Abdulla Mahmud

پڕۆژەکەی مەلا بەختیار و سەرە قەڵەمێک…

عەبدوڵا مەحمود

٢٠ تەموز مەلا بەختیار کارگێری مەکتەبی سیاسی یەکیتی نیشتیمانی کوردستان لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەگەریدا پرۆژەیەکی ڕاگەیاند کە هەم هەڵسەنگاندنی دۆخی ناوخۆی یەکێتی و هەم گەڵاڵەیەکی پیشنیارییە بۆ دەورەی داهاتوو.

مەلا بەختیار لە بەشی یەکەمدا کە تایبەتە بە هەڵسەنگاندنێکی ڕەخنەگرانە، بەحەق دانی ناوە بە چەندین راستیدا… لەوانە بەجیا لە داکشانی کێرڤی یەکێتی نیشتیمانی لەسەر ئاستی جەماوەری و لە کایەی هەڵبژاردن و حکومەتدارییدا… هاوکات دانی ناوە بە ئاستی بەرینی دزی و تاڵانی، مشەخۆری، پاوانکردنی بازاڕ لەلایەن حزبەوە، شکستی ئابوری هەرێم و حکومەت، تەخشان و پەخشان کردنی داهات، نەبوونی لێپرسینەوە، نەبوونی یاسا بۆ بەرپرسان، باری گرانی هاوڵاتیان و دەرهاویشتە مەینەتبارەکانی سیستەمی پاشەکەوتی موچە، خزم خزمینە و تەکەتول بازی، هەلپەرستی، دزینی نەوت لەڕیگای تانکەر و کونکردنی بۆڕیەکانەوە، سەرانە لەخەڵک سەندن… تاد

هەر بەهۆی ئەم دۆخەوە کە مەلابەختیار ئاماژەی بەبەشیکیان داوە حزبە دەسەڵات بەدەستەکانی کوردستان بەتایبەتی پارتی و یەکێتی خوڵقاندویانە، خەڵکی دەست تەنگی کوردستان بە داواکاری زۆر سادەوە هاتنە سەرشەقامەکان، داوای ئاو و کارەبا و خزمەتگوزارییەکان، عەدالەت وسزادانی گەندەڵکارانیان دەکرد، کەچی بە بەتوندوتیژی و بەزۆری چەک وەڵامی داخوازییەکانیان درایەوە ژمارەیەک لەلاوان و هاوڵاتیان، بوونە قوربانی… بەڵێ لەبەرامبەر بەو دۆخە نەخوازاوەی کە مەلا بەختیار لیستی کردون، خەڵک هاتنە سەرشەقامەکان، کەچی دەسەڵات بەگشتی و حزبەکەی مەلابەختیار کەخۆی پۆستی بەرپرسی دەستەی کارگێری مەکتەب سیاسی هەیە، بەرگەی وتنی ئەو راستیانەیان لە دەمی هاوڵاتیان و لەشەقام نەگرت و چەکیان لە دژ بەرزکردنەوە و کوشتاریان وەرێخست و تا ئێستاش تۆمەتبارانی ئەو کوشتار و سەرکوتگەرییە، لێپرسینەوەیان لەگەڵ نەکراوە.

مەلا بەختیار ئەگەر بەراستی خەمی هاوڵاتیانی بوایەو بە ڕاستی دژی دەسەڵاتی سەرکوتگەر و بێمافکردنی هاوڵاتیان بووایە، ئەگەر دژی دزی و گەندەڵی و بی یاسایی بوایە… کێ دەستی گرتبوو کاردانەوەیەکی بەرچاو نیشان بدات و هەڵویستێکی رۆشن بخاتە ڕوو؟ خێرە ئێستا و دوای تۆرانێکی درێژ مەودا هاتووە لیستی فراوانی شکستخواردنی دەسەڵات دەخاتە ڕوو، لیستی بێمافیەکان و کارنامەی بەشێک لە گەندەڵکاران و دزییەکان بەیان دەکات، باسی نەبوونی لێپرسینەوەو نەبوونی یاسا بۆ بەرپرسەکان دەخاتە ڕوو. باسی دەستەگەری و تەکەتول و سەرانە سەندن و دزی نەوت و مەینەتەکانی ئاکامی پاشەکەوتی موچەو داڕمانی ئابوری هەرێم… دەکات.

بە هەموو پێوانەو خوێندنەوەیەکی واقعی، پرۆژەو گەڵاڵەکەی مەلا بەختیار، بەرئەنجامی نارەزایەتی ئەو لە هەلومەرجی نەخوازراوی کوردستان، لە بێمافی و نەبوونی خزمەتگوزارییەکان و دزی و گەندەڵی، دارمانی ئابوری، نەبوونی یاسا… نییە، بەڵکو هەوڵێکی پێش کۆنگرە و دەرهاویشتەی هاتنە ئارای باسی بەستنی کۆنگرەی یەکێتییە.

هەرچەندە هێشتا دیار نییە یەکێتی دەتوانێ کۆنگرە بکات یان نا. چونکە ئەگەر کۆنگرە وەکو ڕیگاچارە بۆ دۆخی رێکخراوەیی و پێگەی روولەخواری یەکێتی تەماشابکەین، خودی کۆنگرە لە ململانێی توندی نێوان باڵ و لاباڵەکان و دەستەگەرییەکان و دەستێوەردانی ناوچەیی تەماشا بکەین، کۆنگرە خۆی گرفتێکی یەکێتییە، چۆن دەکرێت خودی گرفتێک ببیتە ڕێگاچارە بۆ گرفتە بناغەییەکانی تر کە یەکێتی گیرۆدەیەتی.

ئەو هۆکارانەش کە مەلا بەختیار لە هەڵسەنگاندنەکەیدا بۆ دۆخی خراپی یەکێتی پشتی بەستوون، هەموویان هۆکاری ڕوکەش و لاوەکین. هەموو ئەو لایەنانەی باسی کردوون لە دزی و تاڵانی و بێمافی و بازرگانی نەوت و مەینەتی هاوڵاتیان، نەبوونی خزمەتگوزارییەکان و پاوانی بازاڕ، تەکەتول و دەستەبازی و بەهەدەردانی داهاتی هاوڵاتیان و نەبوونی یاسا و لێ نەپرسینەوە لە دەستڕۆشتوەکانی ناو حزب….تاد، لە زۆنی زەردیش بوونیان هەیە، بەڵام پارتی لە پێگەیەکی زۆر باشتر لە پێشوودایە، چ بەبەراورد بە حزبە نەیارەکانی و چ بە بەراورد بە دۆخی چەند ساڵ لەپێشتری پارتی خۆیشی. چ پارتی و چ یەکێتی، ناتوانن چاکسازی ریشەیی بکەن و دژی گەندەڵی” لەراستیدا تاڵانی” بوەستن، چونکە دەستبردن بۆ چاکسازی و وەستانەوە بەرووی گەندەڵکاراندا و سپاردنیان بە لێپرسینەوەی یاسایی، بەمانای کۆتاییهاتنی دەسەڵاتیان تەواو دەبێت. دزی و تاڵانی و تیرۆری ئابوری و داهاتی کۆمەڵگەی کوردستان، لە هەرەمی دەسەڵاتی حزبیدایە و شۆڕبۆتەوە بۆ ناو کایەی حکومەتداری!! ئیدارە. ئەگەر یاسا و لێپرسینەوەیەکی یاسایی و ئاسایی و دادپەروەرانە هەبێت، پلەیەکەکانی حزب و حکومەت، دەسترۆشتوەکانی ناو بنەماڵە، پشکی شێریان، بەردەکەوێت. بەراستی ئەمانە ئامادەن خۆیان رادەستی دادگا و عەدالەت!! بکەن؟… بۆیە چاوەڕوانی لەوەی چاکسازی ریشەیی بکرێت، لەوەهم وەهم ترە. ئەگەر ئەم دەسەڵاتە چ لە ئاستی حزبی و چ لەئاستی حکومیدا چاکسازی بکات، دەروخێ، بۆیە نەخشەی دەسەڵات” حزب و حکومەت… روکەش و روو لە فەرمانبەران و کادرانی پلە لەخواری بێ پشت و پەنای حزبی و حکومی و هاوڵاتیانی ڕوتەڵەیە. باسی رادەستکردنەوەی داهاتی دەستبەسەرداگیراو نییە، باسی گێرانەوەی دەیان و سەدان هەزار هێکتار زەوی نییە، باسی راگرتنی قاچاخچیتی نەوت و دەرمان نییە، باسی پشکە هەزار سەرەکانی بازرگانی و بەڵیندەرایەتیەکان نییە.

