمەندێتی خۆی هەیە.

تەنانەت لەهەرکام لەو زونانەشدا، دەست بەسەراگرتنی هەموو دام و دەزگا حکومییەکان دیسان بەمانای کۆتاییهاتنی ئەم دەسەڵاتە لەم زونانە نایەت. ‌هێزی سەرەکی دەسەڵات لەهەر یەک لەم زونانەدا، پشت بە هێزێکی چەکداری هەمەچەشنە بەستووە. لە هێزی پێشمەرگەو و زێرەڤانی و دژە تیرۆری دەمامکادار و بێ دەمامک و ئاسایش و هێزی تایبەت و هێزی بەرپرسە حزبیەکان… و هیچ کام لەم هێزانەش نەک هێزی یاسایی و سەراسەری نین و دابەشی دوو حزبی دەسەڵاتی ئەم هەرێمەن، بەڵکو هەمیشەش لە پێناو دەسەلات و بۆ پاراستنی دەسەڵاتیان ئامادەی جەنگینن لەگەڵ یەکتری. ئەم دوو دەسەڵاتە هەر یەکەیان تەنها لەزونی خۆیدا و بە راسانی جەماوەری دەکرێت دەسەڵاتیان کورت بکرێتەوە یان لێ بسەنرێتەوە. دیارە بەو هۆیەوە کە تێكچوونی هاوسەنگی هێز لە هەر زونێکدا، ئەگەر لەلایەن جەماوەری تورەو نارازییەوە روبدات، هەردوولا دەبنە هاوکار و فریاد رەسی یەکتری، چونکە کاریگەری ئەم دوو زونە لەسەر یەکتری و پەرێنەوەی دەنگی نەفرەت و نارەزایەتی لە زونی سەوزەوە و بۆ زەد دا یان بەپێچەوانەوە، راستیەکی حاشاهەڵنەگرە.

هەموو ئەم تایبەتمەندیانە وای کردووە، کە هەڵبژاردن و گەمەی هەڵبژاردنەکان، لەئاستی سەراسەریدا بۆ پەرلەمان بێت یان لەئاستی شارەکان و بۆ شارەوانیەکان، بێت، هیچ ناگۆرێت. ئەوەی بڕیار دەدات کی براوەیەو دەسەڵات لەدەستیدا دەمێنێتەوە، هێزی چەک و زۆر و ترساندن و بەبارمتەگرتنی پاروی دەمی خەڵک و پشتیوانی وڵاتێکی ناوچەییە، بۆ هەر یەک  لەزونەکان. نە پارتیەکانی زۆنی زەرد دەتوانن بەرپرسیاریەتی لە زونی سەوزدا وەربگرن و بریارەکانی ئەم زونە کارپێبکەن و نە یەکێتییەکانی زونی سەوز دەتوانن لە زونی زەردا دەسەڵاتیان هەبێت و بریارەکان بەهەند وەربگرن. دیارە بۆ حزبەکانی تریش هەروایە. هەرکام لە حزبەکانی دەرەوەی دەسەڵات، بەکردەوە دابەشی سەر هەردوو حزبی دەسەڵات بوون و لە بازنەی بەرژەوەندی ئەواندا دەسوڕێنەوە. ئەوەش کە کێ و کام یەک لەم دوو حزبە دەتوانن مامەڵە و بریار لەگەڵ دەسەڵاتی ناوەند یان لەگەڵ دنیای دەرەوە بکەن، بەهەمان شێوە پەیوەندی بە زۆری قەڵەمرەوی سیاسی وجغرافیای زۆرتر و بوونی هێزی چەکداری گەورەترو پشتیوانی ئیقلیمی و جیهانی فراوانترەوە هەیە. بۆیە باسی دەستاو دەستکردنی دەسەڵات، یان کۆتاییهینان بەدەسەڵات لە رێگای هەڵبژاردنەکانەوە، لە وەهمێک زیاتر هیچی تر نییە…

لەوانەیە ٢٧ ساڵی رابردوو باشترین پێوانە بێت، بۆ لەمحەکدانی ئەو راستیانەی سەرەوە.

ئەو راستییە سەلماو ئەزموونکراوانەی دەسەڵات و ئۆپۆزیسێۆنە بودەڵەکەی، کە بەکردەوە بەشێکن لە مێژووی دەسەڵاتدارێتی ٢٧ ساڵەی رابردوو، بەو راستیەمان دەگەیەنێت، کە هەڵبژاردن لەکۆمەڵگەی کوردستاندا گەمەیەکی ساختە، یارییەکی بی ئاکام، فریوکارییەکی ئاشکرایە… بۆیە نابێ خەڵکی کوردستان بەشداری لەم کایەدا بکات… وە پێویستە دەنگی نارەزایەتی جەماوەری و دەنگی فراوانی “نا” و “بایکۆت” لەلایەن رابەرانی بزوتنەوەی کرێکاریی و جەماوەری” وەکو کرێکاران ژنان، لاوان، خوێندکاران، مامۆستایان و کارمەندان و توێژە بێبەشەکانەوە نوێنەرایەتی بکرێت و بایکۆت و نا وتن بە هەڵبژرادن ببێتە خۆ هۆشیارییەکی جەماوەری و خۆ سازدانێکی فراوان وەکو پێشمەرجی کۆتاییهێنان بەو دەسەڵات و مەرگەساتەی ٢٧ ساڵە یەخەگیری کریكاران و کارمەندان و بێبەشانی، کۆمەڵگەی کوردستانە…

داکوژانی گۆڕان

نووسینی: عەبدوڵا مەحمود

حزبی گۆڕان، بەردەوامە لەسەر داکشان و کوژانەوەی ئەو مۆمەی بە سەدان هەزار کەس لە کوردستاندا، ئومید و خەونە رەنگاڵەییەکانی خۆیان پێوە گرێدا… بزوتنەوەی گۆران لە ساڵی ٢٠٠٩ دا، لەرێگای خۆ هەڵواسین و بە تورەیی و بزوتنەوەی نارەزایەتی جەماوەری لە دەسەڵاتی تاڵانچی و میلیشیایی پارتی و یەکێتی، و جڵەوکردنی ئەو نارەزایەتیانە توانی وەکو هێزو باڵێکی بۆرژوازی پیگەیەکی گەورە لە کۆمەڵگەی کوردستاندا، پەیا بکات و ببێتە هێزیكی حساب لەسەر کراو کاریگەر…

هەرچەندە ئەو بزوتنەوەیە، پایە سەرەکی و هێزە بەرینە زۆرە جەماوەرییەکەی بەرهەمی جیابوونەوەو لەت بوونی یەکێتی نیشتیمانی بوو، کە سەرانی جیابوەوە لە یەکێتی، هەم بەشێکی زۆر لە کادر و ئەندام و هاوکات جەماوەرێکی بەرینی خوارەوەی یەکێتیان لەگەڵ خۆیان برد، بەڵام بانگەشەیان بۆ وەستانەوە بەرووی گەندەڵی و تاڵانچیتیدا، پێداگریان لەسەر شەفافیەتی و نەوت و داهاتەکانی کوردستان و بەدامەزراوەیی کردنی دام و دەزگا میلیشاییەکان و جێ خستنی یاسا… لەکوردستان توانی جەماوەرێکی توڕە و بیلایەنی دەرەوەی جەماوەری یەکێتی بۆخۆی ببات. لەوچوارچێوەیەشدا هێزێکی زۆری لاوان و بەشێکی بەرین لە نووسەرو رۆشنبیرانی بزوتنەوەی ناسیونالیستی پەلکیشی ناو خۆی کردو ژمارەیەکی زۆریان بوونە راوێژکار و ئوستادی سیمایەکی جیاواز بەخشین بە گۆران.

دیارە ئەوەی هەر لەسەرەتاوە رۆشن بوو، نەبوونی جیاوازی بزوتنەوەی گۆران بوو لەگەڵ حزبەکانی تری بزوتنەوەی کوردایەتی بەتایبەتیش پارتی و یەکێتی، لەسەر پرسە سەرەکی و گرنگ و چارەنووسازەکانی کۆمەڵگەی کوردستان. بزوتنەوەی گۆران لەسەر پرسی هەرێم بە ناوەندەوە و فیدرالیزمی قەومی، لەسەر ئایندەی سیاسی کوردستان، لەسەر سیستەمی سیاسی و بەڕێوەبردن، لەسەر پەیوەندی بە وڵاتانی ناوچەکەوە، لەسەر پرسی مافە فەردی و مەدەنیەکان، لەسەر پرسی ژنان، لەسەر پرسی دین و جیاکردنەوەی لە سیاسەت و دەوڵەت و خوێندن و پەروەردەو فێرکردن و یاساکان… نەک هەر جیاوازی نەبوو، بەڵکو لەزۆر بواردا کۆنەپەرست تر، دژە ژن تر، سازشکارتر بۆ ئیسلامی سیاسی و رەوتەکانیان، زمان پڕجنێوتر بەرامبەر رەخنەگران و نەیارانی سیاسییان… خۆیان نیشاندا. وە جگە لەو بانگەشەی چاکسازی و شەفافیەت خاوەنی هیچ پرۆژەو ئەجندایەکی سیاسی جیاواز لە پارتی و یەکێتی و ئیسلامیەکان نەبوون. هۆکاری سەرەکی دارمان و داروخان و هەڵوەرینی رۆژ بەرۆژی گۆرانیش لیرەوە سەرچاوە دەگرێت. ئەوە بەجیا لەوەی خوێندنەوەی ئەو رەوتە بۆ دەسەڵاتی میلیشیایی و تایبەتمەندییەکانی، پێی لەسەر هیچ زەمینەیەکی مادی و بابەتی نەبوو، هیزێک بیەوێت لە رێگای هەڵبژاردنەکان و هێنانی کورسی پەرلەمانەوە دەسەڵات لە پارتی و یەکێتی دەربهێنێت، پیش وەختە دۆراوە، چونکە ئەوەی یەكیتی و پارتی هیشتۆتەوە پەرلەمانەکەی نییە، حکومەتەکەی نییە، هیزە چەکدارەکەیەتی، داهاتە زۆر زەوەندەکەیەتی کە لە گیرفانی خەڵک و داهاتی گشتی دزیویەتی، خۆبەستنەوەیەتی بە وڵاتانی کۆنەپەرستی ناوچەکەوە. حکومەت و پەرلەمان تەنیا دوو کۆڵەکەن بۆ راگرتنی درۆی دەسەڵاتدارێتی یاسایی لەچاوی رای گشتی و فەرمی ناوخۆ و دەرەوەدا. ئەو دەسەڵاتە چاکسازی هەڵناگرێت، بۆیە پاکیجەکانی چاکسازی بەشوینێک نەگەیشتن، چاکسازی یانی روخانی ئەو دەسەڵاتە و لەگەڵ خۆیشیدا، یانی لەدەستدانی پاوانی سەروەت و سامانی حزبە دەسەڵاتدارە میلیشیاییەکان و کۆتاییهاتنی دەسەڵاتدارێتی سیاسییان. بۆیە چاکسازی لە ژێر چەکمەی میلیشیادا، خەونێکی نەزۆکە. ئامارو ئەرقام نیشاندان، زەرب و تەقسیم کردن، بایکۆتی کۆبونەوەکانی پەرلەمان، دەم گەرمی پەرلەمانە تەسەلەکانی لە میدیاو ماس میدیاکان، تەپڵ کوتان و وەشاندنی بتڵی ئاو و فیکە لێدان و لێدوان و نەسیحەتی  نووسەرە بێبارەکان و، کە خۆیان پێویستیان بە ئامۆژگارییە، ریگەی گۆرینی دەسەڵاتی میلیشیایی نییە.