دۆخی یەکێتیش، هۆکارەکەی نە دزی و تاڵانییە، نە تەکەتول بازی و قاچاخچێتی نەوت و سەرانە سەندنە، هەروەها هۆکارەکەی ژێر پێخستنی پرانسیبە حزبیەکان و پشتکردنە پەیرەی ناوخۆش نییە.، دیارە هەموو ئەوانە هەن و مەلا بەختیار راستگۆیانە بەشێکی زۆریانی خستوتە ڕوو. کێشەی یەکێتی سیاسەتە، روئیای سیاسییە.

یەکێتی دەمێکە خاوەنی هیچ پلاتفۆرمێکی سیاسی رۆشن، هیچ نەخشەو پرۆژەیەکی دیاریکراوی سیاسی نییە، چ لەسەر ئاستی هەرێم و عێراق و چ لەسەر ناوچەکە. لەجێگای ئەوە یەکێتی یان رۆڵی ئۆپۆزیسێۆن لە دەسەڵاتدا دەگێرێ و خۆیشی دەسەڵاتە، یان رۆڵی پاشکۆیەتی بۆ روداوەکان و پارتی دەبینێ. یەکێتی نە رووداو خوڵقێنە، نە فرسەت دروستکەرە، نەخاوەنی سیاسەتێکی جێگیر و نەهەڵگری هەنگاو و ڕێ و شوێنەکانی هیچ سیاسەتێکە. یەکیتی بە نرخی رۆژ سیاسەت دەکات، و بۆ رووداو پیشهاتەکانیش وەڵامی هەڵچووی کورت بین و هەڵگری دروشمی ئاگراوی بێ فکر لێکراوی هەیە. باڵ و لاباڵەکانی ناو یەکێتیش هیچیان هەڵگری هیچ پرۆژەیەکی جیاوازی سیاسی لەیەکتری نین. ئەمە کێشەی بناغەیی یەکێتییە، کە مەلا بەختیار دوورو نزیک خۆی لەو گرفتە بناغەییە نادات. یەكێتی لەسەر ئاستی هەرێم، خوازیاری چییە؟ پلانی بەکردەوەی کامەیە؟ نموزەجی حکومرانیەکی کامەیە؟ لەگەڵ عێڕاق چی دەوێت؟ فیدرالیزمی قەومی؟ جیابوونەوە؟ کۆنفیدرالی؟ … نەخشەی یەکێتی بۆ ئایندەی سیاسی کوردستان چییە؟ پرسی کورد چۆن چارەسەر دەکات؟ هەنگاو نەخشەکەی کامەیە؟ لەسەر ئاستی ناوچەکە لەکوێی ڕوداوەکاندایە؟ دەیەوێت چی بکات؟ جیاوازی سەرەکی یەکێتی لەگەڵ پارتی، حزبی گۆڕان، تەنانەت یەکگرتووی ئیسلامی چییە؟ ئەمانە ئەو پرسانەن کە یەکێتی بەدەستیانەوە گیرۆدەیە. سیاسەت و دورنمای سیاسی گرفتی سەرەکی یەکێتییە، بۆیە ناوخۆی یەکیتی داغانە. بە چاکسازی لە بنەما رێکخراوەیەکاندا، بە ئاڵوگۆر لە تەلاری رێکخراوەییدا، یەکێتی شانسی دەربازبوون لەو مەوقعیەتەی نییە کە کەس بەغیلی پێنابات. حزبی سیاسی ئەو کاتە بەرەو تەکەتول بازی، وازهێنانی کادرانی، بێئومێدی، هەڵوەرین، رووەو پاشەکشە دەڕوات و دەکەوێتە کەنار…تاد، کە سیاسەت و پلاتفۆرمی سیاسی وەڵامدەرەوەی زەمان و سەردەمی خۆی نەبێت و نەزانێت بەکام رێگا دا بۆیان دەجەنگێ.

پرۆژەکەی مەلابەختیار… هەموو شتێک باس دەکات، ئەوە نەبێت. ئاماژە بەدەیان پرس دەکات، پرسی سیاسی و پرۆژەی سیاسی رۆشنی دیاریکراو نەبێت.

مەلا بەختیار بەو هۆیەوە دەست نابات بۆ هۆکاری بناغەیی کێشەکانی یەکیتی، ناتواناشە لە خستنە ڕووی پرۆژەیەکی رۆشنی سیاسیدا. مەلا بەختیار هێندەی دۆخی یەكێتی دەبەستێتەوە بە ناوخۆی یەكیتی و تەکەتولات و دەستەچێتی و هەلپەرستی و بازرگانی و رۆڵی خراپی بەرپرسەکانیان، نیو ئەوەندە ناگەڕێتەوە بۆ ئەوەی هۆکاری سەرهەڵدانی تەکەتولەکان چییە؟ هۆکاری تێوەگلانی سەرانی یەکێتی و لە دزی و تاڵانی، کامەیە؟ بۆ پرانسیبە حزببیەکان کاریان پێناکرێت؟ ئەمانە هۆکاریان هەیە. هۆکار زۆرن. لەوانەیە نەبوونی تاڵەبانیەک بۆ بوون بەچەتر و کۆکردنەوە و چەسپی ناوخۆیی هۆکارێک بێت. نەبوونی سەربەخۆیی لە بریار و ئیرادە نوانداندا هۆکارێکی تر بێت. ریکنەکەوتنی باڵەکان لەناوخۆدا هۆکارێک بێت، تێوگلانی بەشێک لە سەرانی یەکیتی بە دزی سیستماتیک، هۆکارێکی تر بێت. خەواندنی بنەما رێکخراوەیەکان و نەبوونی پاداشت و سزا… هۆکارێک بێت، بەڵام هێشتا ئەمانە لاوەکین.

 دیارە ئەگەر لە هەڵسەنگاندنەکە بگوزەرێین و نیگایەکی خێرا بخەنە سەر گەڵاڵەکە.. گەڵاڵەکەی مەلا بەختیار کە لەژێر ناوی ئەرکەکانی قۆناغدا پێشکەشی کردووە، هیچ مەسەلە و پرسێکی دیاریکراوی رۆشنی نەخستۆتە ڕوو… لە جێگای ئەوە کۆمەڵێک بەندی جوان و ڕازاوەی بەرنامەیی خستۆتە ڕوو، کە هەموو حزب و لایەن و رێکخراوەیەکی سیاسی، لە لیستکردنیاندا توانایی بەخەرج دەدەن.

مەلا بەختیار ئەگەر ئامانجی خستنەرووی گەڵاڵەکەی بۆ خزمەت بەسیستەمێکی سیاسی و مۆدیرن و بوایە، وە بۆئەوە بوایە ڕێچکەیەکی تر بخاتە بەردەم یەکێتی و جیاوازی یەکێتیش لەگەڵ حزبەکانی تر نیشان بدایە… دەیتوانی بە چەند بەندی زۆر سادە، ئەم کارە بکات، بەڵام بۆچی مەلا بەختیار لەجێگای ئەوە کۆمەڵێک فۆرمەلبەندی گشتی و مەتاتی دروشمی خستۆتە ڕوو؟ چونکە یەکێتی و باڵەکانی یەکێتی و خودی مەلا بەختیار هیچ پرۆژەیەکی سیاسی رۆشنیان نە بۆ ئایندەی باشتری یەکێتی لایەو نە بۆ کۆمەڵگە کوردستان و ئایندە سیاسیەکەی. وە نە گرفتە بناغەیەکانی کۆمەڵگەی کوردستانیشی کردۆتە مەبنای داڕشتنی پرۆژەو گەڵاڵەنامەکەی.

گرێدانەوەی کۆمەڵگەی کوردستان بەدەوڵەتی قەومی ئیسلامی ئێستای عێراق لەچوارچێوەی فیدراڵیزمی قەومیدا، دەسەڵاتی میلیشیایی حزبی لە جێگای دەسەڵاتی حکومی و یاسایی وئاسایی، کۆنەپەرست بوونی حزبە دەسەڵات بەدەستەکان و ناکۆکیان بە مافی هاوڵاتی بوون، بە یەکسانی ژن و پیاو، بە جیاکردنەوەی دین لە سیاسەت و خوێندن و پەروەردەو یاساکان، ئازادی دینداری و بیدینی، پشت بەستن بە وڵاتانی ناوچەکەو نەبوونی سەربەخۆیی سیاسی بڕیاردان… سەرەکیترین گرفتە سیاسی و کۆمەڵایەتیەکانی کۆمەڵگەی کوردستانن، هەر حزبێکی سیاسی پرۆژەی سیاسی بۆ وەڵامدانەوەی بەکردەوەی ئەو پرسانە نەبێت، ناکۆکی و دووری خۆی لەگەڵ خەڵکی کوردستان و کیشەکانیان دەخاتە ڕوو. مەلا بەختیار لە گەڵاڵەکەیدا هیچ وەڵامێکی رۆشن بۆ ئەو چەند گرفتە ناخاتە روو، “نوسینی دەستوری مەدەنی هەمیشەیی گەلپەسەند.
چەسپاندنی سیستەمی هاوچەرخ بكرێتە سیستەمی پەرلەمانی، دیموكراسی.
دادپەروەری، بكرێتە بنچینەی یاساو پەرەپێدانی مەدەنیەت‌و ئازادی‌و سەربەستیەكانی ژن.
ریشەكێشكردنی گەندەڵی‌و لێپێچینەوەی یاسایی، لە گەندەڵكار‌و سزادانیان.
داڕشتنی سیاسەتی رۆشنبیری بكرێتە سەرچاوەی نەمانی ئەندێشەی توندوتیژی دینی‌و دونیایی.
گۆڕینی فەلسەفەی پەروەردە، بەرەو فەلسەفەیەكی مۆدێرنی هاوچەرخی تەواو” هەموو ئەم بەندانە هیزی پێداگری و بەکردەوە چەسپاندنی” مافی هاوڵاتی بوون، جیاکردنەوەی دین لە دەوڵەت و سیاسەت و پەروەردەو یاساکان، یەکسانی هەمەلایەنەی یاسایی نیوان ژن و پیاو”…نییە.

ناکرێت حزبێک بانگەشەی سۆشیال-دیموکراسی بکات، بانگەشەی دەستوری مەدەنی بکات، باسی دادپەروەری و یەکسانی ژن و پیاو بکات و دژی پیاوسالاری بێت… باسی یاسای مۆدێرن بکەیت… کەچی ئامادەنەبێت بەکردەوە بۆ جیاکردنەوەی دین لە دەوڵەت تێ بکۆشی، ئامیزی بۆ کۆنەپەرستی و ریسا ویسای ئیسلامی و دینی ئاوەڵابێت. ناکرێت باسی دەستوری مۆدیرن بکەیت، ئەگەر رۆشنی نەکەیتەوە مەبەستت لە مۆدێرن چییە؟ ئیستا “ئیسلامیەکانیش باسی مۆدیرن!! بوون دەکەن” لەوە زیاتر تۆ ناتوانی باسی دەستور بکەیت، ئەگەر مافی حکومداری و دەوڵەتداریت، بۆ بەفەرمی نەناسرابێت لە ئاستی نێودەوڵەتیدا. چۆن دەکرێت دەسەڵاتێکی لۆکاڵی، هەرێمێکی فیدراڵ خاوەنی دەستورێک بێت، کە پێچەوانە بەبنەما و پایەکانی دەستوری دەوڵەتی ناوەندی بێت؟

بۆیە گەڵاڵەکەی مەلا بەختیار وەک ئەرکی قۆناغەکە، خاڵییە لەوەی بەدوای هیچ هەنگاوێکی رۆشنەوە بیت و بەکردەوەش دەست بۆ هیچ حەرامێک ببات، کەنامۆ بێت بە بزوتنەوەی کوردایەتی و بزوتنەوە سیاسیە دینیەکان. گەورەترین کیشەی یەکێتی و مەلابەختیارێش ئەوەیە، کە لەنێوان بانگەشەو کردەوەیاندا خەرەندێکی هێندە زەبەلاح هەیە، کە پڕناکرێتەوە. هیچ هێزو حزبێکی سیاسی هێندەی یەکێتی باسی مافی مرۆڤ، یەکسانی و مەدەنیەت، سەروەری یاسا، پیشکەوتنخوازی و بانگەشەی سوشیال دیموکراسی ….ناکات، هیچ هێز و لایەنێکی سیاسیش بە کردەوە هێندەی یەکیتی دژیان نییە.

کۆتایی تەموزی ٢٠١٩

لە پێنجەمین ساڵیادی جینۆسایدی خەڵکی شەنگال دا!