بزوتنەوەی گۆران، لە تەمەنی نۆ ساڵەی خۆیدا، نەیتوانی یەک تاکە بەڵێن و پرۆژەو پاکیج و هیچ ئاڵوگۆرێک بە قازانجی خەڵک ئەنجام بدات. هەلومەرجی ژیان و گوزەرانی خەڵکی لە نۆ ساڵی رابردوودا کەتەمەنی بزوتنەوەی گۆرانیشە، رۆژ بەرۆژ بەرەو خراپتر چووە. ئەم بزوتنەوەیە هیچ شتێکی بۆ شانازی پێوەکردن و خۆ پێوەبادان نییە.

خاکی بوونی! نەوشیروان مستەفا و تێوە نەگلانی لە دزی و گەندەڵی و سادە ژیانکردنی، لە چاو هاو سیاسیەکانی تەمەنی و هاوڕێ و هەڤاڵە ملیۆنەرەکانی، کە مایەی شانازی زۆریک لە لایەنگران و جەماوەری گۆران بوو، تا رادەی ئەوەی ناوی بنێن باوکی هەژاران!! بە گواستنەوەی سەروەت و سامانی گۆران و کۆمپانیای وشە، بەر لەمردنی بۆ سەر کورەکانی کە بە سەدان ملیۆنەها دۆلار مەزەندە دەکرێت، ئەو تایبەتمەندییە لە سادەیی و ژیانکردنی نەوشیروانی کردە بلقی سەر ئاو، درۆی ئەوەی کە دژی دەسەڵات و تەوریسی و بۆماوەیین، نیشانداو ئەو راستییەی سەلماند کە نەوشیروان مستەفاش لە هەمان قوماش و لەهەمان مارکەی سیاسی بزوتنەوەی کوردایەتی و پارتی و یەکێتییە. ئەمەش کاریگەری هەبوو لەوەی تەلاری ناوخۆیی بزوتنەوەی گۆران بلەرزێنێت و نارەزایەتی بەدوای خۆیدا بهێنیت. ‌هیزو رەوتێک بانگەشەی چاکسازی و گەرانەوەی داهات و سامان بۆ هاوڵاتیان بکات و قیرەقیری دژە گەندەڵی بکاتە ناسنامەی کاری و هاواری شەفافیەت، بکاتە ئاوازی گەیشتن بەدەسەڵاتی، بەکردەوەش بە قەبارەی سەدان ملیۆن دۆلار سامانی بگوازێتەوە بۆ سەر کورەکانی… حزبەکەی بکاتە کرێچی و گوێ لەمستیان، بەکردەوە دەبێتەوە بە پارتی و یەکێتی، وە وەرگرتنی مانگانەی ٢٥ دەفتەر دولار لە یەکێتی، درۆی گۆرین و لابردنی یەکێتی و دەسەڵات، دەکاتە کاریکاتێریكی قەڵب. وە هەموو ئەوانە دۆسیەو بەڵگەیەکی حاشاهەڵنەگرن، کە گۆران جیاوازییەکی سەرەکی لەگەڵ یەکێتی و پارتی نییە. چەند کادر و نووسەر و ئەندام پەرلەمانی تەسەلی دەم گەرمی نیعمەت بەسەرا کەوتوو ناتوانن تاسەر بە پاساوی ساختە، خەڵکی کوردستان و جەماوەری گۆران و هیزی گۆران، بخەڵەتێنن…

رەوتی روو لە لێژی گۆران و درزو کەلێنەکانی گۆران، تا بێت بەرەو هەڵکشان دەچێت، ئەوەی لەو نێوەدا قوربانییە، ئەو جەماوەرە بەرینەیە، کە نزیکەی دەهەیەکە خەون و ئاواتەکانی خۆیان بە گۆرانەوە گرێدا و ئیستاش دەست بەتاڵ دەرچوون و ژمارەیەک لە بەرپرسان و ئەندام پەرلەمان و وەزیر و گزیرەکانیان، بوونە ملیۆنێر و دابینکردنی ژیانی شاهانەیان، لەسەر حسابی برسێتی و بێبەشی جەماوەری کوردستان….

بزوتنەوەی گۆران، بەو هێڵ و ئەجندا سیاسییە تەواو تەبایەی لەسەر پرسە سەرەکیەکانی کۆمەڵگەی کوردستان، لەگەڵ یەکێتی و پارتی، شانسی هەستانەوە یان شانسی بەرگرتن بە کێرڤی هاتنەخوارەوەی نییە…

شەنگال، بەڵگەنامەی یەکێک لە گەورەترین تاوانی بزوتنەوەی کوردایەتی و پارتییە…

نووسینی: عەبدوڵا مەحمود  

٣/٨/٢٠١٨ چوارساڵ بەسەر کارەساتی داگیرکردنی شەنگالدا، یان دروستر بڵێێن چوار ساڵ بەسەر رادەستکردنی شەنگال لەلایەن دەسەڵات و بەرپرسانی پارتییدا بە دەستی داعش تێپەردەبێت. چوار ساڵ لەمەوبەر لەکاتێکدا خەڵکی شەنگال و دەوروبەری خەریکی ژیانی ئاسایی خۆیان بوون، لە پلانێکی غافڵگیرانەدا، جینوسایدێکی ئاشکرای ئیسلامی کران و شارێکی گەورەی پر دانیشتوان و دەوروبەری بوونە نێچیری درندەیی هێزێکی وەکو داعش، کەتیایدا بەهەزاران ئینسان کوشتارکران و بەهەزارانیان دیلکران و ژنان و کچانیان کران بە کەنیزەک  و لە بازاری کرێن و فرۆشتنی ئیسلامیدا، خرانە مامەڵەی بازاری سونەتی ئیسلامی محەمەدییەوە. لەو کارەساتەدا 430 هەزار كەس ئاوارەبوون
140 هەزاریان روویانکردە چیای شنگال،  290 هەزاریان چوونە شار و شوێنانی دیکەی باشووری كوردستان و زیاتر لە 6  هەزار كەس بێسەروشوێن بوون، کە ٣٤٥٥ ژن و ٢٨٠٠ پیاو بوون. هەروەها ٦٥ هەزار کەس بوونە پەنابەر و زیاتر لە هەزار و ٨٠٠ کەس کۆمەڵکوژکران ٢٧٤٥ منداڵ بۆ هەمیشە لە نازی دایک و باوکیان بێبەش کران. بەدەیان و سەدان ئینسانی بێتاوان لە دەیان گۆڕدا شوێن بزرکران و کۆمەڵکوژی لە دەیان ناوچەدا بەرێوەبرا. تەنها لەڕێگای چیای شەنگالدا زیاتر لە ٦٠٠ مناڵ و پیرو پەککەوتە گیانیان لەدەستدا. هەروەها ٨٠% شەنگال خاپورکرا، هەزاران دۆنم زەوی کشتوکاڵی و سەرچاوەی بژێوی هەزاران خێزان، شێوێندرا. ئەم روداوە لە کاتێکدا روویدا کە سەرانی بزوتنەوەی کوردایەتی و خێڵێکی بەرین لە نووسەری کڕدراو ویژدان مەیوو لەسەرەتادا هاتنی داعشیان بەخێرو بەرەکەت لەقەڵەمدا، هەموو وتیان فرسەتە… داگیرکردنی موسڵ و ئەو تاوانکارییەی لەو شارەدا لەسەر دەستی داعش رویدا، ویژدانی سەرانی بزوتنەوەی کوردایەتی و نۆکەرە قەڵەم بەدەستەکان و نووسەرە توشبووەکان بە فایرۆسی نەتەوەپەرستی، نەک نەجوڵا، بەڵکو کردیانە شایی و لۆغان و وەکو فرسەتێک بۆ کورد!! کوردستانی باشور!! لێیان روانی و رایانگەیاند شانسی کورد کراوەتەوە، مادەی ١٤٠ کۆتایی هاتووە، دەورەیەکی نوی هاتۆتە ئاراوە و هاوسەنگی هێز لەبەرامبەر بە بەغدادا، بەقازانجی کوردایەتی شکاوەتەوە.

سەرانی بزوتنەوەی کوردایەتی و بەتایبەتیش پارتی، کە هەمیشە بە هێزی پێشمەرگە و زێرەفانیەوە دەفشین، کاتێک هێزەکانی داعش پەلاماری شەنگال و دەوروبەریاندا، بێ هیچ بەرگرییەک رایانکردو بەسەدان هەزار ئینسانیان، بەدەستی بەستراوەوە بۆ جانەوەرانی ئیسلام جێ هێشت. هێندە بێ شەرمانە رایانکرد، تەنانەت ئامادەنەبوون بەر لە ڕاکردنیان دانیشتوانی شارەکەو دەوروبەری ئاگادار بکەن، کە نایانەوێ یان ناتوانن بەرگری بکەن، تا لانی کەم خەڵک بیرێك لە خۆیان بکەنەوە یان بتوانن شار و شوێنی ژیانیان چۆڵ بکەن و کاریگەری ئەم کارەساتەو قوربانیەکانی کەم بکاتەوە. هەر ئەوەشە وادەکات گومانەکان بۆ رادەستکردنی شەنگال بە پیلانی پێش وەختە بکاتە یەقین.

ئەو کارەساتە گەورەیە کە دەکرێ بڵێن یەکێک لە گەورەترین مەرگەسات و جینۆسایدی سەرەتای هەزارەی سێهەمی دنیایە، تا ئێستاشی لەگەڵ بێت، جگە لە ئاڵوگۆرێکی زۆر لاوەکی لە چەند پۆستێکی ئیداری کە پەنجەکانی دەستێک تەواو ناکەن، هیچ لێپرسینەوەو سزایەک، نەگەیشتە دەستی تۆمەتبارانی ئەم کۆمەڵکوژییە دڕندانەیە، بەتایبەتیش لە سلکی سەربازی و بەرگرییدا!! ئەوەش هێندەی تر ئەو راستیە دووپات دەکاتەوە، کە بریاری پشتی ئەو کارەساتە، بریاری سەرانی بزوتنەوەی کوردایەتی و پارتییە و سات و سەودایەکی پشت پەردەی پارتی لەگەڵ داعش بەئاشکرا بەیان دەکات. سات و سەودایەک کە ئەوکاتە بۆسەرانیان بۆتە نیعمەت، لەسەر لاشەی جینۆسایدی بەکۆمەڵ و ئیغتیسابی ژنان و کچان و بازارکردنەوەو مامەڵە پیکردنیان و ئاوارەیی بە کۆمەڵ و ئەو مەرگەساتەی هەرگیز ناتوانرێت لە بیربچێتەوە. نابێ ئەو راستیەش فەرامۆش بکرێت، کە تەواوی حزب و هێزەکانی تری بزوتنەوەی کوردایەتی و ئیسلامی، لە یەکێتییەوە، بۆ حزبی گۆڕان و سۆشیالیست و کۆمەڵ و یەکگگرتوو، ئامادەییان تیا نەبوو ئەو کاتە ئەو رووداوە ئیدانە بکەن، بەمەش نیشانیاندا، باکیان بە کوشتار و مەرگی بەکۆمەڵی خەڵکی نییە، پارتی هاوپەیمان و هاو خانەوادەیان و پەیوەنییەک کە ئەوان بە پارتی دەبەستێتەوە بە گەورەتر و گرنگتر لە گیانی قەسابی کراو گۆری بەکۆمەڵ و کرین و فرۆشتن بەژنانەوە، بزانن… بەمەش بوونە هاوکار یان لایەنگر لەو پیلانە چەپەڵەی مەرگی هەزاران ئینسانی بەدوای خۆیدا هێناو برنێکی قوڵ و گەورەی ساڕێژ هەڵنەگری، لەدوای خۆی بەجێهێشت…