عەبدوڵا مەحمود

 ٣ ئەم مانگە یادی پینجەمین ساڵیادی جینۆسایدی خەڵکی شەنگال و دەوروبەریەتی… پینجەمین ساڵیادی یەکێک لە گەورەترین تاوانی کۆمەڵکوژی هەزارەی سێهەمی هەسارەی سەر زەوییە، بەدەستی هیزێکی رەشی ئیسلامی محەمەدی… هیزیك کەدوای زیاتر لە چواردە سەدە، لەپەیدابوونی ئیسلام و داسەپاندنی دەسەڵاتی رەشەکەی، جارێکی تر لە ژینگەی ئامادەکراوی دەستی غەرب و ملهوری ئەمریکاو نۆکەرە ناوچەیی و لۆکاڵیەکانیدا،  سەری لە گۆڕ بەرزکردەوە و ویستی داسەپاندنی دەسەڵاتی ئیسلامی ڕاگەیاند. دوبارە داسەپاندنەوەی دەسەڵاتی ئیسلامی کردەوە بە پەیامی رۆژ و بە بەدەستەوەگرتنی ئایەتەکانی قورعان و خودا و فەرمودەکانی پەیامبەری ئیسلام، هیرشی هێناو گەورەترین تاوانی بەدژی ئینسان و مرۆڤایەتی بەگشتی وەرێخست…

داعش کاتێک هێرشی کردە سەر شاری موسڵ و چەندین ناوچەی تر لەماوەیەکی زۆر کەمدا توانی سوپای داوەشاوی حکومەتەکەی مالیکی راماڵێت… ئەو پێشرەیەی داعش تای نەتەوەپەرستی و دەمارگیری قەومی بردە سەرەوە، لە حزبە سیاسیەکانی بزوتنەوەی کوردایەتیەوە بۆ حزبە ئیسلامیەکان، کە هاوسۆزی داعش بوون، تا دەگاتە نووسەرە دەربارەکانی دەسەڵات و نوخبەی بەناو روناکبیری! کوردی… لەجەرگەی بیستن و بینیی هەزاران لاشەی لەخوێن هەڵکێشراوی عەرەب و کوردو مەسیحی و ئیزیدا، لە ناو ئاه و ناڵەی سەدان هەزار ئینسانی بێخانەو لانەکراو و ئاوارەدا…. خۆشحاڵی خۆیان بەسەرکەوتنی داعش دەردەبڕی. سەمای سەرکەوتنی کورد!!، و ئاهەنگیان بۆ دەستکەوتنی فرسەت وەرێخست. هەموویان وتیان فرسەتە، بارزانی مژدەی سەربەخۆی ڕاگەیاند.

کاتێکیش، داعش وەکو هێزی خوداو قورعان و جێبەجێکەری پەیامەکانی پەیامبەر… هێرشی کردە سەر شەنگال و ناوچەکانی دەوروبەری، هێزە زۆر زەوەندەکەی پارتی و حزبە هاوپەیمانەکانی، هاوشێوەی سوپای بودەڵەی مالیکی رایانکرد. و بەسەدان هەزار ئینسانیان بەدەستی بەستراوەوە بۆ جانەوەرانی ئیسلامی داعشی جێهێشت.

سەرانی بزوتنەوەی کوردایەتی و بەتایبەتیش پارتی، کە هەمیشە بە هێزی پێشمەرگە و زێرەڤانیەوە دەفشین، کاتێک هێزەکانی داعش پەلاماری شەنگال و دەوروبەریاندا، بێ هیچ بەرگرییەک رایانکردو بەسەدان هەزار ئینسانیان، بەدەستی بەستراوەوە بۆ دڕندەکانی ئیسلام جێهێشت. هێندە بێ شەرمانە رایانکرد، تەنانەت ئامادەنەبوون بەر لە ڕاکردنیان دانیشتوانی شارەکەو دەوروبەری ئاگادار بکەن، کە نایانەوێ یان ناتوانن بەرگری بکەن، تا لانی کەم خەڵک بیرێك لە خۆیان بکەنەوە یان بتوانن شار و شوێنی ژیانیان چۆڵ بکەن و کاریگەری ئەم کارەساتەو قوربانیەکانی کەم بکاتەوە. هەر ئەوەشە وادەکات گومان دروست بکات کە شەنگال لە مامەڵەیەکدا رادەست کراوە.

ئەو تاوانە کەم وێنە تەکاندەر و ویژدان هەژێنە گەورەیە، تا ئێستاشی لەگەڵ بێت، جگە لە ئاڵوگۆرێکی زۆر لاوەکی لە چەند پۆستێکی ئیداری کە پەنجەکانی دەستێک تەواو ناکەن، هیچ لێپرسینەوەو سزایەک، نەگەیشتە دەستی تۆمەتبارانی ئەم کۆمەڵکوژییە دڕندانەیە، بەتایبەتیش لە سلکی سەربازی و بەرگرییدا!! ئەوەش هێندەی تر ئەو راستیە دووپات دەکاتەوە، کە بریاری پشتی ئەو کارەساتە، بریاری سەرانی بزوتنەوەی کوردایەتی و پارتییە و سات و سەودایەکی پشت پەردەی پارتی لەگەڵ داعش بەئاشکرا بەیان دەکات. سات و سەودایەک کە ئەوکاتە بۆسەرانیان بۆتە نیعمەت، لەسەر لاشەی جینۆسایدی بەکۆمەڵ و ئیغتیسابی ژنان و کچان و بازارکردنەوەو مامەڵە پیکردنیان و ئاوارەیی بە کۆمەڵ و ئەو مەرگەساتەی هەرگیز ناتوانرێت لە بیربچێتەوە. ئەو راستیەش فەرامۆش  ناکرێت، کە تەواوی حزب و هێزەکانی تری بزوتنەوەی کوردایەتی و ئیسلامی، لە یەکێتییەوە، بۆ حزبی گۆڕان و سۆشیالیست و کۆمەڵ و یەکگگرتوو، هیرشی داعشیان بۆسەر خەڵکی شەنگال ئیدانە نەکرد، بەمەش نیشانیاندا، باکیان بە کوشتار و مەرگی بەکۆمەڵی خەڵکی نییە، پارتی هاوپەیمان و هاو خانەوادەیان و پەیوەندییەک کە ئەوان بە پارتی دەبەستێتەوە بە گەورەتر و گرنگتر لە گیانی قەسابی کراو گۆری بەکۆمەڵ و کرین و فرۆشتن بەژنانەوە، دەزانن… بەمەش بوونە هاوکار یان لایەنگر لەو پیلانە چەپەڵەی مەرگی هەزاران ئینسانی بەدوای خۆیدا هێناو برینێکی قوڵ و گەورەی ساڕێژ هەڵنەگری، لەدوای خۆی بەجێهێشت…

ئێستا کە ٥ هەمین ساڵیادی ئەو کارەساتەیە، هیشتا بەسەدان و هەزار کەس چارەنووسیان لەدەستی داعشدایە و بەسەدان ژن و کچ لای خەلیفەکانی داعشن، یان مامەڵەیان پێوەدەکرێت. هێشتا بەهەزاران کەسیان ئاوارەن و لەهەموو ئەوانەش واوتر برینی ئەم روداوە، لە قوڵایی روح و جەستەی هەموو ئینسانێکی بەئەمەک و ویژدان زیندوودا بۆ ئەبەد دەمێنێتەوە… سارێژکردنی ئەم زامە کەم دنیا دیووە، لە سەختی سەختر و لە ئەستەم ئەستەم ترە. کەچی جگە لەچەند رۆژ پێش و چەند رۆژ دوای ئەم بەروارە رەشە، ئەم مەرگەساتە لەبیرنەچووەوە، ئەحزابی دەسەڵات بەدەستی کوردستان و بەتایبەتیش پارتی، جگە لەهەندێک چالاکی فریودەرانەو بەرنامەی میدیایی، کارێکی تریان لە دەستوردا نییە، بۆ قوربانیانی ئەم رووداوە و قەرەبووکردنەوەیان… زۆرتر لەوەش ئەم کارەساتەش وەکو هەموو کارەسات و مەرگەساتەکانی تری وەکو کیمیابارانکردنی هەڵەبجە و ئەنفال و… لەلایەن ئەحزبی سیاسی بزوتنەوەی کوردایەتیەوە وەکو سەرمایەی سیاسی بەدەستەوە دەگیرێت بۆ سات و سەوداو مامەڵە لەسەر کردن.

کارکردن و تیکۆشان بۆ رزگارکردنی ئەو ئینسانەی لەدەستی داعشدا ماون، بۆ رزگارکردنی ئاوارەکان و گێرانەوەیان، وە قەرەبووکردنەوەی قوربانیانی ئەو کارەساتە و ئاوەدانکردنەوەی شەنگال و دەوربەری، کارێکی دەستبەجێیەو بەبێ کاری چروپڕ لەو زەمینانەدا، باسی بە جینۆساید ناساندنی ئەم مەرگەسات و کوشتارە بە کۆمەڵە، فریوکارییەکی ئاشکرایە.

دانیشتوانی شەنگال، لەلایەکەوە بەهۆی بوونی دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتی و حزبەکانی، لەلایەن دەسەڵاتی ناوەندییەوە فەرامۆش کراون و بەو هۆیەوە شەنگال بە فەرمی سەر بە هەریمی کوردستان نییە، لەلایەن دەسەڵاتی سیاسی هەریمەوە، ئاوڕێکی جدی لێ نادرێتەوە. بەم شێوەیە دانیشتوانی شەنگال و دەوروبەری بەو زامە قوڵە کەم وێنەیەوە بوونەتە قوربانی ململانێی نیوان هەرێم و ناوەند، نێوان داعش و بزوتنەوەی کوردایەتی و هەرەشەی بەردەوامی دەوڵەتی تورکیا… بەم جۆرە ئاشی وردکردن و هارینی خەڵکی شەنگال و دەوروبەری بێ وەستان لەلایەن کۆمەڵێک هێزی دژە ئینسانیەوە، دەگەرێت. هەوڵدان بۆ رزگارکردنی شەنگال لەدەستی ئەو هەموو گورگە کەڵبە خوێناویانە، کاری تیکۆشەران و ئینسان گەلێکە کە ئینسان لایان بەنرخترین سەرمایەیەو، ماندونەناسی رزگاری ئینسانن بی لەبەرچاوگرتنی دین و مەزهەب و نەتەوە و ئینتیمای حزبی. خەڵکی شەنگال و دەوروبەری نابێ هیچ خۆشباوەریەکتان بە فریوکاری دەسەڵاتی ناوەند و هەرێم هەبێت. پێویستە قوڵی خەباتکارانەی لێ هەڵبماڵن و ئاسۆی رزگاری خۆیان و قەربووکردنەوەو ئایندەیەکی باشتر بەدەستی خۆیان، بە پشتیوانی هێزو لایەنی پیشکەوتنخوازو ئینسانی و دنیای بێدار بەپشت بەستن بەخۆیان بگرنە بەر. شەنگال، بەڵگەنامەی یەکێک لە گەورەترین تاوانی ئیسلام  و بزوتنەوەی کوردایەتی و پارتییە و لێخۆش بوون هەڵناگرێت و دەبێت، هەموو تۆمەتبارانی ئەم کارەساتە دوور یان نزیک لە دادگای نێودەوڵەتیدا، دادگایی بکرێن.

 کۆتایی تەموزی ٢٠١٩

تێبینی: ئەم بابەتە لە بۆپێشەوەی ژمارە ٥٧ بەرواری ١/٨/٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە

قەوم پەرستی و گۆڕە بەکۆمەڵەکان…

عەبدوڵا مەحمود

بەرواری ٢٣ی تەموز، سێ گۆڕی بەکۆمەڵ لە تەلڵەت ئەلشیخیە لە بیابانەکانی سەماوە دۆزانەوە، یەکێک لە گۆرە بە کۆمەڵانە کە نزیک بەسەد کەسی تیابوو هەڵدرایەوە، زوربەی ئەوانەی لەو گۆڕە بەکۆمەڵەدا بوون ژن و مناڵ بوون، دوای ئەوەی گوللە باران کرابوون بە جل و بەرگ و شمەکی لەشیانەوە، ژێر خاکی لمین خرابوو.

دۆزینەوەی بەردەوامی ئەم گۆڕە بەکۆمەڵانە، هێمایەکی رۆشنە بۆ ئەوەی کە هێشتا دەیان گۆری بەکۆمەڵی تر بەشاراوەیی ماونەتەوە، هاوکات ئەو گۆرە بە کۆمەڵانە، بەجیا لەوەی ماهیەتی دڕندەیی رژیمی بەعسی قەومی گۆڕ بەگۆڕمان نیشان دەدات، هاوکات لەوەش واوتر دڕندەیی ئایدۆلۆژیای قەوم پەرستی دەخاتە ڕوو. وە ئەو ڕاستیە چەند بارە پێشچاو دەخاتەوە، کە قەوم پەرستی سەرچاوەی قڕکردنی نەتەوەکانی دەرەوەی خۆیەتی، سەرچاوەی فاشیزم و نازیزم و راسیزمیشە.

رژیـمی گۆر بەگۆری بەعس، چونکە پایەی دەوڵەت و دەسەڵاتەکەی لەسەر ناسنامەی قەومی عەرەبی دامەزراندبوو، هەموو هاوڵاتیانی دەرەوەی قەومیەتی عەرەبی بە پلە دوو تەماشا دەکرد و هەوڵی دەدا هەمووشیان لە بۆتەی ناسنامەی قەومی عەرەبیدا بتوێنێتەوە. هەر بەرەنگاری و نارەزایەتیەکیش بەرووی ئەو سیاسەتە قەوم پەرستانەو دەوڵەتەکەیدا بە شکاندنی شکۆی نەتەوە” عەرەب” و تێکدانی ئارامی نەتەوەیی و رێزنەگرتن لەسەروەری نیشتیمانی لەقەڵەم دەدا و بەو هۆکارەش بە زەبروزەنگی دڕندانەی قەومی بەرەو رووی دەبوەوە. لەبەرامبەردا بزوتنەوەی کوردایەتی لەسەر بنەمای ئەو ستەمە قەومییەی دەسەڵاتی قەوم پەرستی عەرەبی دایسەپاندبوو، هاتوونەتە مەیدانی وەستانەوە بەرووی دەسەڵاتی بەعسدا، بەڵام بەهەمان ئایدۆلۆژیای قەومی… واتە ڕێگاچارەی خۆیان بۆ وەستانەوە بەرووی دەسەڵاتی قەوم پەرستانەی عەرەبیدا، بە بەدەستەوە گرتنی ناسنامەی قەومی کوردییەوە، دەستپێکردووە. واتە لەجێگای نەفرت کردن لە ئایدۆلۆژیای قەوم پەرستانەو دەسەڵاتدارێتی بەعسدا، خۆشیان بوونە هەڵگری ناسنامەی قەومی و لە پێناو دەستڕاگەیشتن و بەشداری بوونیان لەدەسەڵات لەگەڵ دەسەڵاتی قەوم پەرستانەو دڕندانەی بەعسدا. بۆیە هەمیشە لە بازنەی” شەڕ، مفاوەزات، شەڕدا” بوون.