ئێستا کە ٤ هەمین ساڵیادی ئەو کارەساتەیە، هیشتا بەسەدان و هەزار کەس چارەنووسیان لەدەستی داعشدایە و بەسەدان ژن و کچ لای خەلیفەکانی داعشن، یان مامەڵەیان پێوەدەکرێت. هێشتا بەهەزاران کەسیان ئاوارەن و لەهەموو ئەوانەش واوتر برینی ئەم روداوە، لە قوڵایی روح و جەستەی هەموو ئینسانێکی بەئەمەک و ویژدان زیندوودا بۆ ئەبەد دەمێنێتەوە… سارێژکردنی ئەم زامە کەم دنیا دیووە، لە سەختی سەختر و لە ئەستەم ئەستەم ترە… کەچی جگە لەچەند رۆژ پێش و چەند رۆژ دوای ئەم بەروارە رەشە، ئەم مەرگەساتە لەبیرنەچووەوە، ئەحزابی دەسەڵات بەدەستی کوردستان و بەتایبەتیش پارتی، جگە لەهەندێک چالاکی فریودەرانەو بەرنامەی میدیایی، کارێکی تریان لە دەستوردانییە، بۆ قوربانیانی ئەم رووداوە و قەرەبووکردنەوەیان… زۆرتر لەوەش ئەم کارەساتەش وەکو هەموو کارەسات و مەرگەساتەکانی تری وەکو کیمیابارانکردنی هەڵەبجە و ئەنفال و… لەلایەن ئەحزبی سیاسی بزوتنەوەی کوردایەتیەوە وەکو سەرمایەی سیاسی بەدەستەوە دەگیرێت بۆ سات و سەوداو مامەڵە لەسەر کردن…

کارکردن و تیکۆشان بۆ رزگارکردنی ئەو هەزاران ئینسانەی لەدەستی داعشدا ماون، بۆ رزگارکردنی ئاوارەکان و گێرانەوەیان، وە قەرەبووکردنەوەی قوربانیانی ئەو کارەساتە و ئاوەدانکردنەوەی شەنگال و دەوربەری، کارێکی دەستبەجێیەو بەبێ کاری چروپڕ لەو زەمینانەدا، باسی بە جینۆساید ناساندنی ئەم مەرگەسات و کوشتارە بە کۆمەڵە، فریوکارییەکی ئاشکرایە…

دانیشتوانی شەنگال، لەلایەکەوە بەهۆی بوونی دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتی و حزبەکانی، لەلایەن دەسەڵاتی ناوەندییەوە فەرامۆش کراون و بەو هۆیەشەوە شەنگال بە فەرمی سەر بە هەریمی کوردستان نییە، لەلایەن دەسەڵاتی سیاسی هەریمەوە، ئاوڕێکی جدی لێ نادرێتەوە… بەم شیوەیە دانیشتوانی شەنگال و دەوروبەری بەو زامە قوڵە کەم وێنەیەوە بوونەتە قوربانی ململانێی نیوان هەرێم و ناوەند، نێوان داعش و بزوتنەوەی کوردایەتی و هەرەشەی بەردەوامی دەوڵەتی تورکیا… بەم جۆرە ئاشی وردکردن و هارینی خەڵکی شەنگال و دەوروبەری بێ وەستان لەلایەن کۆمەڵێک هێزی دژە ئینسانیەوە، دەگەرێت… هەوڵدان بۆ رزگارکردنی شەنگال لەدەستی ئەو هەموو گورگە کەڵبە خوێناویانە، کاری تیکۆشەران و ئینسان گەلێکە کە ئینسان لایان بەنرخترین سەرمایەیەو، ماندونەناسی رزگاری ئینسانن بی لەبەرچاوگرتنی دین و مەزهەب و نەتەوە و ئینتیمای حزبی… خەڵکی شەنگال و دەوروبەری نابێ هیچ خۆشباوەرییەکتان بە فریوکاری دەسەڵاتی ناوەند و هەرێم هەبێت… پێویستە قوڵی خەباتکارانەی لێ هەڵبماڵن و ئاسۆی رزگاری خۆیان و قەربووکردنەوەو ئایندەیەکی باشتر بەدەستی خۆیان، بە پشتیوانی هێزو لایەنی پیشکەوتنخوازو ئینسانی و دنیای بێدار بەپشت بەستن بەخۆیان بگرنە بەر…  شەنگال، بەڵگەنامەی یەکێک لە گەورەترین تاوانی بزوتنەوەی کوردایەتی و پارتییە و لێخۆش بوون هەڵناگرێت و دەبێت، هەموو تۆمەتبارانی ئەم کارەساتە دوور یان نزیک لە دادگای نێودەوڵەتیدا، دادگایی بکرێن…

تورکیا و داسەپاندنی دەسەڵاتی ئیسلامی… ململانێی ئاینندە

نووسینی: عەبدوڵا مەحمود

بەرواری ٩ی تەموز ئەردۆغان، بەسوێند و وتارێکی سیخناغ لە ئیسلامیزەکردنی تورکیا، بە فەرمی دەستی لە پۆستی سەرۆک کۆماری گیرکرد و بووە بڕیاردەری بێ رکەباری هەموو بریارو نەخشەیەکی تاکرەوانەو دیکتاتۆریانەی ئیسلامی.

سەرکەوتنی ئەردۆغان لە هەڵبژاردنەکانی ئەو دوایەدا و دەستگیرکردنی لە پۆستی سەرۆک کۆماری لە تورکیا بەو هەموو دەسەڵات و دەسئاوەڵایی و بەدەستەوە گرتنی کلیلی هەموو دەرگاکانی فەرمارەوایی و دارایی و یاسایی و جێبەجێکردن و دادوەری، هەوڵی بەردەوامی ١٦ ساڵەی دەسەڵاتی ئاک پارتی بۆ گۆرینی تورکیا بۆ کۆمارێکی ئیسلامی و سەرۆکایەتی، تا رادەیەک بە ئاکام گەیشت…

ئاک پارتی ١٦ ساڵە، دەسەڵاتی سیاسی لەدەستدایە، لە ماوەی ئەم ١٦ ساڵەدا، بەنەخشەوە کەوتە هەوڵدان بۆ گۆرینی سیستەمی سیاسی تورکیا، لە پەرلەمانیەوە بۆ سیستەمی سەرۆکایەتی و گۆڕینی ستراکتۆرو پایەکانی عەلمانیەتی تورکیا، و جێگیرکردنی ستراکتۆرو پایەدانانی دەوڵەتێکی ئیسلامی… ئەم دوو ئامانجە سەرەکیترین کار و هەوڵی ئاک پارتی بووە لە ماوەی دەسەڵاتدارێتی خۆیدا.

لەو راستایەداو بۆ جێگیرکردنی سیستەمی سەرۆکایەتی و گۆرینی تورکیا بە کۆمارێکی ئیسلامی، ئاک پارتی هەرچی لەتوانایدا بوو کردی و ئەنجامیدا… سەرەکیترین هەنگاوی ئاک پارتی لاوازکردنی رۆڵی سوپا بوو، سوپایەک کە بەدرێژیی میژووی تورکیا، هیچ دەسەڵات و حکومەتێک نەک نەیتوانییوە جڵەوی بکات و رۆڵ و پراکتیکی نادیدە بگرێت، تەنانەت زۆر جار قسەی ئاخر سوپا کردویەتی و میژووی کودەتاکانی سوپاش باشترین بەڵگەی ئەو راستیەیە. سوپاو ژەنەراڵەکانی تورکیا کە بە میراتگری پاراستنی سیستەمی عەلمانیەت و ئەتاتورک ناسراوە، یەکێک لە کۆسپەکانی بەردەم ئاک پارتی و ئەدرۆغان بوو. ئاک پارتی بەنەخشەوە توانی ئەو رۆڵە لە سوپا بسەنێتەوەو لاوازی بکات… بە تایبەتیش بەدوای کودەتای تەمووزی ساڵی ٢٠١٦، لەژێر ناوی سەرکوتی کودەتاچیان و یاخی بووان و تیرۆریستاندا، فرسەتی هێنا بۆ تەسفیەی سوپاو ریزەکانی. بەجۆرێک کە نزیکەی ١١ هەزار لە پلەدارەکانی سوپا و ١٧ هەزار لە خوێندکارانی سەربازی و ئەکادیمیای جەنگی لەکارەکانیان دەرکرد… ئەوە جگە لە ٢٥ هەزار کەس لە سلکی ئاسایشی گشتی کە فەسڵ کران. دیارە ژمارەی زیندانی کراوەکانیش بە سەدان هەزار کەس مەزەندە دەکرێت… لێدان لە سوپاو رۆڵی سوپاو ژەنەراڵەکان، ئامانجێکی سەرەکی دەسەڵاتی ئاک پارتی بوو تا بتوانێت کۆسپێکی سەرەکی بەردەم خەونەکانی لاببات، ئیستا و بەتایبەتی دوای کودەتاکەی تەموزی ٢٠١٦. تارادەیەکی زۆر لەجێبەجێکردنی ئەو نەخشەیەیدا سەرکەوتوو بووە… کۆسپێکی تری بەردەم دەسەڵاتی ئەردۆغان و ئاک پارتی میدیای تارادەیەک جڵەو ئازاد، رێکخراوەو کۆرو کۆمەڵی مەدەنی و جەماوەری و رادیکال و پیشەیی…بوو، لە ماوەی دەسەڵاتی خۆیدا ئاک پارتی رۆژ بەرۆژ و بەپێی نەخشەیەکی سیستماتیک… هێرشێکی فراوانی بۆسەر میدیا و کەناڵە راگەیاندنەکان” بیستراو بینراو چاپکراو” دەستپێکرد نزیکەی ٢٠٠ کەناڵی راگەیاندنی داخست. بە سەدان رۆژنامەنووسی لە کونجی زیندانەکان گیر کرد. بەدەیان و سەدان رێکخراوەو… کۆرو کۆمەڵەی مەدەنی رێگەی کارکردنیان لێگیراو یاساغ کران. ئەم شەپۆلە لە هێرش بۆسەر میدیای ئازاد و کۆروکۆمەڵەی مەدەنی و زیندانیکردنی دەیان هەزار کەس لە سیاسی و چەپ و پێشکەوتنخوازو نەیاری سیاسی دەسەڵات، کەشیکی ترس و تۆقاندنی داسەپاندە سەر تورکیا و لەو رێگایەشەوە پاشەکشەیەکی گەورەی بەسەر کەشی ئازادی و دیموکراتی!! و هاوکات بەسەر بنەماکانی عەلمانیەتی تورکیادا، داسەپاند… و تورکیای لیخنی کەشی ئیسلامی کرد.

گۆرینی سیستەمی پەرلەمانی تورکیا بەسەرۆکایەتی و… دەستئاوەڵایی سەرۆکی پرۆ ئیسلامی… تورکیای خستە ناو برگەیەکی تازە و وەرچەخانێکی بێوێنە… ئەگەر پێشتر هەوڵدان بۆ بەئیسلامیزەکردنی تورکیا، پڕ گرێ کوێرەو سەخت بوو بۆ ئەردۆغان و ئاک پارتی، لەمەبەدوا ئاک پارتی و ئەردۆغان، بە کەڵک وەرگرتن لە پێگەو ئەو ئاڵوگۆرانەی بەدوای هەڵبژاردنەکاندا پێکهات و ئەردۆغانی گەیاندە کۆشکی کۆماری و سیستەمی سەرۆکایەتی کردە فەرمی… دەتوانێت بێ هیچ رێگرییەکی یاسایی، هێرشی بەنەخشە و توند بکاتە سەر بنەماکانی عەلمانیەتی تورکیاو جەنگێکی فرەرەهەند بۆ ئاراستەکردنی تورکیا گۆرینی بە کۆمارێکی ئیسلامی دەستپێبکات. ئەمەش نەک ئاراستەیەکی ترسناکە بۆ ئاڵوگۆر لە تورکیادا، بەڵکە مەترسیەکی گەورەیە بۆسەر تەواوی ناوچەکەو و دنیا… دنیا چوار دەهەیە بەدەست ئیرانی ئیسلامیەوە دەناڵێنی، هاتن و پێ چەقاندنی تورکیا لەسەر بە ئیسلامیزەکردنی دەوڵەت و فەرمانرەوایی بۆ چەندین دەهەی تر دنیا دەخاتە ناو رەشترین ململانێ و دەستێوردان و بەهێزکردنی تیرۆریزم و رەوتەکانیان… وە دەچێتە ناو ململانێێیەکی نوێوە لەگەڵ رەوتی شیعەگەرای ئیسلامی لە ناوچەکەدا… و ململانێی نێوان هەردوو رەوتی ئیسلامی سیاسی” شیعی و سونی” دەبێتە یەکێک لە سەنتیزەکانی ململانێی ناوچەکە.