لەو چوارچیوەیەشدا بۆ ئەوەی رژێمی بەعس ناچار بکەن بۆ گفتوگۆ و سازان، سڵیان لە هیچ جۆرە خۆشخزمەتی و نۆکەر پیشەیییەک بە وڵاتانی تری کۆنەپەرستی ناوچەکە نەکردۆتەوەو… ستەمی نەتەوایەتی سەر خەڵکی کوردستانیان، کردۆتە ڕیگایەک بۆ بەشدار بوونی خۆیان لە دەسەڵاتی دڕندانە بەعسدا… لەو نێوەدا کەڵک وەرگرتن لە ناکۆکی و ململانی و ئاڵۆزی و بۆشایی کە لەنێوان وڵاتەکاندا هەبووە، کردۆتە پایەی جوڵەو هێزگرتن و ڕەوتی بەرەو پیشەوە بردنی بزوتنەوەکەیان، بزوتنەوەی کوردایەتی. لەجەرگەی ئەو ململانێیە و بەخۆ هەڵواسین بە پرسی خەڵکی کوردستانەوە لەلایەکەوە توانیویانە ئاسۆی بزوتنەوەی ناسیونالیستی خۆیان بەسەر بزوتنەوەی نارازەیەتی رەوای خەڵکی کوردستاندا بۆ رزگاری زاڵ بکەن، لەلایەکی تریشەوە خەڵکی کوردستانیان کردۆتە ئامرازیک لە کێشمەکێشەی نێوان خۆیان و بەعسدا. لەچوارچێوەی ئەم ململانێیەشدا، چاویان لە دڕندەیی بەعس پۆشیوەو ئامادەبوون دڕندەکانی ترو دژە خەڵکی کوردستان لە وڵاتانی ناوچەکە بکەنە پشت و پەنای خۆیان و بە فریاد رەس نیشانیان بدەن. خۆشخزمەتی بە ئێران تا ڕادەی پیش لەشکریان بۆ هێنانی پاسدارن بۆ سەر “دڵ و قودسی کوردستان” و هێرش بۆسەر کێڵگە نەوتیەکانی… تا دەگاتە پیش لەشکری بۆ سوپای ئیران بۆسەر هەڵەبجە و دەیان  ناوچەی تر و ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی، لەگەڵ پەلکیش کردنی سوپای تورکیا و هەڵدان بەسەر ئەتاتورک و جەنگ وەرێخستنیان لەدژی ئۆپۆزیسیۆنی تورکی و…تاد گۆشە بەگۆشەی کارنامەی حاشا لێنەکراوی خۆشخزمەتی حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتین بۆ وڵاتانی چنگ بەخوێنی ناوچەکە.

کارەساتی بۆمبابارانی قەڵادزێ و هەڵەبجە، کیمیابارانی هەڵەبجەو دەیان ناوچەی تر…. تێک و پێکدانی سەدان دیهات و شارو شارۆچکەو تەختکردنیان لەگەڵ زەوی، تا دەگات بە ئەنفالی خەڵکی دەیان و سەدان ناوچە و گوللەباران کردن و بە کۆمەڵ ژێرخاک خستنیان…. هەموویان لە ململانێی نێوان رژێمی بەعس و بزوتنەوەی کوردایەتیدا روویان داوە… بۆیە قوربانیانی ئەو هەموو کارەساتە جەرگبڕ و جینۆسایدە ئاشکرایە، لەگەڵ ئەوەدا کە رژێمی بەعس ئەنجامدەرو تاوانکاری سەرەکییە، بەڵام بەهەمان شێوەش حزبەکانی بزوتنەوەی کوردایەتی هاوبەشن لە هەموو ئەو تاوانانەدا. لەوەش زیاتر ئاوڕ نەدانەوەی پێویست لە قوربانیانی دەستی رژیمی بەعس و قەرەبوونەکردنەوەیان و و دابین نەکردنی ژیانێکی شیاوی ئینسانی بۆیان، بەڵگەی حاشاهەڵنەگری بێباکی دەسەڵاتی قەوم پەرستانەی بزوتنەوەی کوردایەتییە.

هیشتا دیاری نەکردن و ئاشکرا نەکردنی چارەنووسی قوربانیانی شەری دەسەڵاتی ناوخۆیی نێوان پارتی و یەکێتی و تەنانەت شوێنی گۆرەکانیان، دەرخەری ئەو راستیەیە کە بزوتنەوەی کوردایەتی وەکو بزوتنەوەیەکی بۆرژوازی و کۆنەپەرستانە، لە قوتابیانی هەمان قوتابخانەی دژە ئینسانی بەعس و رژێمەکانی ناوچەکەدان.

ئەگەر ئیستا بۆ خەڵکی کوردستان و بەشێکی زۆری دنیا دەرکەوتووە کە قوربانیانی دەستی بەعس کێن و لەکوێن و گۆرەکانیان لەکام بیاباندایە، بەڵام هێشتا بۆ خەڵکی کوردستان دیار نییە، گۆری قوربانیای جەنگی ناوخۆیی دەسەڵاتی پارتی و یەکێتی، لەکام لێرەوارو بناری کام شاخ و تەپۆلکەدا، ژێر خاک خراون.

گۆرە بەکۆمەڵەکانی دەستی بەعس و گۆرە بۆ کۆمەڵە گومناو جێگا نادیارەکانی دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتی، گۆری ئەو ئینسانەن، کە بەدەستی رژێمی بەعسی گۆر بەگۆڕ و دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتی، ژیانیان لێسەندراوەتەوە، هەردوو لاشیان ناسنامەکەیان ئایدۆلۆژیای قەومییە… ئەم واقعیەتە تاڵە هەزاران جار نەفرەت لە قەومپەرستی دەکات وپێویستی ئینساندۆستی، کردۆتە ویستێک بۆ ڕزگاری و بەچارەسەر گەیاندنی کیشەی خەڵکی کوردستان و زامنی دابین کردنی ژیانێکی شایستە بە ئینسانی ئەم سەردەمە.

کۆتایی تەموزی ٢٠١٩

پێش و پاش ١٤/٧

تا چەند ڕۆژ و چەند سەعات لە ١٤/٧/٢٠٠٠ کۆمەڵگەی کوردستان، خاوەنی هێزو دەنگێکی ڕەسای جیاوازی کاریگەر لەهەموو حزب و بزوتنەوە کۆمەڵایەتیەکان بوو… خاوەنی هێزێکی سیاسی، حزبێکی جیاواز بە ئامانج و نەریت و شێوەکاری رێکخراوەیی تایبەتی خۆیەوە کەمۆری کارو هەڵسوڕانی بەهەموو لایەنەکانی ژیانی سیاسی کۆمەڵایەتی فەرهەنگی کۆمەڵگەوە دیار بوو.