هەموو ئەمانە هێشتا دیوێکی ئەو ئاڵوگۆرانەیە کە لە تورکیادا دەستێ پێکردووەو بەشێوەی سیستماتیکتر درێژە پەیدا دەکات، بەڵام هاوکات لەگەڵ ئەمانەدا، تورکیای دەرگیر بە دارمانی ئابوری و داتەپینی بەهای لیرەو بەرینبوونەوەی بێکاریی و گرانی و ناڵاندنی دەوڵەت لە ژێر قەرزێکی کەمەرشکێنی سەختدا، لەگەڵ نائارامی سیاسی و شێواوی باری ئەمنی… هەروەها کارادنەوەی شاراوەی ئەو هەموو سەرکوت و زیندانی و راوەدونانەی هەیە… رێگای جیبەجێکردنی نەخشەو تەماحەکانی ئەردۆغان و ئاک پارتی، لە ژینگەیەکی ئاوادا، دەخاتە مەترسیەوە… هاوکات کاردانەوەو راسانی بەرەی عەلمانی فراوانی تورکیاو مێژووی نزیک بە دەهەی ئەو عەلمانیەتە لە ئاستی کۆمەڵایەتییدا و رەگ داکوتانی بۆ ناو کەڵچەرو ستراکتۆری سیاسی و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و بوونی هیز گەلێکی سیاسی و کە خۆیان بە میراتگری ئەتاتورک و عەلمانیەت لەتورکیا دەزانن، هیشتا نەک رێگری واقعین لەبەردەم ئەردۆغان و ئاک پارتیدا، بەڵکو هەموو ئەمانە ئاماژەن بۆ ئەوەی شانۆی سیاسی و کۆمەڵایەتی تورکیا، دەچیتە ناو دەورەیەکی نوێ، وە ڕۆشنتر لەپێشوو. بەرەی عەلمانیەت لە تورکیا، بە ئاشکراو بە فەرمی رووبەرووی دەسەڵاتی دیکتاتۆریانە و ئیسلامی دەبێتەوەو ململانێی نێوان ئەو دوو بەرەیە دەبێتە بەشیک لە واقعیەتی حاشاهەڵنەگری داهاتووی تورکیا.

دیارە لەگەڵ ئەوەدا کە ئەردۆغان و ئاک پارتی وا دەردەکەوێ کە سەرکەوتوو هاتوونەتە دەرەوە، بەڵام واقعیەتی و ململانێی داهاتوو لە تورکیادا، هەڵگری ئاماژەی پێچەوانەیە… شانسی ئەردۆغان و ئاک پارتی لەگەڵ ئەوەدا کە سیستەمیان گۆریووە، جەنگی عەلمانیەتیان بەردەوامە، بەڵام بەو دۆخەوە کە تورکیا دەرگیرییەتی، لە ئەزمەی ئابوری قوڵ و ناڵاندن لە ژێر قەرزی زۆر و دارمانی بەهای لیرە و بەرینبوونەوەی بێکاری و گرانی… دەرگیربوون لەگەڵ دۆخی نائەمنی و ئاڵۆزکاوی سیاسی، تا دەگاتە تەریک کەوتنەوەی نێودەوڵەتی تورکیا و نەزۆک دەرهاتنی خەونی بوون بە ئەندام بوونی لەیەکێتی ئەوروپا و… بەرینبوونەوەی تورەیی رۆژ بەرۆژی بزوتنەوەی نارەزایەتی جەماوەری…تاد، لەگەڵ کارادنەوەی رەوتی عەلمانیەتی تورکیا لە ململانێی داهاتوودا… شانس نادات بە ئەردۆغان و ئاک پارتی و رەوتی داهاتووی ئەو رەوتە بەرەو لێژی دەبات.

١٤/٧/٢٠٠٠ بەراسپاردەی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان و بەسەرکردایەتی و ئەندازیاری باوکی هەژاران!! بەپێی نەخشەیەکی پلان بۆ دارێژراو، هێرشێکی چەکداریان کردە سەر نوسینگەو بنکەکانی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی و رێکخراوە جەماوەرییە رادیکاڵەکانی وەکو ڕێکخراوی سەربەخۆی ئافرەتان، سەنتەری پاریزگاری ژنان، سەنتەری بەرگری لە مناڵان، و مامۆستایان… لەو هێرش و پەلامارەدا، پینج ئینسانی کۆمۆنیست و تێکۆشەری ڕزگاری هەژاران، بەرۆژی روناک و لە بۆسەیەکی قیناوی و داخ لەدڵانەدا بەرامبەر بەکۆمۆنیزم و ئازادیخوازی، قەسابی کران.

پاساوی هێرش و قەدەغەکردنی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی بردنە دەرەوەی بارەگای چەکداری حزبەکان و داماڵینی شار بوو، لە چەک. ئەو پاساوەی کە بەر لەهەموو کەس و لایەنێک شانی خۆیانی دەگرتەوە، ئەوە ئەوان بوو، شارو شارۆچکەکانیان میلیتاریزە کردبوو، ئەوە بارەگاو ماڵی بەرپرسە حكومی حزبیەکانیان بوو، کە بەچەک تەنرابوون و لەگەڵ جوڵە کردنیشیان ماشێنی پر چەکدار و بیکەیسی لەسەر سیمای مەدەنیەتی شاریان، بە بەرەی جەنگ و دۆخی نایاسایی گۆڕی بوو. ئێستاشی لەگەڵ بێت هیچ حزب و لایەنێکی سیاسی بارەگای چەکداری حزبەکانی نەبردە دەرەوەی شارەکان و شارەکانی لە دیاردەی چەک دانەماڵی. ئێستاشی لەگەڵ بێت ئەوە هێزی ئاسایش و پاراستن و دژە تیرۆری دەمامکدار و بێ دەمامک و یەکەی ٧٠، ٨٠ چەکداری نایاسایی یەکێتی و پارتین بۆ پاڕیزگاری لەدەسەڵات هەمیشە ئامادەن ناوجەرگەی شارو شارۆچکەکان میلیتاریزە بکەن و رۆڵەی خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێش و خۆپیشاندەران بۆ داوای ئاو و نان و موچە و خزمەتگوزارییەکان، بدەنە بەردەستڕیژی گوللە. خەڵکی کوردستان ویەکێتی و باش دەیانزانی حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی جگە لە چەند دەستەیەکی پاریزگای لە نوسینگەکانی زیاتر هێزی چەکداری نییە. ئەمە پاساوێک بوو، پاساوێک هیندە نەزانانەو نەفامانە کە هەر زوو خۆیان بەدرۆیان خستەوە.  باوکی هەژاران کە بەرێوەبەر و ئەندازیاری هێرشەکە بوو بۆ سەر حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی لە دانیشتنی رەسمیدا لەگەڵ رابەری حزب بە ئاشکرا دانی نا بە هۆکاری هێرشەکەیان… ئەو وتی ئێمە گوشاری ئیرانمان و عێراقمان لەسەرە… ئەو دانپیانانە بەسە بۆئەوەی سفەت نۆکەری یەکێتی دەربخات و هۆکارێکی هێرشەکەش نیشان بدات… بەڵام ئەوە هیشتا لایەنێکی ریوایەتەکەیە، لایەنێکی تر و سەرەکی بۆ ئەوەی یەکیتی ناچار بە هێرش بۆسەر حزب بکات، ئەوە بوو کە پێشتر لە شکاتنامەیەکی ئابروبەرانەدا، رایان گەیاندبوو کە کۆمۆنیزمی کرێکاریی، دەیانەوێ یاسای باری کەسێتی سەردەمی بەعس هەڵبوشێنەوەو لە جێگایدا یاسای باری کەسێتی مۆدێرن و ئینسانی بخەنە جێگاکەی، تێدەکۆشن بۆ یەکسانی ژن و پیاو، داوای ریفراندۆم بۆ جیابوونەوەی کوردستان، دەکەن…

بەڵی هێرشی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان، بۆسەر نوسینگەو… بنکەکانی کۆمۆنیزمی کرێکاریی و رێکخراوە جەماوەرییەکانی نزیک لێیان، لەلایەکەوە جێبەجێکردنی پلانی ئیران و دوبارەکردنەوەی سفەت نۆکەری بوو، لەلایەکی تریشەوە هێرش بوو بۆسەر کۆمۆنیزم و ئازادیخوازی کە کۆمۆنیزمی کرێکاریی ئاڵاهەڵگری بوو.

ئەو سەردەمە تاکە رەخنەی ریشەیی و چینایەتی لەدەسەڵاتی سیاسی وسەرمایەی بزوتنەوەی کوردایەتی، لە کۆنەپەرستی ئیسلامی و رەوتەکانی، لە پیشیلکردنی ئیرادەی سیاسی خەڵکی کوردستان لەلایەن وڵاتانی کۆنەپەرستی ناوچەکەوە، کۆمۆنیزمی کرێکاریی بوو، تاقانە هێزی لە مەیداندبوو بۆ بەرگری لە خواست و مافی کرێکاران و… بێبەشان، لە ژنان و لاوان و لەمەدەنیەتی کۆمەڵگەی کوردستان و لە ئازادییە سیاسیەکان و مافە فەردی و مەدەنییەکان، لە بریاری ئازادانەی خەڵکی کوردستان بۆ دیاریکردنی ئایندەی سیاسی کوردستان، کۆمۆنیزمی کرێکاریی بوو. کۆمۆنیزمی کرێکاریی ئەوکاتە تەنها رەوتیکی رەخنەگرانەی سیاسی و فکری نەبوو، بەڵکو هاوکات بەکردەوە لە مەیداندا بوو، هیزێکی ناسراو خۆشەویست، کە رۆژ بەرۆژ پاوانی دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتی لەمەنگەنە دەدا… وە بەکردەوە ببووە کۆسپێک لەسەر رێگای نەخشە و رێگاچارە کارو و کردەوکانیان. بزوتنەوەی کوردایەتی و حزبەکانی کە بەدرێژایی مێژووی سیاسی خۆیان، روبەرووێ رەوت و هیزێکی چینایەتی و کۆمەڵایەتی و جیاواز لە مەیدانی بەرامبەرکێی کۆمەڵایەتی و سیاسییدا نەبوون، پێشرەوی و رۆڵی ئەم رەوتەیان بۆ تەحەمول نەدەکرا. بەرگەی رێگاچارەی جیاواز بۆ پرسی سیاسی و دۆخی هەڵواسراوی کوردستان، یەکسانی ژن و پیاو هەڵوەشاندنەوەی یاسای باری کەسێتی، رێکخستنی جەماوەر بۆ بەدەستهیانی مافەکانیانیان نەگرت. یەکێتی وەکو هیزێک هەراسان لە کۆمۆنیزمی کرێکاریی و ئازادی بوو.

هیچ هێزو رەوتێکی سیاسی لەناو خانەوادەی بۆرژوازی کوردا، بە وێنەی یەکێتی، بانگەشەی دیموکراسی ئازادی و مافی مرۆڤ و مەدەنیەت و ناکات و نافشێ، کەچی لە مەیدانی واقعی و لە ئاستی پراکتیکیدا هیچ هیزێک هێندەی یەکێتی دژی دیموکراتی و ئازادی و رێزگرتن لە مافی مرۆڤ و مەدەنیەت و مافە سەرەتاییەکانی هاوڵاتیان و تاکی کۆمەڵگە، نییە.

هێرش بۆسەر رەوتی کۆمۆنیزمی کرێکاریی، نەک هەر کۆمۆنیزمی کرێکاریی و حزبەکەی توشی پاشەکشەکرد، بەڵکو ئازادی و ئازادیخوازیش پاشەکشەی پێکرا. هێرش و سەرکوت کەشی زۆرتری بۆ ئاوەڵابوو، کۆنەپەرستان و رەوتەکانیان، جڵەو بەرەڵاتر بوون. کرێکاران و زەحمەتکێشان، ژنان و لاوان و پشتیوانیەکی گەورەیان لە مەیدانی بەرامبەرکێی کۆمەڵایەتی و چینایەتییدا لەدەستدا، دەنگی ئازادیخوازی خەفەتر کرا، بەڵام نەتوانرا تورەیی جەماوەری بێبەشان جڵەو بکرێت، و رەوتی پاشەکشەو ریسوای بزوتنەوەی کوردایەتی بەری پێبگیرێت… ئەگەر لەکاتی ٢٠٠٠دا، کۆمۆنیزمی کرێکاری ڕەچەشکێنی کرد و دەیان بەناو پیرۆزی لە نەریتەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی، بێبەها کردو دەرگای کردەوە کە بتوانرێت پیروزیەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی و رەخنەبکرێن و پەردەیان لەسەر هەڵبماڵرێت. ئەو کاتە رەخنە تیژەکانی کۆمۆنیزمی کرێکاریی و لە رەوشت و نەریت و سیاسەت و کەلتور و ئەخلاقیات و بۆچووکانی بزوتنەوەی کوردایەتی ریزێکی بەرین لە نووسەر و ئیلیتی سیاسی خستبووە سەر هەوای نیگەرانی و هەراس و کۆمۆنیزمی کرێکارییان بە توندرەو و جوێندەر وێنا دەکرد، کەچی ئێستا بەفراوانترین شیوە و لەئاستی بەرینی کۆمەڵایەتیدا بزوتنەوەی کوردایەتی لەژیر هەرەشەی بزوتنەوەی نارەزایەتی جەماوەریدایە و میراتی کۆمۆنیزمی کریکاری لایەن و هۆکارێکی سەرەکی ئەو جەرائەتەیە کەرووبەرووی بزوتنەوەی کوردایەتی و حزبەکانیەتی.

١٤/٧/٢٠٠٠  یادی تاوانێکی لەبیرنەکراوی بزوتنەوەی کوردایەتییە، کە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان فەرمانی ئەنجامدانی داوەو نەوشیروان مستەفای باوکی هەژاران!! جێبەجێی کردووەو لەم تاوانکاریەشەدا پینج ئینسانی تێکۆشەری رزگاری بەکردەوەی هەژاران، بە بریاری باوکی هەژاران!! گیانیان لێسەندرایەوە کە یەکێک لەو هاوڕێیانە بەدیلی کەوتە دەستیان، و بە کەوش و شەقی بەڵتەجیەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی لە خەستەخانەدا، گیانی دەکێشرێت…

ئەو تاوانەی یەکێتی نیشتیمانی، لەپاڵ زنجیرە تاوانەکانی تری هاوشانەکانی لەناو خانەی بزوتنەوەی کوردایەتیدا نەک هەر لەبیرناچنەوە، بەڵکو دەبنە بەڵگەی دادگاییکردنیان، لەهەر راپەرین و شۆرشێکی بێبەشاندا…

١٤/٧/٢٠١٨    

لەپەراوێزی کۆتاییهاتنی هەڵبژاردنەکانی تورکیادا…هەدەپە لەکوێ وەستاوە؟

نووسینی: عەبدوڵا مەحمود

٢٤ مانگی رابردوو هەڵبژاردن بۆ سەرۆک کۆماری تورکیاو پەرلەمانی ئەو وڵاتە بەڕێوەچوو… لەم هەڵبژاردنەدا ئاک پارتی بەوێنەی حزبی دەسەڵات لەگەڵ هاوتا هاوپەیمانەکەی”مەهەپە” لە هەڵبژاردندا، سەرکەوتنیان بەدەست هێنا و تا رادەیەکی زۆر سەرەتای خەونی ئەردۆغان، وەدیهات. هەڵبژاردن لەدۆخێکی نائاسایی و لە نابەرابەریەکی ئاشکرادا بەرێوەچوو. هەرچی حزبی دەسەڵات و هاوپەیمانەکەیەتی، هەموو تواناییە دارایی و راگەیاندن و کەشی زاڵی دەسەڵاتی لەپشت بوو، لە بەرامبەردا بۆ هێزەکانی تری نەیاری حزبی ئاک پارتی و دەسەڵات، توانایی و کەشی هەڵبژاردنەکان، تا دەگاتە کەڵک وەرگرتن لە میدیا و راگەیاندن سنوردارو تەنانەت ڕێ لێگیراو بوو. لەوەش واوەتر یەکێک لە کاندیدەکانی رکەباری ئەردۆغان بۆ سەرۆکی تورکیا “سەڵاحەدین دەمیرتاش” لە زینداندا بوو…

دیارە چ پێشخستنی وادەی هەڵبژاردن و چ باری نائاسایی کە هەڵبژاردنی تیا بەرێوەچوو، خۆیان دوو فاکتەری هاندەرو هاوکات هاریکار بوون بە قازانجی ئەردۆغان و ئاک پارتی تا هاوسەنگی هێز لە کەشی هەڵبژاردنەکاندا بەسودی خۆیان بقۆزنەوە. سیاسەتی بێدەنگەکردنی نەیاران، سیخناغکردنی زیندانەکان لە کەسایەتی سیاسی و هەڵسوراوانی سیاسی و جەماوەری و چەپ و ئازادیخواز و رۆژنامەنووس و نووسەر، کڵۆم دانی دەیان و سەدان کەناڵی میدیاو راگەیاندن و داخستنیان، تا دەگاتە هەڵوەشاندنەوەو یاساغکردنی دەیان و سەدان رێکخراوەو وکۆروکۆمەڵی پیشەیی و جەماوەری و زاڵکردنی کەشی ترس و تۆقاندن و… سەرکوتی ئازادی بە مانای وشە.. تا دەگات بە میلیتاریزەکردنی بەشێکی زۆری ناوچە کوردنشینەکان…تاد، هەموو ئەمانە لەلایەکەوە پوچی دیموکراسی و گەمەی هەڵبژاردنەکان دەردەخات، لەلایەکی تریشەوە ماهیەتی دەسەڵاتی سەرکوتگەرانەو فاشیستی دەوڵەتی تورکیا نیشان دەدات…

لەم هەڵبژاردنەدا، چ رەوتە ئیسلامی ئیخوانی ئاک پارتی و چ مەهەپەی نەتەوەپەرستی تورک و چ رەوتی ناسیونالیزمی چەپ و ناسیونالیزمی کورد، بەشدار بوون… لەناو کایەی ئەو ململانێ سیاسی و جەماوەریی و کۆمەڵایەتیەدا، هەڵبژاردنیش وەکو کایەکی بەناو یاسایی… رویەکی ئەو بەرامبەرکێیە بوو، کە سەرئەنجام ئاک پارتی و ئەردۆغان براوە بوون.

ئەوەی لەدڵی ئەم هەڵبژاردن و پرۆسەیدا، جێگای هەڵوێستەیە، رۆڵی رەوتی ناسیونالیزی کورد بوو کە هەدەپە نوێنەرایەتی دەکرد. هەدەپە کە لەبنەرەتدا لەسەر بنەمای زوڵمی قەومی سەر خەڵکی کوردستان و لەبانگەشەو ختابی سیاسی و گشتیشدا خۆی وەکو نوێنەری دیموکراسی هێنان بۆ تورکیا، دەخاتە روو… توانی بە تەماحەکانی خۆی لەهەڵبژاردندا بگات. ناسیونالیزمی کورد وەکو بزوتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی، بە حزب و رێکخراوە سیاسیەکانیەوە، کە خوازیاری بەشداری لەدەسەڵاتی سیاسی لە ناوەند دایە… توانی بەربەستی لەسەدا ١٠ تێپەرێنی و ئەمەش وەکو دەستکەوتێکی گەورە نیشانی کۆمەڵگە لەسەر ئاستی ناوخۆ و دەرەوە بدات… هێزی ئوجەلان و سێبەری ئەویش نمایش بکات.

بێگومان تێپەراندنی بەربەستی لە ١٠% لە هەڵبژاردنەکانداو گەیشتنی هەدەپە و نوێنەرەکانی بۆ پەرلەمان، لەبەرامبەر بە سیاسەتی پاوانخوازی و سەرکوتگەرانەی ئاک پارتی دەسەڵاتداردا، پێشرەوی ئەو حزبەیە لەبەرامبەر بە حزبی دەسەڵات و ئاک پارتیدا، بەڵام ئەمە ناکاتە ئەوەی کەلێیەوە نوقڵانەی سەرکەوتنی بزوتنەوەی نارەزایەتی خەڵکی کوردستانی، تیا ببخشرێتەوە. سەرکوتگەری و سیاسەتی فاشیستانەی دەوڵەتی تورکیاو ئاک پارتی، رەوایەتی و ناسنامەی شۆرشگێرێتی نابەخشێتە هەدەپەو هیچ هیزێکی سیاسی تر… ئەوەی کەدەتوانێت حزبێک بە حزبی ئازادیخوازو چەپ، شۆرشگیر و نیشان بدات، بانگەشەی هەڵبژاردن نییە، کێبەرکێی حزبی نییە، تەنانەت بەرنامەو دروشم، نییە…. حزبێک بۆئەوەی رەوایەتی شۆرشگێرانە بەدەست بهێنێت پێویستە بەشێک بێت لە بزوتنەوەی شۆرشگێرانەو ئازادیخوازنەی جەماوەری، هەڵگری ویست و خواستە سەرەکی و گرنگەکانی کۆمەڵگەی خۆی بێت، وەڵامی کارسازو رێگاچارەی رۆشن و دروستی هەبێت، بۆ کێشەکان، مۆتۆری و ئامرازی بزوتنەوەی نارەزایەتی سیاسی و جەماوەری بێت، بە قازانجی چینە ستەم لێچوەکان و بێبەشەکانی کۆمەڵگە، وە لەسەر ئاستی سەراسەریدا بەشێک بێت لە بزوتنەوەی نارەزایەتی جەماوەری بۆ ئالوگۆری شۆرشگێرانەی لەسیستەمی سیاسیدا، لە رێگای ئامرازو رێگەو رەهەندە پێشرەو شۆرشگێرەکانەوە. لەهەموو ئەمانەش گرنگتر پراکتیکی ئەو حزبەو هەڵویستگیرییە سیاسییەکانیەتی، کە دەتوانن ببنە محەک بۆ ئازادیخوازبوون و شۆرشگێر بوونی ئەو حزب و رەوتە…