بەڵی تا ١٤ حەوتی دووهەزار، هێز و حزبێکی سیاسی ناسراو و کاریگەر هەبوو، کە بێ ئەولاو لا دژی نابەرابەری ئابوری و ستەمی چینایەتی و خوازیاری کۆمەڵگەیەکی خاڵی زوڵم و نابەرابەری بوو… لەدڵی خەبات و کێشمەکێشی چینایەتیدا ئامادەیی هەبوو. بەرگری لە ماف و داخوازییەکانی کرێکاران و هەوڵدانی بۆ ئاسۆدارکردنی خەباتیان بە ئاسۆی سۆشیالیستی و ریكخراوکردنیان، تا دەگات بەبەرگری کردن لەماف و داخوازییە رۆژانەیەکانیان  و باش کردنی ژیان و گوزەرانی کرێکاران، تیکۆشانی نەسرەوتوی ئەو هێزو حزبە بوو.

تا ١٤ حەوت بەرگری لە چارەسەری کێشەی کورد لە ڕێگای گەرانەوە بۆ ئیرادەی راستەخۆی جەماوەری و بەرپاکردنی ریفراندۆمێکی ئازادانەی دوور لەهەرەشە و دەستێوەردانی دەرەکی، حزبێک لە پشتی بوو وە بۆی تێدەکۆشا. بەرگری لەمافی ژنان و خەبات بۆ یەکسانی ژنان و پیاوان و گۆرینی یاسا دژە ژنەکانی بەعس و لابردنی ڕێگریەکانی، مەیدانێکی تری بەرامبەرکێی کۆمۆنیزمی کرێکاریی بوو لەگەڵ دەسەڵاتی دژە ژن و کۆنەپەرستی ئیسلامی و رەوتە سیاسیە ئیسلامیەکان. لەوەش واوەتر دەستبردنی بەکردەوە بۆ پاریزگاری لە ژنانی هەرەشەلێکراو ژێر چەقۆی پیاو سالاری پشتیوانی کردن لە سەنتەری ژنان و خانەکانی داڵدەدانی ژنان، کە ئەوانیش بە پشتیوانی کۆمۆنیزمی رێكخراو پێکدەهێنرێن. کارکردن بۆ بەرینکردنەوەی ئازادییە سیاسیەکان، وەستانەوە بەرووی داخستنی پەراوێزەکانی ئازادیدا، کە حزبە بۆژوازییە دەسەڵات بەدەستەکان و ئیسلامیەکان بێ دریغ کاریان بۆی دەکرد و سەدان ئەمماو ئەگەریان پێوە دەلکاند و لەژێر پاراستنی ناوی مقدەسساتە قەومی و دینی و کەلتوریەکاندا، دەرگایان بەرووی ئازادیدا دادەخست. دروشمی ئازادی بیقەیدو شەرتی سیاسی دڕ بەهەوڵی بۆرژوازی دەدات و دەبێتە وێری بەرەی ئازادیخوازی کۆمەڵگە و مەیدانێکی بەرامبەرکێی کۆمەڵایەتیش لە دژی بۆرژوازی و حزبەکانیدا.

وەستانەوە بەرووی ئیسلامی سیاسی و رەوتە سیاسیە بەکرێگیراوەکانیان و کۆنەپەرستانی کۆمەڵگە، مەیدانێکی گرنگی ڕوبەرووبونەوەی کۆمۆنیزم و ئازادیخوازییە لەگەل ئیسلامیەکان و حزب و لایەنە سیاسیەکانیاندا، کە کاریان سوکایەتی بە سیما جوانەکانی کۆمەڵگە، بە ژنان دەکرد و هەوڵیان دەدا سایەو دەسەڵاتی ئیسلامی و ریسا ئیسلامیەکان دابسەپێنە سەر کۆمەڵگە. مناڵان و مافەکانیان بەرگری سەرسەختیان لێدەکرا…

بەکورتییەکەی لەهەموو مەیدانێک و هەموو زەمینەیەکی ژیانی کۆمەڵایەتیدا حزبێک هەبوو کەهێزبەخش و پشتیوانی و تیکۆشانی لێبڕاونە بۆ ئازادی و ئازادیخوازی و بەرگری لە ئازادیی و ئازادییەکان و مافە فەردی و مەدەنیەکان و توێژە بێبەشەکانی کۆمەڵگە بوو.

هەموو ئەو تێکۆشانەو سەنگەربەندیانە لەبەرامبەر بەهێرشی دەسەڵاتی سیاسی و حزبەکانیاندا، بەدژی کۆنەپەرستی دینی و حزب و لایەنە سیاسیەکانیاندا، بەدژی نابەرابەری و دزی و تاڵانی و دەسەڵاتی میلیشاییدا،  بەشوێنێک گەیشت هەر کەسێک لە کۆمەڵگەدا باسی ئازادی و یەکسانی و بەرابەری و یەکسانی ژن و پیاو، ریفراندۆم، بەرگری لە ناسنامەی ئینسانی کردبا، میداڵی کۆمۆنیست بوونیان لە بەرۆکی دەدا. هەر بەوهۆیەشەوە کۆمۆنیزم بووە دیاردەیەکی خۆشناو و کەسایەتیە تیکۆشەرەکانیشی خۆشەویست.

لەچوارچێوەی خۆشناو بوونی کۆمۆنیزم و رەوتی روولەپێشی حزبی کۆمۆنیستی کرێکارییدا، بۆرژوازی کورد هەراسان بوو، لە میژووی چەندین دەهەی گۆرەپانی سیاسی کوردستاندا، بۆیەکەمین جار بوو کۆمۆنیزم بەو جۆرە مۆری خۆی بدات لە رووداو واقعیەتی سیاسی کۆمەڵگە و ببێتە گوشارو مەترسی بۆ سەر دەسەڵاتی سیاسی بۆژوازی و هێزەکانی، بۆیە وەستانەوە و بەرگرتن بەو رەوتی گەشەی کۆمۆنیزم، بووە ئەولەویەتی دەسەڵاتی بۆرژوازی کورد و وڵاتە پشتیوانەکانیان. هێرشی چەکدارانەی یەکێتی بۆ سەر حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی و رێکخراوە جەماوەریی و رادیکاڵەنی، بۆ بەرگرتن بوو بەو رەوتی گەشەکردنە و بێبەشکردنی چینی کرێکار و بێبەشانی کۆمەڵگە، لەو هێزەی بەکردەوە بەرەو ئەوە دەڕۆشت وەکو نوێنەری واقعی خۆیان هەڵی بژێرن. وە بۆ داسەپاندنی سەرکوت، بێمافیەکان، پایماڵکردنی ئازادییەکان، کوشتنی یەکجاری رێکخراوەی جەماوەری واقعی، دەست ئاوەڵاکردنی کۆنەپەرستی، خامۆشکردنی نارەزایەتی رەوای شەقام، و بیدەنگەکردنی ژنان و لاوان…تاد. هێرشیان کردە سەر حزب.