کاتێک بەو دیدەوە دەروانینە رەوتێکی وەکو هەدەپە، وەکو رێکخراوەیەکی سیاسی بۆرژوا-ناسیونالیستی کورد، ئەویش وەکو هەموو حزب و رێکخراوە سیاسییە بۆرژوازییەکانی کورد، رەوتێکە نوینەرایەتی چینە داراکانی کۆمەڵگەی کوردستانی تورکیا دەکات و لەو پێناوەدا دەیەوێت دەستی لە دەسەڵاتی سیاسی گیر بێت و لەتامی شیرینی دەسەڵات بێبەش نەکرێت. ئەم رەوتە بە فریوکاری دیموکراتیزەکردنی دەوڵەتی تورکیا، دەیەوێت بزوتنەوەی نارەزایەتی سیاسی کوردستان بگەیەنێتە مەنزڵی رزگاری لەدەسەڵاتی فاشیستی دەوڵەتی تورکیا… دیموکراتیزەکردنێک کە تیادا ئامادەنییە لەپاڵ بزوتنەوەی نارەزایەتی بێبەشانی توکیادا لەدژی دەسەڵاتی ئاک پارتی و ئەردۆغاندا، بوەستێت… لەهەموو ئەو بزوتنەوەو راسانە جەماوەریانەی لە تورکیادا و لەسەر ئاستی سەراسەریدا لەدژی دەوڵەتی تورکیا روویانداوە، ئەم رەوتە کە بانگەشەی حزب و رەوتێکی بان نەتەوەیی!! دیموکراسی!! دەکات… پشتی کردۆتە ئەم بزوتنەوە جەماوەرییانە. بەوەش نیشانی داوە رەوت و بەشێک لە بزوتنەوەی نارەزایەتی جەماوەری تورکیا نییە. لەسەر ئاستی کوردستانی تورکیاش، کیشەی خەڵکی کوردستان بەوێنەی ئاریشەیەکی سیاسی و میژوویی و گرێدراو بەپرسی کورد لەسەر ئاستی ناوچەییدا، نابینێ و دەیانەوێت لەژیر ناوی دیموکراتیزەکردن و رادیکالیزەکردنی سیستەمی سیاسی ئیستادا و لەرێگای هەڵبژاردنەکانەوە!! وەڵامی کێشەی خەڵکی کوردستان بدەنەوە… لەکاتێکدا ئەمە دیدو سیاسەتە لەوەهمێک زیاتر هیچی تر نییە… چارەسەی کیشەی خەڵکی کوردستان بەچوونی ژمارەیەک لە کورد زمانەکان بۆ پەرلەمان بەشوێنێک ناگات، ئەمەش لەوڵاتێکدا کە پەرلەمان لە دیکۆرێکی فریوکارانەو دیمەنێکی قێزەونی پاراستنی دەسەڵاتی سەرکوتگەرانە زیاتر شتێکی تر نەبێت… هەدەپە کە تارادەیەکی زۆر توانیویەتی ئاسۆی سیاسی خۆی زاڵ بکاتە سەر خەڵکی کورد زمانی تورکیا، لە بنەرەتدا هەڵگری چارەسەری سیاسی کیشەی خەڵکی کوردستانی تورکیا نییە… چارەسەری کیشەی خەڵکی کوردستانی تورکیا، نە لەرێگای کایەی پەرلەمانییەوە چارەسەر دەکرێت و نە مەرج و گرێدراوە بەوەی دیموکراسی لەتورکیا سەربکەوێت، ئەو کاتە کیشەی سیاسی خەڵکی کوردستانی تورکیا چارەسەر بکرێت… چارەسەری کێشەی خەڵکی کوردستان لە تورکیا، بەوە دەبێت بزوتنەوەی شۆشگێرانەو جەماوەری کوردستانی تورکیا، لەلایەکەوە ببێتە بەشیک و ڵیکهەڵپێکرێ لەگەڵ بزوتنەوەی سەراسەری جەماوەری تورکیا بۆ کۆتاییهێنان بەدەسەڵاتی سەرکوتگەرانەو دژی ئازادی دەوڵەتی تورکیاو هێنانە سەرکاری دەسەڵاتێکی ئازادیخوازانەو سکیولارە کە هاوڵاتیان لەبەرامبەر یاسادا بێگویدانە ناسنامەی قەومی و دینی و مەزهەبی، هاوڵاتی خاوەن ماف و حقوقی یەکسان بن… یان لەریگای وەرێخستنی بزوتنەوەیەکی فراوانی جەماوەری شاری بۆ بەرەسمی ناسینی مافە سیاسی و حقوقیەکان و کۆتاییهینان بە هەڵاواردن و ستەمی نەتەوایەتیدا… مەیسەر دەبێت، وە خەڵکی کوردستان دەبێ ئەو مافە بەخەباتی لەخوارەو و شۆرشگێرانەی جەماوەری شاری بۆ خۆیان دەستبەر بکەن، کە مافی بریاردانی ئایندەی سیاسی خۆیان هەبێت، بە مافی جیابوونەوەو پیکیهێنانی وڵاتێکی سەربەخۆشەوە… ئەمانە ئەو رێگایانەن بۆ چارەسەر پرسی کورد… نەک ئەو رێگا چارەیەی هەدەپە بانگەشەی دەکات، یان باشتر بڵێین بەدەستیەوە گرتووە… هەدەپە رەوتێکی بۆرژوا ناسیونالیستی کوردە، نەهەڵگری چارەسەری کارسازو کیشەی خەلکی کوردستان و ئایندەکەیەتی و نەدەتوانێت لە کوردستانیشەوە، تورکیا دیموکراتیزە بکات و مۆتەکەی دەسەڵاتی سەرکوتگەرانەی دەوڵەتی تورکیا لەسەر دانیشتوانەکەی، لاببات… هەدەپە هەڵگری هەمان ئەجنداو بەرنامەی حزبە سیاسەکانی بزوتنەوەی کوردایەتییە کە لە عێراق، نموونەکانی ئیمتیحانی خۆیان داوە… هەدەپە لە کۆمەڵەی مارکسی لینینی و کۆمەڵەی  رەنجدەرانی ساڵانی کۆتایی هەفتاکان و سەرەتای هەشتاکان کوردستانی عێراق زیاتر هەڵگری بانگەشەی زل نییە و لەویش زیاتر بەڵینی بەدیهێنانی خەونی رەنگاڵەیی نەداوە… کەچی ئەمرۆ لەبەغداوە لە ژێر عەبای ئیمامەکاندا کیشەی سیاسی خەڵکی کوردستانیان هێناوەتە خوارەوە بۆ کێشەی رێژەی کورسی پەرلەمانی و بەشی دەسەڵاتی سیاسی و پۆست و بودجە. هەدەپە لەوەی زیاتر لە هەگبەکەیدا نییە، کە حزبە هاوشانەکانی لە عێراقدا بە بانگەشەی چەپ و کرێکار و خۆ هەڵواسین بە مارکسیزمەوە، هاتن و بوون بەو هێزە سەرکوتگەرانەی کە پێویستی شۆرش بۆ لابردنیان، بۆتە رێگایەکی حاشاهەڵنەگر… هەدەپە وەکو باڵ و رەوتێکی فراوانتری بزوتنەوەی ناسیونالیستی کورد کە باڵی چەکدار و خەتی زیندانی ئۆجەلانی…. تاد، هەیە، لە غیابی حزب و رەوتێکی شۆرشگێرانەی چەپ و کۆمۆنیستیدا، مەترەح بووە، ئەم رەوتە قابیلی پشت بێ بەستن و هەڵگری چارەسەری شۆرشگێرانە، بە قازانجی بەرژەوەندییەکانی خەڵکی کرێکارو زەحمەتکێش نییە. خۆشباوەری بەم رەوتە، خەباتی بێبەشان بۆ رزگاری دوادەخات. دیکتاتۆریەت و سەرکوتگەری دەوڵەتی ئەردۆغان، ناسنامەی شۆرشگێریەتی نادات بە هەدەپە. لە تورکیا دەسەڵاتی تاک رەویی و دیکتاتۆریەت بە سیناریۆی ساختەی دیموکراسی و هەڵبژاردندا، بەسەر خەون و ویستەکانی خەڵکی نارازی تورکیادا، داسەپایەوە…  خەبات و تێکۆشان بۆ کۆتاییهێنان بەو دەسەڵاتە روبەرووی کۆسپی گەورەتر بۆوە، وە پێی نایە قۆناغێکی تر.

پێکهێنانی هاوپەیمانیەتی نیوان حزبەکان، بۆ وەڵامدانەوە بەگرفتە بناغەییەکانی خەڵکی کوردستان نییە…

عەبدوڵا مەحمود

بەدوای هەڵبژاردنەکانی ئەم دواییە بۆ ئەنجومەنی نیشتیمانی عێراق!!، بەپێچەوانەی ئەو هەموو بەڵێن و درۆشاخدارانەی لە هەڵمەتی هەڵبژاردنەکاندا، دەیان بەخشیەوە، کە کوردستان دەبێتە “شامی شەیف”!!، هەلومەرجی سیاسی کورستان و دۆخی ژیان و گوزەرانی هاوڵاتیان و بەتایبەتیش چین و توێژە بێبەش و کەم دەرامەتەکان، لەوپەری خراپی خۆیدایە. لەباری سیاسییەوە دۆخی سیاسی کوردستان نەتەنها دەرگیری چەقبەستنێکی قوڵە، بەڵکو رووبەرووی مەترسییە و ئاسۆی هیچ ئایندەیەکی باشتریشی لێوە نابینرێ. لەپەیوەند بە بەغداوە پێگەیەکی لاوازی هەیەو وەکو هەرێمێکی پەرواێزخراو، تەماشادەکرێت. حزب و لایەنە سیاسیەکانیش لەچاوەروانی پێکهاتنی حکومەتی داهاتوودان و هەریەکەیان بەجۆرێک چاو لەدەستی حزبە براوەکانی هەڵبژاردنن لە عێراق و لە ستایشی ئاخوندەکانی کریگرتەی ئیراندا کە بەوەکالەت عێراق بەڕیوەدەن، راوەستاون. پێگەی سیاسی کوردستان لە ئاستی ناوچەکەدا لەچاو پێشوو زۆر لاوازترەو هیچ مایەیەکی لەسەر دانانرێت و هەر کام لە وڵاتەکانی ناوچەکە بەجۆرەی دەخوازن تەراتێن لە کوردستاندا دەکەن… لەسەر ئاستی ناوخۆشدا، پەیوەندی نێوان حزب و لایەنەکان بەدوای هەڵبژاردنەکاندا لەوپەرێ لێکترازان و زبری و بێمتمانەییدایە،… ژیان و گوزەرانی هاوڵاتیان لەوپەری ناخۆشیدایە، خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان بەرەو نەمان دەچن، ئەوانەشی کەماون هەرزانفرۆشی کەرتی تایبەتی دەکرێن. لەجەرگەی دۆخی ئاوادایە، کە بەشێک لە حزبە سیاسیەکانی ئۆپۆزیسێۆن!! و راوێژکارە موچە خۆرەکانیان، لەبەرامبەر بەو دۆخەدا پێ لەسەر پێویست بوونی بەرەیەکی هاوبەش و هاوپەیمانیەتیەکی نێوان هێزەکانی دەرەوەی دەسەڵاتی یەکێتی و پارتی دادەگرن بۆ هەڵبژاردنی داهاتوو… وە ئەمە وەکو رێگاچارەیەک بۆ دەرچوون لە چەقبەستووی دۆخی سیاسی کوردستان و شکاندنی تەلیسمی دەسەڵاتی داسەپاوی یەکێتی و پارتی دەخەنە روو.