لەدوای ١٤ حەوتی ٢٠٠٠ وە، بەکردەوە کۆسپی سەرەکی و هێزی کاریگەر و لەمپەری واقعی بەردەم دەسەڵاتی بزوتنەوەی کوردایەتی و کۆنەپەرستی و سەرمایە، لاوازو کەنار خرا… لەوکاتەوە تاکو ئێستا هیچ هێز و حزبێکی سیاسی چینایەتی جیاواز لە خانەوادەی بۆرژوازی و کاریگەر لەگۆرەپانی سیاسی کوردستاندا، نەما… چینی کرێکار پشت و پەنای واقعی نەما و هێرش بۆسەریان زیادی کرد و بیمافیەکانیان بەرینتر بووە، پرسی خەڵکی کوردستان کرا بە دەستمایە بۆ سات و سەودا لە پیناو فیدرالیزمێکی قەومی لەگەڵ ناوەندا،      لەوکاتەشەوە کەشی ئازادی وئازادییەکانی کۆمەڵگە پاشەکشەی پێکرا. ئیسلامیەکان و رەوتە سیاسیەکانیان دەرگایان بۆ والابوو بە ئارەزووی خۆیان تەراتین بکەن. ژنان و بزوتنەوەی یەکسانیخوازی ژنان پاشەکشەی تەواوی پێکراو کوشتاری ژنان لە ژێر ناوی شەرەفدا بێداد دەکات و لە پەرلەمانیشدا یاسای فرەژنیان دەمەزەرد کردەوە. مناڵان پشت و پەنایەکیان نەما، رێکخراوەی جەماوەری رادیکال و جەماوەری و ئینسانی نەمان، لەجێگایدا حزبەکان ریکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنیان قوتکردەوە، کە تابڵێی کۆنەپەرست و هاوکات ریکخراوەی رتوشکردنی دزێویەکانی دەسەڵاتن و سەرچاوەیەکیشن بۆ لوشدانی داهاتی گشتی. دزی و تاڵانی بەوپەری خۆی گەیشت…

بۆیە پیش ١٤/٧ و داوی ١٤/٧ دوو واقعیەتی و تەواو جیاواز و دوو میژووی پێچەوانەی یەکترین… میژووی بەر لە ١٤ حەوت مێژووی بەرامبەرکێەکی کۆمەڵایەتییە لەنێوان بزوتنەوەی چەپ و کۆمۆنیزم و ئازادیخوازیدا لەگەڵ دەسەڵاتی تاڵانچی بزوتنەوەی کوردایەتیدا. میژووی راوەستانەوەیە بەرووی رەوتە کۆنەپەرستە ئیسلامیە کریگرتەکاندا. مێژووی بەرگری لە ئازادی و مافە فەردی و مەدەنیەکان و لاوان و مناڵان و ئازادیخوازیی و ئازادییەکانە… مێژووی کرانەوەی کۆمەڵگە و ڕووهینانە بۆ رێکخراوبوون و چوونەسەری هۆشیاری سیاسی و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگییە، میژووی بەرامبەرکێیە بۆ چارەسەری کیشەی کورد لەگەڵ بزوتنەوەی کوردایەتی… مێژووی برەودان بە ئازادی بێقەیدو شەرتی سیاسیە، لەبەرامبەر بە داخستنی کەشی نیمچەکراوەی کوردستاندا. میژووی بەرگری لەژنان و مافەکانیان و رزگارکردنی بەکردەوەی ژنانە لەچەقۆی پیاوسالاری و رزگارکردنیان…

لێدان لە حزبی کۆمۆنیستی کریکاریی کۆتاییهینانە بەرۆڵ و چالاکی کۆمۆنیزمی کریکاری لە کۆمەڵگەیەکی تایبەتدا، کە کۆمەڵگەیەکە لەهەلومەرجێکی تایبەتی و نا نۆرماڵدا، کە ناکرێ کۆمۆنیستەکان تیایدا سەرقاڵی کاری رۆتینی کۆمۆنیستی بن…

دەرسێکی زۆر گرنگ کە دەتوانێت زۆر ئەزموندە بێت، ئەم لێکدانەوەی مەنسور حیکمەتە بۆ هۆکاری سەرەکی لێدان لە حزب… مەنسور حکمەت لە یاداشتێکدا بۆ رابەری حزب دەڵێت:

“…کۆمۆنیزم ناتوانێت جووڵانه‌وه‌یه‌کی ڕۆتینی په‌راوێزی ئه‌م جۆره‌ کۆمه‌ڵگەیانه‌ بیت، که‌ وه‌کو حزبه‌ بۆرجوازیه‌کان هه‌میشه‌ “هه‌ن”و له‌ په‌راوێزی چه‌ند ده‌رسه‌دیکی ئه‌م کۆمه‌لگەیانه‌ درێژه‌ به‌ مانه‌وه‌ی ‌خۆیان ده‌ده‌ن. کۆمۆنیزم له‌م جۆره‌ کۆمه‌ڵگەیانه‌دا‌ یان ده‌بێت سه‌رکه‌وێت، یان شکستی پێده‌هینن، یان ده‌بیت پێشڕه‌وی بکات‌، یان پاشه‌کشه‌ی پێده‌که‌ن. خاڵێکی هاوسه‌نگی‌و نۆرمێکی مانه‌وه‌ی چه‌ندین ساڵه‌و ئاسایی‌ بۆ کۆمۆنیزمی ڕادیکاڵ له‌ وڵاتانێکی‌ دواکه‌وتوو، که‌ سه‌رکوتگه‌ریی‌و‌ رژیمی سیاسی کۆنه‌په‌رست تیایاندا ده‌سه‌ڵاتداره‌‌، بوونی نییه‌. ئه‌و بۆچوونه‌ی که‌ پێی وایه‌‌ ڕادیکالیزمی کۆمۆنیستی ده‌توانێت له‌ کۆمه‌ڵگەی وه‌ک عیراق یان کوردستانی عیراق ته‌لارێکی میژوویی‌و یه‌کێک له‌ “جێگا سه‌رنجڕاکێشه‌کان” بێت که‌ ساڵه‌ها خه‌ڵک بچن بیبینن‌و بێنه‌وه‌، ئه‌و بۆچوونه‌ی که‌ پێی وایه‌ ده‌کرێت له‌ گۆشه‌یه‌کی ئه‌م کۆمه‌ڵگەیه‌ی ژێر ده‌سه‌ڵاتی کۆنه‌په‌رستیی، ته‌بلیغ‌و هۆشیارکردنه‌وه‌ی کۆمۆنیستی وه‌ک هه‌ر خزمه‌تگوزاریه‌کی ناوشار، وه‌ک ئاو ‌و کاره‌با‌و ته‌له‌فۆن، ساڵه‌ها به‌ شێوه‌ی رۆتینی له‌ به‌رده‌ستی خه‌ڵکدا بێت، بۆچوونێکی ناواقیعییه‌. کۆمۆنیزم نه‌ک به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی، به‌ڵکو به‌ تایبه‌ت به‌هۆی هه‌ل‌ومه‌رجی تایبه‌تی وڵاتانی وه‌کو ئێران‌و عیراق‌و هاوشێوه‌یانه‌وه‌، به‌ مه‌سه‌له‌ی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی‌و به‌ تواناو هێزی کرده‌ی سیاسیه‌وه‌‌ گرێی خواردووه‌. کۆمۆنیزمی بێ په‌یوه‌ند به‌ مه‌سه‌له‌ی ده‌سه‌ڵاته‌وه‌، کۆمۆنیزمێک که‌ نه‌خوازێت مه‌سه‌له‌ی نفوزی کۆمه‌ڵایه‌تی، باڵاده‌ستی سیاسی‌و حاکمیه‌‌ت‌ له‌ ئه‌جێندای به‌ په‌له‌ی خۆیدا دابنێت، مه‌حکوم به‌ شکسته‌…. ”

عەبدوڵا مەحمود

ناوەراستی تەموزی ٢٠١٩