ئەم حزبانە و راوێژکارەکانیان… وا نیشان دەدەن کە پێکێهێنانی هاوپەیمانیەتیەک بۆ وەڵامدانەوەی بە دۆخی سیاسی کوردستان و بۆ رووبەرووبونەوەی پارتی و یەکێتی، پێداویستی قۆناغەکەیەو دەرمانی دەردەکانە.

ئەو حزبانە، کە پێشتر زوربەیان لە دەسەڵاتدا بوون و بەرپرسن لە دۆخی سیاسی کوردستان و ژیان و گوزەرانی ٢٧ ساڵەی رابردووی خەڵکی کوردستان، دەیانەوێت بە دەستبردنیان بۆ پێکهێنانی بەرە یان هاوپەیمانیەتیەک هەم شانی خۆیان لە بەرپرسیارییەتی ٢٧ ساڵەی رابردوو خاڵی بکەنەوەو هەمیش وەکو کەمپەینێک بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی کوردستان بە سودی خۆیان بەدەستیەوە بگرن.

پێکهێنانی هاوپەیمانیەتی وەکو دەروازیەک بۆ ئابدیتکردنەوەی توانایی و پێگەی جەماوەریی ئەو حزبانە، و وەکو رێگایەک بووە بە ناچارییەک. ئەم حزبانە لە هەڵبژاردنی ئەم دوایەی عێراقدا بە پلەی جیاجیا توشی شۆک هاتن… شۆک هەم بەو دەنگانەی بەدەستیان هێنابوو هەم بەو سیستەمە لە ساختەکردن کە لەهەڵبژاردنەکاندا، پەیرەو کرابوو. لەهەردوو حاڵەتەکەدا، چ نەهێنانی دەنگی پێشبینی… کراوی خۆیان و چ تێپەرینی ئەو هەموو ساختەکارییە بەژێر باڵ و چاوی چاودێرەکانیان، بووە پێوەری لاوازی ئەم حزبانەو نیشاندانی رەوتی… پاشەکشەیەکی ئابروبەرانە.

ئەوەی کە جێی سەرنجە، و دەبێتە رێگریش لەوەی حزبەکانی ئۆپۆزیسێۆن بتوانن هاوپەیمانیەتیەک یان بەرەیەکی هاوبەشی پایەدار و بەنەخشە پێکبهێنن ئەوەیە، کە هەرکام… لەو… حزبانە کە نەیاری یەکێتی و پارتین، خۆیان دەرگیری ئەزمەن، و شکستیشیان لە هەڵبژاردندا بەشێکی پەیوەندی بەو ئەزمەیەوە هەیە کەلەناوخۆیاندا دەرگیری بوون، هەروەها هیچ کامیان خاوەنی پرۆژەو ئەجندایەکی دیاریکراو و رۆشنی سیاسی نین و لەوەش واوەتر ئەو بەڵێنانەی چەندین ساڵە بە لایەنگرانی خۆیان وجەماوەری دەدەن، بەشوێنێک نەگەیشتووە. نەپاکیجە سیاسیەکانیان، نە رێکەوتننامە دوو قۆڵی و سێ قۆڵیەکانیان، نەیتوانی بەرگەی روداوەکانی دەرەوەی حزبەکانیان، بگرێت. ئەزمەی سیاسی بزوتنەوەکە بەگشتی گەورەترە لە ئەزمەی تاک بەتاکی ئەو حزبانە. بزوتنەوەی سیاسی کورد لە ئێستادا بەگشتی دەرگیری ئەزمەیەکی قوڵی هەمەلایەنەیە، بەتایبەتی بەدوای ١٦ ئۆکتۆبەری ساڵی رابردوودا، ئەو ئەزمەیە چ لەسەر ئاستی ناوچەیی و عیراق و چ لەسەر ئاستی ناوخۆی کوردستاندا بەشوێنێك گەیشتووە، کە زوربەی تەلاری ریکخراوەیی ناوخۆیشیانی بەرەو لێکترازن، داڕوخان و گەنیوو بوون بردووە.

جیا لە ئەزمەی بزوتنەوەی ناسیونالیستی کورد بەگشتی و ئەزمەی حزبەکانی بە تەنها، کێشەیەکی سەرەکی کە حزبە ئۆپۆزیسیۆنەکان هەیانە، ئەوەیە کە هەمیشە پێداگری لەسەر درۆیەکی ئاشکرا دەکەنەوەو دەیانەوێ وەکو راستیەک و واقعیەتێک نیشانی بدەن، ئەو درۆیەش ئەوەیە کە لایان وایە دەتوانن لەرێگای هەڵبژاردنەکانەوە، پارتی و یەکێتی لەدەسەڵات بخەن و خۆیان بچنە جێگایان. نایانەوێ راستیە ئەزموونکراوەکانی دەسەڵاتی میلیشیایی ببینن و تایبەتمەندییەکانی ئەم جۆرە لەدەسەڵات بناسن… بروا بوون و مایەدانان بۆ پێکهێنانی هاوپەیمانیەتیەک یان بەرەیەکی هاوبەش بۆ هەڵبژاردن کە لەژێر سایەی دەسەڵاتی زۆری چەک و داهات و نۆکەر سفاتی بۆ وڵاتانی ناوچەکە، بیەوێت هێز لەدەستی حزبەکانی دەسەڵات دەربهێنێ، لە وەهمیش واوەترە…

یەکێتی و پارتی بە هەڵبژاردن و لەکایەیەکی دیموکراسیدا، دەسەڵاتیان پاوان نەکردووە، تا بە هەڵبژاردن و لە رێگای کورسیەکانی پەرلەمانەوە، دەسەڵاتیان لێ بسەندرێتەوە. پارتی و یەکێتی بە زۆری چەک و داهات و لەرێگای خۆبەستنەوە بە سیاسەتی زلهێزەکان و خۆشخزمەتی و سفەت نۆکەری بۆ وڵاتانی ناوچەکە، پێگەی خۆیان و دەسەڵاتیان قۆرغ کردووە و ئەوەشی کە هێشتونیەتەوە، هەر ئەوانەن.

یەکێک لەرێگرییە سەرەکیەکانی بەردەم هەڵبژاردن و کایەی دیموکراسی بەمانا هەرە بۆرژوازییەکەی، دەسەڵاتی حزبی چەکدارە، بۆیە پێشمەرجی هەر هەڵبژاردن و کایەیەکی دیموکراسی لە جغرافیای بەرەسمی نەناسراوی وڵاتی لەهەر گۆشەیەکی دنیادا، تێکۆشان و خەباتە بۆ کۆتاییهێنان بەدەسەڵاتی میلیشیایی کەلەرێگای هەڵبژاردنەوە مەیسەر نابێت و پێویستی بە شۆرش و راپەرینی ریکخراوی جەماوەری لەخوارەوە هەیە…

لابردنی پارتی و یەکیتی لەدەسەڵات، بەمانای لابردنی دەسەڵاتی یاسایی و گوێزانەوەی دەسەڵاتی بەفەرمی ناسراوی حکومەتی نییە، لەدەستی چەند حزبێک بۆ حزبەکانی تر کە هەڵبژاردنیان بردۆتەوە، بەڵکو بەمانای دەستگرتن بەسەر سامان و دەسەڵاتی حزب و بنەماڵەدایە… ئەوەش بەخۆشی و ئاشتی رێگەی پێنادرێت.

هەوڵدان بۆ هاوپەیمانیەتی و پێکهێنانی بەرەی هاوبەش، هەوڵێکی شکستخواردووە، تەنانەت ئەگەر سەریش بگرێت و لەسەر چەند دۆسیەیەکی هاوبەشیش پێک بێت، تەمەنی زۆر کورت و دەستکەوتیشی لە دنیای واقعیدا سفر دەبێت.

لە ئێستادا گەورەترین کێشەی کۆمەڵگەی کوردستان، بێ بەدیلییە… هیچ ئەڵتەرناتیڤێکی جیاواز لەباری رێکخراوەیی و سیاسییەوە، نەک هەر لەناو خانەوادەی بۆژوازی کورددا نییە، بەڵکو لەسەر ئاستی کوردستاندا بەکردەوە بوونی نییە… کۆمەڵگەی کوردستان پاوانی سیاسەت و نەخشەی چەند حزبێکی سیاسی ئەزمەگرتووی بۆرژوازییە بە دەسەڵاتدارو ئۆپۆزیسێۆنەوە… حزبی توانادار و جێمتمانەی چەپ و کۆمۆنیست، پیشکەوتنخوازو عەلمانی، بۆشایەکی یەکجار گەورەو هۆکارێکی سەرەکی درێژەکیشانی ئەو دۆخە سیاسە نەخوازراوە و دوبارە خۆبەرهەم هێنانەوەی حزبە ئەزمە گرتوەکان یان هەڵتۆقینی حزب و رەوتی سیاسی تری بۆرژوازی قەومی و دینییە.

ترمپ و کیم جۆن رێکەوتن و دنیاش لەژێر هەرەشەی نابود بووندایە!!

عەبدوڵا مەحمود

سێ شەممە کە دەکاتە ١٢/٦/٢٠١٨ هەر یەک لە دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکاو کیم جۆن ئۆن سەرۆکی کۆریای باکور، دوای دەیان دەهە لە ململانێ و كیبەرکێی بەرزو نزم، کۆبونەوەیەکی لوتکەیان لەیەکێک لە ئوتێلە گرانبەهاکانی دورگەیەکی سەنگاپوور ئەنجامدا. لە کۆتاییدا یاداشتی لێک تێگەیشتینێکی گشتی هاوبەشیان، واژۆ کرد.

بە گوێرەی سەرچاوە میدیاییەکان، پرسە سەرەکیەکانی کۆبوونەوەکە، داماڵینی چەکە ئەتۆمیەکانی کۆریای باکور، کەمکردنەوەی کێشەکانی نیمچە دورگەی کۆریا، کۆتاییهێنان بە دەستووەردانی ئەمریکا لەناو کۆریا و پاراستنی، کشانەوەی سەربازانی ئەمریکا لەو نیمچە دورگەیە…تاد.

ئەم کۆبونەوەیە بە کۆبونەوەی مێژوویی!! لەقەڵەم درا… کۆبونەوەیەک کە دوای کێبەرکییەکی توندی نێوان دوو وڵات هات، کە پێشتر هەڕەشەی سرینەوەی یەکتریان لەسەر هەسارەی زەوی دەکرد.

بەدوای کۆبونەوەکەش هەریەکە لەترەمپ و کیم جۆن، کۆبونەوەکەیان بەسەرکەوتوو و هەڵدانەوەی لاپەرەیەکی نوێ و سپاردنی گرژەیەکانی پێشوو بە میژوو… لەقەڵەمدا. هاوکات هەریەکە لە بەرپرسانی روسیا و چین، خۆشحاڵی خۆیان بە ئەنجامدانی کۆبونەوەی لوتکە دەربری.

بێگومان کۆبونەوەی ترمپ و کیم جۆن… وەکو سەرۆکی دوو وڵاتی لەچەکی ئەتۆمی و ویرانکەر هەڵکێشراو… بەڵێنی کیم جۆن بۆ لەناوبردنی چەکە ترسناکەکان، لەوەش واوەتر هەر هەنگاوێک لەراستای کەمکردنەوەو داماڵینی وڵاتە زلهیزو ناوچەیەکان، لە چەکی ئەتۆمی و بایەلۆژی و کیمیایی و وێرانکەرو یاساغکراو!!! لە دیدی خەڵکی ئازادیخواز و ئاشتیخوازی جیهانەوە، هەنگاوێکی ئیجابی و جێگای رامانێکی ئەرێنییە. تەنانەت خاوبوونەوەی هەر گرژییەک و لاچوونی سایە و هەرەشەی شەری وڵاتانی زلهێزو ناوچەیی، لە روانگەی دنیای شارستانی ژێر هەرەشەی جەنگدا، قابیلی پیشوازییەو هەنگاوێک دورکەوتنەوەیە لە وێرانکاریی… لەو راونگەیشەوە رێکەوتنی نیوان ئەمریکاو کۆریای باکور،” ئەگەر بەکردەوە دەربێت” بەو هۆیەوە لاچوونی مەترسیەکی گەورەیە لەسەر دنیا، و بەرگرتنە بەئەگەری جەنگێکی خوێناوی ویرانکەر، قابیلی پێشوازییە.

سەرباری ئەو رێکەوتننامەیە، هێشتا ئەو کۆبونەوە و تەنانەت رێکەوتننامە گشتیەش،.. بۆ ئاساییکردنەوەی پەیوەندی نێوان ئەمریکاو کۆریای باکور و هاوکات هەردوو کۆریا لەگەڵ یەکتری و بەڵێندان بە لەبەینبردنی چەکە ترسناکەکان، ناتوانیت دنیا لە خەتەری جەنگی ئەتۆمی و جیهانی و ناوچەیی رزگاربکات، راستیەکی حاشاهەڵنەگرە…

تا ئەوکاتەی یەکێک لە پایەو روکنەکانی ململانیی وڵاتە سەرمایەدارییەکان و قوتبە گەورەکان، خۆ پڕچەک کردن بێت، هەڕەشەی جەنگ بێت، دەستێوردان لە وڵاتانی ئاڵۆزکاوی پرکێشەی سیاسی و کێبەرکێی چەور و زبر بێت، پەنابردن بۆ رێگاچارەی سەربازی، جێگای رێگاچارەی ئاشتی و دیبلۆماسی بگرێتەوە، وە تا ئەوکاتەی جەنگ وەکو رێگایەک بۆ کۆنتڕۆڵێ بازاری سەرمایەو دەستبەراگرتنی دەستی کاری هەرزان بێت، وە جەنگ بە وێنەی یەکێک لە کەناڵەکانی قەرەبووکردنەوەی ئەزمەی نیزامی سەرمایەداری لێی بڕوانرێت… دنیا ناتوانیت ئارام بێت و دانیشتوانی گۆی زەویش خاترجەم بن.

رێکەوتنی سەرەتایی و گشتی ئەمریکاو کۆریای باکور، لە ئیستادا، لەگەڵ ئەوەدا هەنگاوێکی ئیجابی و دورکەوتنەوەی سایەی جەنگێکی خوێناوی وێرانکەرە…” ئەگەر بە ریکەوتننامەکەوە پابەند بن” بەڵام هێشتا بەشی هەرەزۆری دنیا، لەسەر دەستی خودی وڵاتانی زلهێزی وەکو ئەمریکاو روسیاو هاوپەیمانە جیهانی و ناوچەیەکانیان، لەرێگای شەری راستەوخۆ و بە وەکالەتەوە… دەرگیری جەنگە. جەنگ و کێشمەکیش، لە ئەمریکای لاتینەوە بۆ بەشێکی زۆری وڵاتانی ئەفریقاو ئاسیا… مۆتەکەیەکەو دەستی ناوەتە بینەقاقای ملیۆنان ئینسانەوە.

جەنگ و دەستێوەردانی سەربازی و هەرەشەی جەنگ… تا ئێستا لۆژیکی زاڵی نیزامی سەرمایەدارییە بۆ کۆتاییهێنان بە ئاریشە سیاسی و ململانێی زبرە وڵاتی و نەتەوەیی و دەوڵەتەکانی دەرگیر بە کێشەکان. رۆڵی ئەمریکاو غەرب و روسیا لەکیشەکانی دنیادا، رۆڵی بەبارمتەگرتن و بە سەرمایەکردنی ئەو کیشەو ملململانیانەیە بە مەبەستی داسەپاندنی هەژموونی و کوێخاتەتی بەسەر دنیا بە قازانجی خۆیاندا…

کۆتاییهێنان بە خەتەری جەنگ، و ململانێی خۆ پڕچەککردن،… لە ڕێگای کۆبونەوەی سەرکردە لۆمپنەکانی سەرمایەوە بەشوێنێک ناگات…بۆئەوەی وڵات و زلهێزە لە چەکە ترسناکە هەڵکێشراوەکان، چەکەکانیان دابماڵن، جەنگ لۆژیکی وەڵامدانەوە بە گرژی و ناکۆکیەکان نەبێت، پێویستە ئۆردوی ئینسانی هەراسان لەجەنگ و نائەمنی، بێتەدەنگ و بێدار بێتەوە… بەبێ هەستانی ئەو غولە و راسانی لە ئاستی فراوانی کۆمەڵایەتی و جیهانیدا، جیهان هەر لەبەردەم وێران بوون و جەنگی قوتدانی دنیادا، دەمێنێتەوە.

لەکەش و هەوای لیخنی ژێرسایەی دەسەڵاتی داوکەوتوانەی بزوتنەوەی کوردایەتیدا، لەسایەی دەستئاوەڵاکردنی مەلاو رەوتە ئیسلامیەکاندا، ژمارەیەک مەلای مێشک مەیوو و بەستوو، روژانەو هەفتانە، لەژێر ناوی بەرگری لە ئیسلام و پیرۆزییەکانی ئینساندا،  سوکایەتی بەئینسان و پرانسیبە ئینسانیەکان دەکەن. بێرێزی بە مافە سادەکانی تاک و هاوڵاتیان، بە سیما جوان و شارستانیەکان، دەکەن. هیرش دەکەنە سەر نووسەرانی چەپ  و ئازادیخواز و شاعیران و هونەرمەندان. دەیانەوێ ناوی گۆرانی بێژ و لێکۆڵەر و ئەدیب و توێژەرو شارەزای بواری فەلسەفەو لێكۆڵینەوە، رەخنەگران… بزرێنن. زۆر بەتایبەتی و بێ پسانەوەش سوکایەتی بەمافەکانی ژنان و هەڵسوارو لایەنگرانی بزوتنەوەی یەکسانیخوازی ژنان دەکەن…

مەلا مەزهەری کۆنەپەرست و داماڵراو لەهەموو بەهایەکی ئینسانی، وەکو یەکێک لەو مەلایانەی عادەتیان بە سوکایەتی بە ژنانەوە گرتووە، کەم هەفتە و تەنانەت کەم جار هەیە لە مینبەری مزگەوت یان کەناڵە میدیایییدا، هەوەس و شەهوەتی پیاوسالاری خۆی دانەبارێنیتە سەر ژنان و مافەکانیان… ئەم مەلا خاڵییە لەهەموو بەهایەکی ئینسانی، بەهاو کەسایەتی ژنان لای نەک بایەخێکی نییە، بەڵکو هەر وەکو مریشکە رەشەو بزن و کاڵای ناچیز تەماشای ژنان دەکات، هەر بۆیە دەمی پیس و بۆگەناوی ئیسلامی خۆی، ئاوەڵا کردووە بۆ هیرش کردن و سوکایەتی و تۆمەت بەخیشینەوە بەرامبەر بە ژنان. لای جەنابی مەلا مەزهەرو هاوشیوەکانی ژنان تەنها ئامرازو ماشینی خاوکردنەوەی هەوەسی پیاوانن. هەوەسی هەستاوی ئەو مەلایانە و لە ناویاندا مەلا مەزهەر، کە مەزهەری ئاشکرای کۆنەپەرستی ئیسلامییە، تەنها بە ژنان و بەڕیزێک ژن، خاو دەکرێتەوە. بۆیە نەک باسی چەند ژنە و گوێرایەڵی ژنان بە پیاوان، و بەخشینی ماف بە پیاو بۆ لیدان و سزادانی ژنان، بەڵکو سوکایەتی و بێرێزی کردن بەهەموو ئەو ژن و پیاوانەی باسی ماف و ئازادییەکانی ژن دەکەن، لە سەرچاوەی و کانیاوی لیخنی قورعان و حەدیس و پەیامبەرانی شەرەف ئاوەڵای سەدان ساڵەی پیش ئیستا… دەردەکێشن. ئەم جەنابانە دەیانەوێت ئینسانی ئەم سەردەمە و ژنان بەتایبەتی بگێرنەوە بۆ ملکەچ کردن بەیاساو ریساکانی سەردەمی خولەفاکانی راشیدینی بە مێژوو سپێردراو. ئەم مەلایە کە بەحەق مەزهەری راستەقینەی ئیسلامی داعشییە، هەر جارەی لە ژێر ناوێکدا ناخی بۆچوونە زێرابیەکانی خۆی دادەبارێنێتە سەر ژنان و مافەکانیان و ئەوانەی بەرگری لە مافی ژنان دەکەن. لەدواین لێدوانی ئەمجارەیان ژنانی کورد بە دایناسۆر دەناسێنێت…

مەلا مەزهەر کە لەلایەن ئەوقافەوە، مزگەوت و مینبەری مزگەوتی خراوەتە بەردەم و لەرێگای بەلاشخۆریشەوە بەسەر کۆمەڵگەدا، کەناڵی تەلەفزیۆنی دامەزراندووە، وە لەژیر سایەی دەسەڵاتی کۆنەپەرستی بزوتنەوەی کوردایەتیدا ژینگەی بۆ ئاوەڵا کراوە، بواری ئەوەی دەستکەوتووە، چۆنی بوێت ژەهری دواکەوتووی برێژێت و ناخی خۆی بە رشانەوە بەسەر ژنان و مافەکانیاندا، خاڵی بکاتەوە. مەلا مەزهەر و هاوشیوەکانی کە مەزهەری هەرە ناشیرین و قیزەونی کۆمەڵگەن،… دەنگ و رەنگی نەشازی سەردەمین، پیویستە مینبەریان لێ یاساغ بکرێت. وە لەسەر ئەو سوکایەتی و بێرێزیانە کە بەرامبەر بە ژنان و لە ژێر ناوی مقدەسساتی ئیسلامیدا بە بەرەی ئازادیخواز و لایەنگرانی مافە فەردییەکان و لەوانەش مافەکانی ژنانی دەکەن، بدرێتە دادگا!! بۆ ئەوەی سزای یاسایی!! بدرێت.

بیگومان دەسەڵاتی سیاسی لە کوردستاندا، بەرپرسی سەرەکییە لەسازکردنی ئەو ژینگەیەی، بەچکە بانگخوازی محمەدی و داعشی وەکو مەلا مەزهەر بەرهەم دەهێنێت… مەلا مەزهەر و هاوشێوەکانی دەبێ دەمیان دابخرێت.. تا دەم لە سوکایەتی و بێریزی بە ژنان و مافەکانیان نەکوتن… دیارە دەم داخستنی ئەم مەلایانەو کڵۆمدانی میبەرەکانی ژەهراو رشتنیان، لە مینبەری مزگەوتەکانەوە تا رادیۆ و تەلەفزیۆن و … بە بێ گوشاری فراوانی بزوتنەوەی ئازادیخوازی و بەرەی پیشکەوتنخوازی کۆمەڵگە لە توانادا نییە، دەسەڵات کە خۆی دەسەڵاتێکی تژی لە کۆنەپەرستیەو سەرچاوەی یاساکانی لە شەعدایە، بە خۆشی خۆی ئامادەی کاردانەوە نییە لە بەرامبەر بە رەوتە ئیسلامیەکان و ئەو مەلایانەی سوکایەتی بە ژنان و ئازادی و مافە فەردی و مەدەنییەکان دەکەن… بۆیە پیویست بە وەریخستنی بزوتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی فراوان دەکات… تا ئەو بزوتنەوەیە نەبێتە گوشاری واقعی، بۆگەناو و ژەهراوی رەوتە کۆنەپەرستان و مەلا مەزهەرەکان، بەردەوام دەبێت…